Кіріспе

Cetuximab дәрісі, Erbitux тауарлық атауымен сатылады, эпидермалық өсу факторы рецепторын (EGFR) тежегіш препарат, метастаздық колоректальды қатерлі ісік пен бас және мойын қатерлі ісігін емдеу үшін қолданылады. Бұл – қатерлі ісікті емдеуді бағыттауға арналған алғашқы генетикалық тест.

Медициналық қолданыстар

АҚШ-та цетуксимаб бас және мойын қатерлі ісігі және колоректальды қатерлі ісікті емдеу үшін қолданылады.

Бас және мойын қатерлі ісіктері

Cetuximab АҚШ-тың Food and Drug Administration (FDA) 2006 жылдың наурыз айында бас пен мойынның жалпақ жасушалы карциномасын (SCCHN) емдеу үшін сәулелік терапиямен бірге немесе бұрын платина негізді терапия алған пациенттерде жеке препарат ретінде қолдануға мақұлдады. IMCL 9815 фаза III тіркеу сынағында, радиотерапияға цетуксимабты қосу, p16 немесе ВПЖ статусына қарамастан, радиотерапия ғана қолданғанмен салыстырғанда клиникалық нәтижелерді жақсартты. Дегенмен, кейінгі зерттеулер мен клиникалық сынақтар (NRG Oncology RTOG 1016 және De ESCALaTE HPV) цетуксимабтың цисплатинмен салыстырғанда жалпы және прогрессиясыз тіршілік етуде айтарлықтай нашар екенін көрсетті.

Жанама әсерлер

Цетуксимабпен емдеудің ең қауіпті жағымсыз әсерлерінің бірі – акнеге ұқсас бөртпелердің пайда болуы. Бұл бөртпелер сирек жағдайда дозаны азайтуға немесе емдеуді тоқтатуға себеп болады. Әдетте, бұл жағдай қайтымды болады. Инфузия кезінде болатын басқа да ауыр реакциялар: қызба, дікіс, дікілдеу, қышыма, бөртпе, артериалдық қысымның төмендеуі, лоқсығу, құсу, бас ауруы, тыныс алудың қиындауы, үскірік, ангиоэдема, бас айналу, анафилаксия және жүрек тоқтауы. Басқа жиі кездесетін жағымсыз әсерлерге фотосезімталдық, магнийдің жоғалуынан туындаған гипомагнезиемия, сондай-ақ сирек кездесетін өкпе және жүрек токсикалық әсерлері жатады.

Альфа- галл аллергиясы

Кейбір географиялық аймақтарда сетуксимабты алғаш рет қолданғанда анафилактикалық реакциялардың жоғары деңгейі байқалады. Бұл қалыпты емес, себебі аллергия дамуына дейін аллергенге ұшырау болуы керек. АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы адамдардың 1%-дан кемі, ал оңтүстік-шығысындағы 20%-дан астамы реакция көрсетті.

KRAS сынағы

KRAS гені EGFR жолындағы шағын G белгісін кодтайды. Цетуксимаб және басқа EGFR тежегіштері KRAS мутацияланбаған ісіктерге ғана тиімді. 2009 жылдың шілдесінде АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) метастаздық колоректальды қатерлі ісікті емдеуге қолданылатын екі EGFR моноклональды антиденелік препараттың (панитумумаб (Vectibix) және цетуксимаб (Erbitux)) мақұлдамаларын жаңартты, оларға KRAS мутациялары туралы мәлімет қосылды. Механизмі әлі зерттеліп жатыр, бірақ қазіргі зерттеулер EGFR тежегіштеріне сезімталдық осы нақты варианттың GTPазаны белсендіретін ақуыз (GAP) NFI-мен байланысын сақтауына байланысты екенін көрсетеді.

Тарих

EGFR ингибициялау жөніндегі байқаулар 1988 жылы жарияланды. Yeda Research Израильдегі Вейцман ғылыми институтының атынан, 1989 жылы Rhone Poulenc Rorer компаниясы тіркеген, эпидермалық өсу факторы рецепторларына қарсы антиденелерді химиотерапиямен бірге қолдану арқылы кейбір ісіктердің өсуін баяулатуға бағытталған, Imclone лицензиясымен Aventis компаниясына тиесілі патентке қарсы шықты. Сот Yeda компаниясының АҚШ-та патенттің жалғыз иесі екендігін, ал Yeda және Sanofi Aventis компаниялары патенттің шетелдік аналогтарына бірлесіп иелік ететінін шешті.

