Сардинияның халық музыкасы және дәстүрлі аспаптары
Music of Sardinia
Сардиния аралдық халық музыкасы: tenore ән салу, gosos шіркеу әндері, лаунеддас сырнайы және гитарамен орындалатын cantu a chiterra. Тарихы 8 ғ. дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиядағы Сардиния аралының халық музыкасы Италиядағы барлық аймақтардың ішінде ең ерекше мәдениетке ие, ал музыка жағынан тенорлық полифониялық ән салу, гусос деп аталатын қасиетті әндер, лаунэдда – үш жеке қамыс құбырдан тұратын ежелгі аспап, олардың барлығы бір уақытта дөңгелек тыныс алу арқылы тартылады, екі әнші және бір ырғақ беруші құралмен, сондай-ақ гитарамен сүйемелденетін канту а хитера монодиялық әні, негізінен аралдың орталық және солтүстік бөліктерінде кең таралған.
Folk music of the Italian island
Sardinia is probably the most culturally distinct of all the regions in Italy and, musically, is best known for the tenore polyphonic singing, sacred chants called gosos, the launeddas, an ancient instrument that consists of a set of three single reed pipes, all three mouth blown simultaneously using circular breathing, with two chanters and one drone and the cantu a chiterra, a monodic song that is accompanied by guitar, widespread mainly in the center and north of the island.
Лаунэддас
Лаунеддалар – бұл ежелгі аспап, оның тарихы кем дегенде б.з.д. 8 ғасырға дейін жетеді. Оларды ойнау үшін үрмелі тыныс алу техникасы қолданылады. Лаунеддалар халықаралық деңгейде танымал болған күрделі музыка стилін орындау үшін пайдаланылады және олар әлі де діни обрядтар мен билерде (су балу) ойнатылады. Ең белгілі музыканттарының ішінде Эфизио Мелис, Антонио Лара, Диониджи Бурранка және Луиджи Лай бар. Лаунеддада ойнайтын музыканттардың көпшілігі аралдың оңтүстігіндегі Саррабус аймағындағы Виллапуцу, Сан-Вито және Муравера сияқты ауылдардан, сондай-ақ Саматзайдан, тіпті Ористаноның жанындағы Кабрастан және Нуароның жанындағы Оводдадан шыққан. Олардың ерекшелігі – неше түрлі мелодиялық фразалардың көптеген вариацияларын пайдалану және үрмелі тыныс алу техникасының арқасында бір ән сағаттан астам уақытқа созылуы мүмкін.
The launeddas are an ancient instrument, dating back to at least the 8th century BC. They are played using circular breathing. Launeddas are used to play a complex style of music that has achieved some international attention, and they are still played during religious ceremonies and dances (su ballu). Some of the most famous player were Efisio Melis, Antonio Lara, Dionigi Burranca and Luigi Lai. Many of the launeddas musicians are from the south of the island from villages like Villaputzu, San Vito and Muravera in the subregion named Sarrabus, or from Samatzai and even from Cabras near Oristano and Ovodda near Nuoro. Distinctively, they are played using extensive variations on a few melodic phrases and, because of the technique of circular breathing, a single song can last over an hour.
" Cantu a chiterra " әнін айту
Сардинияда гитарамен сүйемелденетін дәстүрлі ән айту да бар, оны Луигину Коссу, Мария Карта және қазіргі Франческо Демуро сияқты әртістер орындайды. Бұл жанр әсіресе Сассари қаласының жанындағы Логудоро аймағының солтүстік-батыс бөлігінде және Галлураның солтүстік-шығыс бөлігінде кеңінен танымал.
Traditional singing accompanied by guitar cantu a chiterra is also found in Sardinia, represented by performers like Luiginu Cossu, Maria Carta, and nowadays Francesco Demuro; this genre is especially well known in the northwest region of Logudoro near the city of Sassari and in the northeast region of Gallura.
Cantu a tenore (Көп дауысты өлең)
Канту а тенор деп аталатын ауылдық полифониялық ән айту төрт дауыстық партиямен орындалады. Олар: бассу (бас), меса боге (орта), контра (қарсы дауыс) және боге (жетекші және солист). Ең танымал топ – Tenores di Bitti, тағы бірі – Tenores de Oniferi. 2005 жылдың қараша айында Сардинияның малшылық мәдениетінің "А тенор" вокалдық стилі ЮНЕСКО-ның ауызша және материалдық емес мұра шедеврі деп жарияланды. Қызықты фактісі, Канту а тенор хорының екі дауысы тувалық көмей әнімен (Хөөмей) айқын ұқсастықтарға ие, әсіресе "бассу" және "контра" дауыстары "каргыраа" және "коректеер" техникалық түрлерімен байланысты.
Rural polyphonic chanting known as cantu a tenore is sung with four vocal parts. They are bassu (bass), mesa boghe (middle), contra (counter) and boghe (leader and soloist). The most popular group is Tenores di Bitti; another one is Tenores de Oniferi. In November 2005, the A Tenore vocal style of the Sardinian pastoral culture was proclaimed a Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity by UNESCO. Interesting fact is that two voices of Cantu a Tenore choir have significant similarities with Tuvan Throat Singing (Khöömei), especially the voices of "bassu" and "contra", which are technically related to "kargyraa" and "korekteer".
