Леопольд Виктор Делизль: Француз библиофилі және тарихшысы
Léopold Victor Delisle
Леопольд Делизль: французский библиофил, историк, специалист по средневековой Нормандии. Исследования, манускрипты, École des Chartes. Тарих, зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз библиофилі және тарихшысы (1826–1910)
French bibliophile and historian (1826–1910)
Леопольд Виктор Делиль (24 қазан 1826, Валонь (Манш) – 21 шілде 1910, Шантиль, Уаз) француз библиофилі және тарихшысы болған.
Léopold Victor Delisle (24 October 1826, Valognes (Manche) – 21 July 1910, Chantilly, Oise) was a French bibliophile and historian.
Ерте өмір
Жас шағында оны архитектура антиквары және тарихшысы Шарль Алексис Адриен Дюхэриссиер де Гервилл жұмысқа қабылдады. Ол оны өз коллекциясындағы қолжазбаларды көшіруге тартты және оған палеографияның негіздерін үйретті, соның арқасында ол 1846 жылы Эколь де Шарт мектебіне қабылдануға қол жеткізді. Онда Делильдің мансабы өте табысты болды және ол 1847 жылы қабірлік тізімдер туралы алғашқы мақаласын жариялады. Оның дипломдық жұмысы – "Essai sur les revenus publics en Normandie au XIIe siècle" (1849) еңбегі, Дюхэриссиер де Гервиллдің қолжазбаларынан алынған материалдарға негізделген, ол Делильдің ұстазы болды. Ол өз алғашқы еңбектерін туған Нормандияның тарихына арнады. Олардың ішінде "Etudes sur la condition de la classe agricole et l'état de l'agriculture en Normandie au Moyen Âge" (1851) жергілікті архивтерден жиналған мол деректерді қамтиды, 1905 жылы өзгеріссіз қайта басылып, қазірге дейін құндылығын жойған жоқ.
He was taken on as a young man by the antiquarian and historian of architecture, Charles Alexis Adrien Duhérissier de Gerville, who engaged him to copy manuscripts in his collection, and taught him enough of the basics of paleography that he was able to gain entrance to the École des Chartes in 1846. Here, Delisle's career was remarkably brilliant and he published his first article on mortuary rolls in 1847. His valedictory thesis was an Essai sur les revenus publics en Normandie au XIIe siècle (1849), drawn in part from manuscripts of Duhérissier de Gerville, who was Delisle's mentor, and it was to the history of his native Normandy that he devoted his early works. Of these the Études sur la condition de la classe agricole et l'état de l'agriculture en Normandie au Moyen Âge (1851), condensing an enormous mass of facts drawn from the local archives, was reprinted in 1905 without change, and remains authoritative.
Ұлттық кітапхана
1852 жылы қарашада ол Bibliothèque impériale (nationale) кітапханасының қолжазбалар бөліміне қызметке кірді, ал 1874 жылы Жюль Ташероның орнын басып, бөлімнің ресми басшысы болды. Ол бұл кітапхананың бірнеше құнды қолжазбалар тізімін жасаушы ретінде танымал еді. Француз үкіметі кітапханадағы басылған кітаптардың толық каталогын шығаруды шешкен кезде, Делиль осы жұмыстың жауаптысы болды және оған белсенді қатысты; алғашқы томның (1897) алғы сөзінде кітапхананың және оның басқару тарихын егжей-тегжейлі баяндады. Оның басшылығымен кітапхана көптеген сыйлықтар, мұралар және сатып алынулар арқылы, әсіресе Эшбернхам қолжазбаларының бір бөлігін сатып алу арқылы байыды. Делиль граф Либридің, король Людовик Филипптің тұсында кітапханалардың бас инспекторы, Францияға жататын көптеген қолжазбаларды, әсіресе кітап сатушы Жан Батист Барруадан сатып алынғандарын ұрлағанын дәлелдеді. Ол кітапхана үшін осы қолжазбаларды қайта сатып алды, содан кейін олардың каталогын жасады, ол «Catalogue des manuscrits des fonds Libri et Barrois» (1888) деп аталды, ал кіріспесінде осы мәміленің толық тарихы келтірілген. 1859 жылы Académie des Inscriptions et Belles Lettres академиясының мүшесі болып сайланды және «Recueil des historiens de la France» жинағының қызметкерлеріне қосылды, xxii томда (1865) және xxiii томда (1876) жұмыс істеді, ал xxiv томды (1904) редакциялады, ол 13 ғасырдағы Францияның әлеуметтік тарихы үшін құнды. 1870 жылы Париж қоршауы кезінде Париж Коммунасы оны біліктілігі жоқ адаммен алмастыруға тырысқанда, Делиль батыл түрде лауазымын тастаудан бас тартты. Оның Ұлттық кітапханамен байланыс орнатып, қызмет еткеніне елу жыл толуы 1903 жылдың 8 наурызында тойланды.
