1816 жылғы Алжирді бомбалау және құлдыққа қарсы күрес
Bombardment of Algiers (1816)
Алжирді бомбалау (1816): Ұлыбритания мен Нидерланды Алжирдің күлтесін тоқтату үшін шабуыл жасады. 3000-ға жуық құл азат етілді, құлдыққа қарсы келісімге қол қойылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1816 жылғы құлдыққа қарсы қақтығыс
1816 anti slavery conflict
1816 жылғы 27 тамызда Ұлыбритания мен Нидерланды Алжирдің дейі Омар Ағаның құлдықпен айналысуын тоқтату мақсатымен Алжирді бомбалауға тырысты. Адмирал Эдвард Пеллев, 1-ші виконт Эксмут басқаратын ағылшын-голландиялық флот Алжирдің кемелерін және портын қорғау құрылыстарын бомбалады. Еуропалық теңіз күштері мен американдық теңіз күштері Солтүстік Африканың барбар мемлекеттерінің еуропалықтарға қарсы пираттығын тоқтату үшін үздіксіз күш салып келді. Бірақ бұл жорықтың басты мақсаты – христиан құлдарын азат ету және еуропалықтарды Алжирде құлдыққа салуды тоқтату болатын. Бұл мақсатқа ішінара қол жеткізілді, себебі Алжирдің дейі бомбалаудан кейін шамамен 3000 құлды босатып, еуропалықтардың құлдыққа қарсы шартқа қол қойды. Дегенмен, француздар Алжирді жаулап алғанға дейін бұл әдет толығымен жойылған жоқ.
The Bombardment of Algiers was an attempt on 27 August 1816 by Britain and the Netherlands to end the slavery practices of Omar Agha, the Dey of Algiers. An Anglo Dutch fleet under the command of Admiral Edward Pellew, 1st Viscount Exmouth bombarded ships and the harbour defences of Algiers. There was a continuing campaign by various European navies and the American navy to suppress the piracy against Europeans by the North African Barbary states. The specific aim of this expedition, however, was to free Christian slaves and to stop the practice of enslaving Europeans in to slavery in Algeria. To this end, it was partially successful, as the Dey of Algiers freed around 3,000 slaves following the bombardment and signed a treaty against the slavery of Europeans. However, this practice did not end completely until the French conquest of Algeria.
Өмірбаян
1815 жылы Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін Корольдік теңіз күштеріне енді Барбария мемлекеттері Гибралтар мен Жерорта теңізіндегі флоттарын жабдықтау үшін қажет болмады. Бұл Ұлыбританияға Барбария мемлекеттерін пираттық әрекеттерін тоқтатуға және еуропалық христиандарды құлдыққа түсіру амалын жоюға саяси қысым көрсетуге мүмкіндік берді. 1816 жылдың басында Эксмут Тунис, Триполи және Алжирге дипломатиялық миссияға, желілік кемелерден тұратын шағын эскадрильяның қолдауымен барды. Мақсаты – Дейлерді осы тәжірибені тоқтатуға және христиан құлдарын босатуға көндіру болатын. Тунис пен Триполидің дейлері қарсылықсыз келісті, бірақ Алжирдің дейі одан да кескілеу болды және келіссөздер қызыл отқа түсті. Эксмут христиандарды құлдыққа түсіруді тоқтату туралы келісімге қол жеткізгенін сеніп, Англияға оралды. Алайда, шатасқан бұйрықтар салдарынан, алжирлік әскерлер келісімге қол қойылғаннан кейін британдықтардың қорғауында болған 200 корсикалық, сицилиялық және сардиниялық балықшыны қырғынға ұшыратты. Бұл Ұлыбритания мен Еуропа арасында наразылық тудырды, ал Эксмуттың келіссөздері сәтсіздікке ұшырады. Соның салдарынан Эксмутқа жұмысты аяқтау және алжирліктерді жазалау үшін қайтадан теңізге шығуға бұйрық берілді. Ол бес желілік кемеден (, , , , және ), 50 зеңбірекке ие фрегаттан, төрт стандартты фрегаттан (, , , және ) және төрт бомба тастау кемесінен (HMS , , , және ) тұратын эскадрильяны жинады. HMS Queen Charlotte – 100 зеңбірекке ие флагмандық кеме, ал контр-адмирал Дэвид Милн 98 зеңбірекке ие HMS Impregnable кемесінде оның оң қолбасшысы болды. Көптеген адамдар бұл эскадрильяның жеткіліксіз күш екенін санады, бірақ Эксмут Алжирдің қорғанысын жасырын түрде зерттеген еді; ол қаланы жақсы білетін және қорғаныс батареяларының атыс алаңындағы әлсіздікті білетін. Ол үлкен кемелер бір-біріне кедергі келтіріп, одан көп атыс күшін қолдана алмайды деп ойлады. Негізгі флоттан басқа, бес шлюп (, , , және ), Congreve зымырандарымен қаруланған сегіз кемелік қайық және құтқарылған құлдарды тасымалдауға арналған бірнеше көлік кемелері болды. Британдықтар Гибралтарға келгенде, вице-адмирал Теодорус Фредерик ван Капелен басқаратын HNLMS, Frederica, Dageraad, Diana және Amstel атты бес голланд фрегаты мен Eendragt корветі экспедицияға қосылуды ұсынды. Эксмут оларды голланд фрегаттарына арналған орын жеткіліксіз болғандықтан, алжирлік флангтық батареялардан негізгі күшті қорғауға тағайындады.
