Кіріспе
Британдық-американдық математик, физик, компьютер ғалымы, жазушы және кәсіпкер (1959 жылы туған).
Стивен Вольфрам ( /ˈwʊlfram/ WUULfrəm; 29 тамыз 1959 жылы туған) – британдық-американдық компьютер ғалымы, физик және кәсіпкер. Ол компьютерлік алгебра және теориялық физика салаларындағы жұмыстарымен белгілі. 2012 жылы Америка математикалық қоғамының мүшесі болып сайланды. Кәсіпкер ретінде Wolfram Research бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясын құрған және оның бас директоры, сонымен қатар Mathematica және Wolfram Alpha сұрақтарға жауап беру жүйесінің бас дизайнері болып жұмыс істейді.
Отбасы
Стивен Вольфрам 1959 жылы Лондонда Хьюго мен Сибил Вольфрамның отбасында дүниеге келді. Екеуі де Германиядан Ұлыбританияға көшіп келген еврейлер еді. Оның шешесінің анасы – британдық психоаналитик Кейт Фридландер. Вольфрамның әкесі Хьюго Вольфрам тоқыма өндіруші болды және Lurex компаниясының бас директоры қызметін атқарды, бұл компания Lurex матасын шығарды. Вольфрамның анасы Сибил Вольфрам 1964 жылдан 1993 жылға дейін Оксфорд университетінің Леди Маргарет Холл колледжінде философия пәнінен оқытушы және жетекші болды. Стивен Вольфрам математикке үйленген, олардың төрт баласы бар.
Білім
Вольфрам Итон колледжінде білім алған, бірақ 1976 жылы оқуын аяқтамай ерте кетіп қалды. Бала кезінде Вольфрам арифметиканы үйренуде қиындықтарға тап болды. Ол 17 жасында Оксфордтағы Сент-Джон колледжіне қабылданды, 1978 жылы бітірмей кетіп, келесі жылы Калифорния технология институтына түсті. 1980 жылы ол бөлшектер физикасы саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Вольфрамның диссертациялық комиссиясына Ричард Фейнман, Питер Голдрайх, Франк Дж. Сьюлли және Стивен Фрауцчи кірді, ал комиссия төрағасы Ричард Д. Филд болды.
Ерте мансап
15 жасында қолданбалы кванттық өріс теориясы және бөлшектер физикасы саласында зерттеулер жүргізе бастады, сондай-ақ Nuclear Physics B, Australian Journal of Physics, Nuovo Cimento және Physical Review D сияқты рецензияланған ғылыми журналдарда ғылыми мақалалар жариялады. 18 жасында ауыр кварктардың өндірілуі туралы көп сілтеме жасалған мақала жариялады, одан кейін тағы тоғыз мақала жариялады. Вольфрамның Джеффри С. Фокспен күшті өзара әрекеттесу теориясы бойынша жұмысы әлі күнге дейін эксперименталды бөлшектер физикасында қолданылады. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Вольфрам Калтекте профессорлық қызметке кірісті және 1981 жылы 21 жасында МакАртур стипендиясын алған ең жас адам болды.
Күрделі жүйелер және жасушалық автоматтар
1983 жылы Вольфрам Принстонның Жоғары оқу орнының Табиғи ғылымдар мектебіне кетті. Ол кезде ол бөлшек физикасына қызығушылық танытпады. Оның орнына, ол негізінен компьютерлік модельдеу арқылы жасушалық автоматтарды зерттеуді бастады. Ол элементар жасушалық автоматтар класын жүйелі түрде зерттейтін бірқатар мақалалар жариялады, бір өлшемді жасушалық автоматтарға атау беру жүйесі – Вольфрам кодын және олардың мінез-құлқының күрделілігі бойынша жіктеу схемасын ойлап тапты. Ол Rule 110 жасушалық автоматының Тьюринг толық болуы мүмкін деген болжам жасады, бұл кейіннен Вольфрамның ғылыми көмекшісі Мэтью Кук дұрыс екенін дәлелдеді. Вольфрам Кукқа сот процесін бастады және Вольфрам өзінің даулы «Жаңа ғылым түрі» кітабында жариялай алмайынша, құпиялылық туралы келісімді бұзды деген айыппен Rule 110 жұмысын жариялауды уақытша тоқтатты. Вольфрамның жасушалық автоматтар жөніндегі еңбектері 10 000-нан астам мақалада сілтеме жасалды және күрделі жүйелер саласын дамытуға көмектесті. 1984 жылы ол Нобель сыйлығының лауреаттары Мюррей Гелл-Манн, Манфред Эйген және Филип Уоррен Андерсонмен, сондай-ақ болашақ лауреат Франк Вильчекпен бірге Санта-Фе институтының құрылтай семинарында қатысты. 1986 жылы Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы Күрделі жүйелерді зерттеу орталығын (CCSR) құрды. 1987 жылы «Күрделі жүйелер» журналын іске қосты. SMP 1983–1988 жылдары Лос-Анджелестегі Inference Corp. компаниясымен коммерциялық түрде дамытылып, сатылды.
