Кіріспе

Американдық математик және компьютер ғалымы Эдвард Форрест Мур (23 қараша 1925, Балтимор, Мэриленд – 14 маусым 2003, Мэдисон, Висконсин) – американдық математика және компьютер ғылымдарының профессоры, Мурдың шекті күй машинасының авторы және жасанды өмір саласындағы алғашқы пионерлердің бірі.

Өмірбаян

Мур 1947 жылы Вирджиния штатының Блэксбург қаласындағы Вирджиния политехникалық институтынан химиядан бакалавр дәрежесін алды, ал 1950 жылдың маусымында Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Браун университетінен математикадан докторлық дәреже алды. Ол 1950-1952 жылдары Иллинойс университетінде (Урбана-Шампейн) жұмыс істеді. 1961-1962 жылдары бір уақытта MIT-де қонақ профессор және Гарвард университетінде қонақ лекторы болып жұмыс істеді. 1952-1966 жылдары Bell Labs-те жұмыс істеді. Содан кейін 1966 жылдан 1985 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Висконсин университетінде (Мэдисон) профессор болды. Ол Элинор Констанс Мартинге үйленді және олардың үш баласы болды.

Ғылыми жұмыс

Ол қазіргі кезде кеңінен қолданылатын шекті күй машинасының (FSM) түрін – Мур FSM-ін алғаш рет қолданды. Клод Шеннонмен бірге ол есептеу теориясы бойынша маңызды жұмыстар жасады және сенімді емес релелерді пайдалана отырып, сенімді схемаларды құрды. Сонымен қатар, ол өмірінің көп бөлігін төрт түстің теоремасын шешуге арнады, бірақ бұл әрекет нәтижесіз болды. Джон Майхиллмен бірге Мур Едем бағының теоремасын дәлелдеді, бұл алдыңғысы жоқ үлгілері бар жасушалық автомат ережелерін сипаттайды. Ол Конвейдің "Өмір ойыны" қолданған жасушалық автоматтар үшін Мур аймағының атын берді және жасушалық автоматтардағы атыс жасағының синхрондау мәселесі туралы алғашқы жарияланым жасады. 1956 жылы «Scientific American» журналында жарияланған мақаласында ол «жасанды тірі өсімдіктер» деген идеяны ұсынды – өз көшірмелерін жасай алатын, судан тұщы су алу немесе теңізден минералдар жинау сияқты функцияларды орындайтын, өздігінен жұмыс істейтін зауыттар. Бұл зауыттардың экспоненциалды өсімнен туындайтын үлкен табысқа қарағанда салыстырмалы түрде аз инвестицияны қажет ететін болатын. Мур сондай-ақ, бірдей дәрежелі тұрақты ағаш берген проблеманың қарапайым төменгі шегіне диаметрі сәйкес келетін қандай тұрақты графтар бар екенін сұрады. Осы шекке сәйкес келетін графтар Мур графтары деп аталды.