Following the end of the Napoleonic Wars in 1815, the Royal Navy no longer needed the Barbary states as a source of supplies for Gibraltar and their fleet in the Mediterranean Sea. This freed Britain to exert considerable political pressure to force the Barbary states to end their piracy and practice of enslaving European Christians. In early 1816, Exmouth undertook a diplomatic mission to Tunis, Tripoli, and Algiers, backed by a small squadron of ships of the line, to convince the Deys to stop the practice and free the Christian slaves. The Deys of Tunis and Tripoli agreed without any resistance, but the Dey of Algiers was more recalcitrant and the negotiations were stormy. Exmouth believed that he had managed to negotiate a treaty to stop the slavery of Christians and returned to England. However, due to confused orders, Algerian troops massacred 200 Corsican, Sicilian, and Sardinian fishermen who were under British protection just after the treaty was signed. This caused outrage in Britain and Europe, and Exmouth's negotiations were seen as a failure. As a result, Exmouth was ordered to sea again to complete the job and punish the Algerians. He gathered a squadron of five ships of the line (, , , , and ), one 50 gun spar decked frigate , four conventional frigates (, , , and ), and four bomb ships (HMS , , , and ). HMS Queen Charlotte—100 guns—was his flagship and Rear Admiral David Milne was his second in command aboard HMS Impregnable, 98 guns. This squadron was considered by many to be an insufficient force, but Exmouth had already unobtrusively surveyed the defences of Algiers; he was very familiar with the town and was aware of a weakness in the field of fire of the defensive batteries. He believed that more large ships would have interfered with each other without being able to bring much more fire to bear. In addition to the main fleet, there were five sloops (, , , , and ), eight ships' boats armed with Congreve rockets, and some transports to carry the rescued slaves. When the British arrived in Gibraltar, a squadron of five Dutch frigates (HNLMS , Frederica, Dageraad, Diana, and Amstel) and the corvette Eendragt, led by Vice Admiral Theodorus Frederik van Capellen, offered to join the expedition. Exmouth decided to assign them to cover the main force from Algerian flanking batteries, as there was insufficient space in the mole for the Dutch frigates.
Кіріспе
Шабуылдан бір күн бұрын "Прометей" фрегаты келді және оның капитаны В. Б. Дашвуд британ консулын, оның әйелін және нәрестесін құпия түрде құтқаруға тырысты. Құтқару тобының бір бөлігі анықталып, тұтқындалды. Шабуыл жоспарына сәйкес, үлкен кемелер тізім бойынша жақындасу керек еді. Олар алжирлік қарулардың көп бөлігі тигізе алмайтын аймаққа жүзуге тиіс еді. Содан кейін, олар тежеп тұрып, қорғанысты жою үшін майданның батареяларын және бекіністерін бомбалау керек болды. Сонымен қатар, 50 зеңбірек портың аузына шығып, кесірдің ішіндегі кемелерді бомбалауға тиіс еді. "Леандерді" жағалаудағы батареядан қорғау үшін фрегаттар жағалауға жақындап, батареяны бомбалау керек болды. Әскерлер содан кейін Корольдік инженерлер корпусының саперлерімен бірге кенеге шабуыл жасауға тиіс еді.