Өндiру

Eli Lilly and Company компаниясы АҚШ және Канадада клиникалық және коммерциялық қолдану үшін Erbitux белсенді фармацевтикалық ингредиентін (API) ірі көлемде өндіруге және жабдықтауға жауапты. Merck KGaA өз территориясында (АҚШ және Канададан тыс) және Жапония үшін Erbitux өндірушісі болып табылады.

Тарату

Erbitux АҚШ және Канадада Eli Lilly компаниясы арқылы сатылады. АҚШ және Канададан тыс елдерде Erbitux Merck KGaA компаниясымен коммерцияландырылады. Eli Lilly Merck KGaA компаниясынан роялти алады. Жапонияда Merck, Bristol Myers Squibb және Eli Lilly арасындағы жеке келісім 2032 жылы аяқталады. 2012 жылы Merck KGaA компаниясы Erbitux сатылымынан 887 миллион евро (1,15 миллиард доллар) табыс алды, оның ішінде бас және мойын, сондай-ақ ішек қатерлі ісіктерінен түскен кірістер бар, ал Bristol Myers Squibb осы препараттан 702 миллион долларлық сату көлемін тіркеді. Erbitux 2013 жылы қатерлі ісікке қарсы ең көп сатылған сегізінші препарат болды, оның сатылымы 1,87 миллиард долларға жетті.

Биологиялық ұқсас заттар

2013 жылы Erbitux әлемдік сатылымы 1,9 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл оны биосимилярларды дамытушылар үшін тартымды нысанаға айналдырды. Сонымен қатар, Erbitux-тің Еуропадағы патенттік қорғанысы 2014 жылдың маусым айында тоқтады, ал АҚШ және Жапонияда бұл қорғаныс 2016 жылы тоқталады. Дегенмен, Erbitux биосимилярлары 2018 жылға дейін күтілмейді. 2014 жылдың мәліметтері бойынша, бірнеше компания цетуксимабтың биосимилярларын әзірлеуде болды.

Ішкі сауда

2001 жылы Cetuximab FDA мақұлдауына қол жеткізе алмады, бұл ImClone компаниясы акцияларының бағасының күрт құлдырауына әкеп соқты. Жарияланбастан бұрын бірнеше басшы акцияларын сатқан, ал SEC инсайдерлік саудаға қатысты тергеу бастады. Нәтижесінде, көпке танымал қылмыстық іс қозғалды, оның салдарынан тележұлдыз Марта Стюарт, ImClone бас директоры Сэмюэл Д. Ваксал және Стюарттың Merrill Lynch брокері Питер Баканович түрмеге қамалды.

Зерттеу

Цетуксимабтың тиімділігі 2013 жылы жарияланған асқазан қатерлі ісігінің клиникалық сынағында зерттелді; цетуксимаб өмір сүруге ешқандай пайда әкелмеді. Лондон университетінің колледжі басқарған 2020 жылғы III фазалық, көп орталықты, рандомизацияланған бақыланатын сынақ, цетуксимабты операция алдындағы және кейінгі химиотерапияға қосу операцияға жарамды бауыр метастаздары бар ішек-толқын қатерлі ісігімен ауыратын науқастардың өмір сүру ұзақтығын нашарлатқанын көрсетті. 5 жылдан астам бақылаудан кейін, емделгендердің арасындағы жалпы өмір сүру ұзақтығы (ЖӨҰ) бауырды жойғанға дейін және кейін тек химиотерапия алған пациенттерде 81 айдан, цетуксимаб та алған пациенттерде 55,4 айға дейін төмендеді. Қазіргі уақытта, кеңейген (жойылмайтын) / метастаздық хордоманы емдеуде цетуксимабтың тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау үшін көп орталықты, бір топтық II фазалық зерттеу жүргізілуде.