Басқа да дәстүрлі ән, би және музыка
Діни мерекелерде қасиетті әндер (сардиния тілінде gosos) естіледі. Ең танымал әндердің бірі – Deus ti salvet Maria ("Құдай сені сақтап, Мария"), ол сардиниялық "Ave Maria" деп те аталады. Дәстүрлі билерге su ballu tundu, su passu torrau, su durdurinu, su dillu, sa logudoresa, s'arroxiada, su passu e tres және sa campidanesa кіреді. Лаунеддадан басқа, дәстүрлі музыкалық аспаптарға беналар, органетту, китерра және тамбуринолар жатады. Сардинияның басқа да белгілі музыканттарының қатарында Тоторе Чесса (органетто), 1930-шы жылдардың лаунэддас шебері Эфизио Мелис, Мария Карта, Мауро Палмас, Сонос және Суонофицина тобынан Елена Ледда, Кордас эт Каннас, Антонелло Салис (фортепиано), Паоло Фрезу (труба) және Гесуино Деяна (гитара) бар.
Sacred gozos (in Sardinian language gosos), or sacred songs, can be heard during religious celebrations, one of the most famous song is the Deus ti salvet Maria ("God save you, Mary") also known as the Sardinian Hail Mary. Traditional dances include su ballu tundu, su passu torrau, su durdurinu, su dillu, sa logudoresa, s'arroxiada , su passu e tres, and sa campidanesa. Aside from the launeddas, traditional instruments include the benas, the organittu, the chiterra, and the tamburinos. Other influential Sardinian musicians include Totore Chessa (organetto), 1930s launeddas legend Efisio Melis, Maria Carta, Mauro Palmas, Elena Ledda of Sonos and Suonofficina, Cordas et Cannas, Antonello Salis piano, Paolo Fresu (trumpet) and Gesuino Deiana (guitar).
Музыкалық және театрлық ғимараттар
Қазіргі заманғы Кальяри Коммунальді театры Кальяри опера және концерт бірлестігінің тұрақты хоры мен оркестрінің және Кальяри опера қорының орналасқан жері. Сонымен қатар, Кальяриде ашық ауадағы жазғы концерттер мен фестивальдер үшін пайдаланылатын рим амфитеатры бар. Қала ішінде Палестрина музыка консерваториясы орналасқан. Тадасуни қаласында 400 салт-дәстүрлі сардиниялық халық музыкалық аспаптардан тұратын қызықты Джованни Доре мұражайы бар. Ente Musicale di Nuoro 1987 жылы құрылды және басқа да іс-шаралармен қатар, трубашы Паоло Фресу басқаратын жыл сайынғы Нуоро джаз фестиваліне демеушілік етеді. Сассариде Луиджи Канепа атындағы музыка консерваториясы, 1884 жылы салынған Театро Политеама Верди және 1827 жылғы Азаматтық театр орналасқан.
The modern Teatro Comunale of Cagliari is home to the permanent Choir and Orchestra of the Opera and Concert Association of Cagliari and seat of the Cagliari Opera Foundation. As well, there is a Roman amphitheater in Cagliari that is used for outdoor summer concerts and festivals. The city is the site of the Palestrina music conservatory. The town of Tadasuni is the site of the interesting Giovanni Dore museum, a collection of 400 traditional Sardinian folk instruments. The Ente Musicale di Nuoro was founded in 1987 and, among other activities, sponsors the annual Nuoro Jazz Festival directed by trumpeter Paolo Fresu. Sassari is the site of the Luigi Canepa Music Conservatory, the Teatro Politeama Verdi, built in 1884; and the Civic Theatre (1827).
Әндер мен әнұрандар
Su patriottu sardu a sos feudatarios ("Сардиниялық патриот феодалдарға"), сондай-ақ Procurad'e moderare, barones, sa tirannia ("Барондар! Әділеттілікті сақтаңыз"), – Франческо Игнацио Маннудың 1794 жылы аралда феодализмге қарсы болған көтеріліс кезінде сардиния тілінде жазған революциялық әнұраны. Бұл әнұран 1849 жылы Джон Уорр Тиндалмен ағылшын тіліне, 1864 жылы А. Бульемен француз тіліне, ал 1979 жылы Б. Шютцемен неміс тіліне аударылды. S'hymnu sardu nationale ("Сардиния ұлттық әнұраны") – Савойя корольдігінің (кейін Италия корольдігі) әнұраны болды; оны 1842 жылы Витторио Ангиус сардиния тілінде жазған. 1861 жылы ол Marcia Reale (Royal March of Ordinance) әнімен алмастырылды. Dimonios ("Шайтандар") – 1994 жылы Лучано Сечидің сардиния тілінде жазған Сассари механикаландырылған бригадасының ресми әнұраны.
Su patriottu sardu a sos feudatarios ("The Sardinian Patriot to the Lords"), also known as Procurad'e moderare, barones, sa tirannia ("O barons! Make sure you temper [your] tyranny"), is the revolutionary anthem written in Sardinian language by Francesco Ignazio Mannu during the revolt occurred in 1794 all over the island against the feudalism, which culminated in the expulsion of the Piedmontese tyrants: the hymn had been translated in English by John Warre Tyndale in 1849, in French by A. Boullier in 1864 and in German by B. Schütze in 1979. S'hymnu sardu nationale ("The Sardinian National Anthem") was the anthem of the Savoyard Kingdom of Sardinia (later to become the Kingdom of Italy); it was written in Sardinian by Vittorio Angius in 1842. It was replaced by the Marcia Reale (Royal March of Ordinance) in 1861. Dimonios (Demons) is the official hymn of the Sassari Mechanized Brigade, written in Sardinian by Luciano Sechi in 1994.