The day before the attack, the frigate Prometheus arrived and its captain W. B. Dashwood attempted to secretly rescue the British Consul and his wife and infant. Some of the rescue party were discovered and arrested. The plan of attack was for the larger ships to approach in a column. They were to sail into the zone where the majority of the Algerian guns could not be brought to bear. Then, they were to come to anchor and bombard the batteries and fortifications on the mole to destroy the defences. Simultaneously, —50 guns—was to anchor off the mouth of the harbour and bombard the shipping inside the mole. To protect Leander from the shore battery, frigates and were to sail inshore and bombard the battery. Troops would then storm ashore on the mole with sappers of the Corps of Royal Engineers.
Шайқас
Queen Charlotte кемесі шамамен алжирлік қаруларға қарама-қарсы, мольдің алдында бекінді. Алайда, көптеген кемелер орналасқан жерінен ауытқып, әсіресе HMS Impregnable, адмирал Мильн болған кеме, қажетті жерден 400 метр қашықтықта болды. Бұл қателік осы кемелердің тиімділігін азайтып, оларды алжирліктердің күшті оғына ұшыратты. Кейбір кемелер HMS Impregnable-ден өтіп, жоспарға сәйкес жақын жерге бекінді. HMS Impregnable-дің дұрыс орналаспауынан туған олқылықты HMS Granicus фрегаты мен Heron шлюпы толтырды. Бұрынғы келіссөздерде Экмут пен Алжирдің дейі ешкім бірінші оқ атпайды деп уәде берген. Дейдің жоспары флотты бекіндіріп, содан кейін порттан шығып, көптеген сарбаздары бар шағын қайықтарда кемелерге шабуыл жасау болды. Бірақ алжирліктердің тәртібі нашар болды және 15:15-те алжирлік қарудың бірі оқ атты. Экмут дереу бомбалауды бастады. Алжирдің 40 канонерлік қайықтан тұратын флотилиясы Queen Charlotte кемесіне шабуыл жасауға тырысты, бірақ олардың жиырма сегіз қайығы борға батып, қалғандары жағаға дүркінді. Порттағы өртенген кемелердің қозғалысы бомбалаушы кемелердің кейбіреулерін жолдан кетуге мәжбүр етті. Осыған қарамастан, алжирлік батареялар отты ұстай алмады және 22:15-те Экмут флотқа зәкір салмағын көтеріп, қашықтыққа шығуға және одан әрі қарсылықты басу үшін атуды жалғастыруға бұйрық берді. Жел бағытын өзгертті және жағалаудан соғып, флоттардың кетуіне көмектесті. Одақтас эскадрильясы 118 тонна оқ-дәріні пайдаланып 50 000-нан астам оқ атты, ал бомбалау кемелері 960 жарылғыш миномет снарядын атты. Алжир күштерінде 308 пулемет пен 7 миномет болды.
Exmouth in Queen Charlotte anchored approximately off the mole, facing the Algerian guns. However, a number of the other ships anchored out of position, notably Admiral Milne aboard HMS Impregnable, who was 400 yards from where he should have been. This error reduced the effectiveness of these ships and exposed them to fiercer Algerian fire. Some of the other ships sailed past Impregnable and anchored in positions closer to the plan. The unfortunate gap created by the misplaced HMS Impregnable was closed by the frigate HMS Granicus and the sloop Heron. In their earlier negotiations, both Exmouth and the Dey of Algiers had stated that they would not fire the first shot. The Dey's plan was to allow the fleet to anchor and then to sortie from the harbour and board the ships with large numbers of men in small boats. But Algerian discipline was less effective and one Algerian gun fired a shot at 15:15. Exmouth immediately began the bombardment. The Algerian flotilla of 40 gunboats made an attempt to board Queen Charlotte while the sailors were aloft setting sail, but twenty eight of their boats were sunk by broadsides, and the remaining ran themselves on shore. The burning shipping drifting in the harbour forced some bombarding ships to manoeuvre out of their way. Despite this, the Algerian batteries could not maintain fire and, by 22:15, Exmouth gave the order for the fleet to weigh anchor and sail out of range, leaving to keep firing to suppress any further resistance. The wind had changed and was blowing from the shore, which helped the fleets depart. The allied squadron had fired over 50,000 round shot using 118 tons of gunpowder, and the bomb vessels had fired 960 explosive mortar shells. The Algerian forces had 308 guns and 7 mortars.