In November 1852 he entered the manuscript department of the Bibliothèque imperiale (nationale), of which in 1874 he became the official head in succession to Jules Taschereau. He was already known as the compiler of several invaluable inventories of its manuscripts. When the French government decided on printing a general catalogue of the printed books in the Bibliothèque, Delisle became responsible for this undertaking and took an active part in the work; in the preface to the first volume (1897) he gave a detailed history of the library and its management. Under his administration the library was enriched with numerous gifts, legacies and acquisitions, notably by the purchase of a part of the Ashburnham manuscripts. Delisle proved that the bulk of the manuscripts of French origin which the Earl of Ashburnham had bought in France, particularly those bought from the book seller Jean Baptiste Barrois, had been purloined by Count Libri, inspector general of libraries under King Louis Philippe, and he procured the repurchase of the manuscripts for the library, afterwards preparing a catalogue of them entitled Catalogue des manuscrits des fonds Libri et Barrois (1888), the preface of which gives the history of the whole transaction. He was elected member of the Academie des Inscriptions et Belles Lettres in 1859, and became a member of the staff of the Recueil des historiens de la France, collaborating in vols xxii. (1865) and xxiii. (1876) and editing vol. xxiv. (1904), which is valuable for the social history of France in the 13th century. When the Paris Commune sought to replace him with an unqualified appointee during the siege of Paris in 1870, Delisle courageously refused to leave his post. The jubilee of his fifty years' association with the Bibliothèque nationale was celebrated on 8 March 1903.
Зейнеткерлік
Зейнеткерлікке шыққаннан кейін (1905 жылғы 21 ақпанда) ол екі томдық каталог пен Шантильдегі Конде мұражайындағы баспа кітаптары мен қолжазбаларының сипаттамасын жариялады, оларды дюк д’Омаль француз институтына қалдырған болатын. Ол көптеген құнды ресми есептер мен каталогтарды, сондай-ақ палеографиямен және тарих және археологияны зерттеумен байланысты көптеген естеліктер мен монографияларды жазды (1880 жылғы «Палеография және библиография жинағы» атласымен және 1887 жылғы «Палеографиялық альбомдағы» мақалаларына қараңыз).
After his retirement (21 February 1905) he brought out in two volumes a catalogue and description of the printed books and manuscripts in the Musée Condé at Chantilly, left by the duc d'Aumale to the French Institute. He produced many valuable official reports and catalogues and a great number of memoirs and monographs on points connected with palaeography and the study of history and archaeology (see his Mélanges de paleographie et de bibliographie (1880) with atlas; and his articles in the Album paléographique (1887).
Ғылыми еңбектері
Оның тарихи еңбектерінің ішінде "Иннокентий III актілері туралы естелік" (1857) және "Темплерлердің қаржылық операциялары туралы естелік" (1889) ерекше атауға лайық, екіншісі – экономикалық тарих үшін аса құнды құжаттар жинағы. Оның еңбегінің бір бөлігі болған "Франция әдеби тарихының" отыз екінші томы XIII және XIV ғасырлардағы латын жылнамаларын зерттеуде маңызды рөл атқарады. Делиль, шын мәнінде, Орта ғасырлар саласында Еуропадағы ең білімді адам болды; оның дипломатия, палеография және полиграфия туралы білімі терең болды. Оның каталогтар және басқа да еңбектерінің көлемі зор, және оның Ұлттық кітапханаға осы бағыттағы қызметін бағалау мүмкін емес. Пол Лакомбтың "Л. Делильдің еңбектерінің библиографиясы" (1902) оның көптеген еңбектерінің толық тізімін ұсынады.
Of his purely historical works special mention must be made of his Mémoire sur les actes d'Innocent III (1857), and his Mémoire sur les operations financières des Templiers (1889), a collection of documents of the highest value for economic history. The thirty second volume of the Histoire littéraire de la France, which was partly his work, is of great importance for the study of 13th and 14th century Latin chronicles. Delisle was undoubtedly the most learned man in Europe with regard to the Middle Ages; and his knowledge of diplomatics, palaeography and printing was profound. His output of work, in catalogues, etc., was enormous, and his services to the Bibliothèque nationale in this respect cannot be overestimated. The Bibliographie des travaux de L. Delisle (1902), by Paul Lacombe, may be consulted for a full list of his numerous works.
Жеке өмір
Делиль француз бен норманды патриот және христиан болды. Оны француз революциясының ортағасырлық қолжазбалар мен ғимараттарға келтірген қиратуы үлкен дәрежеде ынталандырды; Делиль үшін мәтіндерді жариялау өткенді ғана емес, сонымен қатар өркениетті сақтау үшін қажетті болды. Ол 1857 жылдың 10 маусымында көп жылдар бойы оның серігі болған Эжен Бернуфтың қызы Луиза Лора Бернуфқа үйленді. Ол латын палеографиясында шеберлікке ие болды және бірнеше тілді білу арқылы күйеуінің жұмысына үлес қосты, бұл Делиль үшін кемшілік болатын. Олардың некесі махаббатқа толы болғанымен, баласыз болды, оны екеуі де өкінді. Луиза Лора Бернуф 1905 жылдың 11 наурызында қайтыс болды, бұл жұбайлар зейнетке шығуы туралы «Журнал офисьельде» жарияланғаннан кейін бірнеше күн өткен соң болды.
Delisle was a patriot (both French and Norman) and a Christian. He was motivated to a great extent by the destruction the French Revolution had brought upon medieval manuscripts and buildings; for Delisle, the publication of texts was necessary not only for the preservation of the past but also of civilisation. He married on 10 June 1857 Louise Laure Burnof, daughter of Eugène Burnouf, who was for many years his collaborator. She acquired skill as a Latin palaeographer and contributed to her husband's work through her knowledge of several languages, a weak point of Delisle. Their marriage, though affectionate, was childless which both regretted. Loise Laure Burnof died on 11 March 1905, a few days after the couple had learned of his retirement in the Journal officiel.