Математика
1986 жылы Вольфрам Жоғары оқу институтын тастап, Иллинойс университетінің Урбана-Шампейндегі бөлімшесіне көшті, онда ол Комплексті жүйелерді зерттеу орталығын құрды және Mathematica компьютерлік алгебра жүйесін әзірлеуді бастады. Бұл жүйе алғаш рет 1988 жылдың 23 маусымында, ол академиялық ортаны тастаған кезде жарық көрді. 1987 жылы ол Wolfram Research компаниясын құрды, ол бағдарламаны әзірлеумен және оны талқылаумен айналысып келеді. Кітап қарапайым есептеу жүйелерінің эмпирикалық зерттеуін ұсынады. Сонымен қатар, ол осы типтегі жүйелердің дәстүрлі математикадан гөрі табиғаттағы күрделілікті модельдеу және түсіну үшін негізгі себептермен қажет екенін көрсетеді. Вольфрамның қорытындысы – ғаламның өзі дискретті және қарапайым бағдарламалар түрінде сипатталатын негізгі заңдар бойынша жұмыс істейді. Оның болжамы бойынша, ғылыми қауымдастықта осыны қабылдау физика, химия, биология және ғылымның көптеген салаларына революциялық әсер етеді, сондықтан кітаптың атауы осылай қойылған. Кітап күмәнмен және сынмен қабылданды, себебі Вольфрам басқалардың еңбегін өз есіміне жазды және оны растайтын дәлелдерсіз қорытындылар жасады.
Wolfram Alpha есептеулік білім жүйесі
2009 жылдың наурыз айында Вольфрам Wolfram Alpha жауап іздеу құралын жариялады. WolframAlpha кейін 2009 жылдың мамырында іске қосылды, ал 2012 жылдың ақпан айында қосымша мүмкіндіктері бар ақылы нұсқасы шықты, ол жоғары бағасы үшін сынға ұшырады, бірақ кейіннен бағасы $50.00-дан $2.00-ға дейін төмендетілді. Бұл құрал табиғи тілді өңдеуге және үлкен көлемдегі ережелерге негізделген алгоритмдерге құрылған. Бағдарламалық интерфейс басқа бағдарламаларға Wolfram Alpha мүмкіндіктерін кеңейтуге және жетілдіруге мүмкіндік береді.
Тышқанды басу
2010 жылы Вольфрам Теодор Грей, Макс Уитби және Джон Кромимен бірге Touchpress компаниясын құрды. Компания балаларға, ата-аналарға, студенттерге және оқытушыларға арналған, білім беру саласын кең қамтитын, сапалы әрі терең мазмұнды қосымшалар мен ойындар жасаумен айналысты. Touchpress іске қосылғаннан бері 100-ден астам қосымша жариялады. Қазіргі таңда компания қызметін тоқтатқан.
Вольфрам тілі
2014 жылдың наурызында жыл сайынғы Оңтүстік-Оңтүстік-Батыс (SXSW) іс-шарасында Вольфрам тілін жаңа, көп парадигмалы бағдарламалау тілі ретінде ресми түрде жариялады. Бұған дейін ол Mathematica арқылы қолжетімді болған, бірақ толығымен жаңа тіл емес еді. Тілге қатысты құжаттама 2013 жылдың қазан айында Mathematica және Wolfram Language-тің Raspberry Pi компьютерлерінің әрқайсымен бірге таратылуымен бірге жарияланды, бірақ Wolfram Language-тің авторлық құқықтарына байланысты қызу пікірталас туды. Wolfram Language Mathematica-да қолданылатын басты бағдарламалау тілі ретінде 30 жылдан астам уақыттан бері бар болғанымен, 2014 жылға дейін ресми атауы болған жоқ және кеңінен қолданылмайды.
Wolfram физика жобасы
2020 жылдың сәуірінде Вольфрам "Wolfram Physics Project" жобасын жариялады, ол Church-Rosser қасиеттерін сақтайтын ең қарапайым қайта жазу ережелері арқылы түрлендірілетін гиперграф парадигмасы шеңберінде физиканың барлық заңдарын қысқарту және түсіндіруге бағытталған күш-жігер. Бұл жұмыс оның "Жаңа ғылым" еңбегінде бұрын сипаттаған идеяларын дамыту болып табылады. Вольфрам: "Өте қарапайым модельден біз арнайы салыстырмалылық теориясын, жалпы салыстырмалылық теориясын және кванттық механиканың негізгі нәтижелерін шығара аламыз" деп мәлімдейді. Физиктер көбінесе Вольфрамның бұл тұжырымына үлкен мән бермейді, оның нәтижелері сандық өлшемдерге ие емес және кездейсоқ деп санайды.
Жеке мүдделері мен қызметі
Вольфрамның жеке талдаудың кең көлемді журналы бар, оның ішінде алынған және жіберілген электрондық хаттар, жасалған перне соғулар, кездесулер мен іс-шараларға қатысу, телефон арқылы жасалған қоңыраулардың жазбалары және тіпті 1980 жылдарға дейінгі физикалық қозғалыстар тіркелген. "Жаңа ғылымның түрі" атты кітабының кіріспесінде ол 100 миллионнан астам перне соғу және 100 мильге жуық тышқанмен қозғалыс жасағанын айтқан. Ол "[Жеке талдау] өмірімізді бастан баяндауға жаңа мүмкіндік береді" деді. Стивен Вольфрам 2016 жылғы "Arrival" фильмінің ғылыми консультанты болды. Ол және оның ұлы Кристофер Вольфрам экранда көрсетілген кодтың бір бөлігін жазды, мысалы, шетелдік логограммаларды талдауды бейнелейтін графикалық кодты, олар үшін Вольфрам тілін пайдаланды.