Кіріспе

Түркиядағы дәстүрлі музыканың тамыры 11 ғасырда Селжұқ түркілері Анатолия мен Парсыға көшіп келген кезеңге дейін созылады және түркі және түркіге дейінгі ықпалдардың элементтерін қамтиды. Қазіргі заманғы танымал музыканың көп бөлігі 1930 жылдардың басындағы батыстануға ұмтылысқа қарыздаулы. Әртүрлі аймақтардан келген иммигранттардың қоныстануымен музыкалық жанрлар мен аспаптардың әртүрлілігі де кеңейді. Түркияда грек, армян, албан, поляк, әзербайжан және еврей қауымдастықтарының этникалық стильдеріндегі халық музыкасының құжатталған мысалдары мен жазылған танымал музыка да бар. Түркияның көптеген қалалары мен аудандарында жанды жергілікті музыкалық өнер бар, ол өз кезегінде көптеген өңірлік стильдерді қолдайды. Дегенмен, 1970 және 1980 жылдардың соңында батыс үлгісіндегі поп музыка арабеск музыкасына танымалдылығын жоғалтты, тіпті оның ең жақтаушылары Ажда Пеккан мен Сезен Аксу да беделін жоғалтты. 1990 жылдардың басында экономика мен қоғамның ашылуының нәтижесінде ол қайта танымал болды. Ақсудың қолдауымен поп музыканың қайта жандануы Таркан мен Сертаб Эренер сияқты бірнеше халықаралық түрік поп жұлдыздарының пайда болуына әкелді. 1990 жылдардың соңында корпоративтік поп және арабеск жанрларына қарсы бағытталған, көбінесе тым коммерциялық болып кеткен түрік рок, электроника, хип-хоп, рэп және би музыкасын өндіретін андеграунд музыка да пайда болды.

Музыкалық аспаптар

Қазіргі түрік классикалық музыкасында дәстүрлі аспаптарға танбур (әдетте таңбур деп аталады), ұзын мойынды қыллы лютня, ней – ұшынан үрленетін флейта, кеменше – ішекті скрипка, уд – қысқа мойынды, тақташасыз лютня, канун – қыллы цитра, скрипка, ал Мевлеви музыкасында күдүм барабаны және арфа жатады.

Осман харемінің музыкасы: іш биі

Патша сарайларының мақамдарынан патша харемдерінің әуендеріне дейін, фасил музыкасының ойын хавасынан өзгешеленетін би музыкасының бір түрі пайда болды. Осман империясында харем – отбасының әйелдері үшін арналған үйдің бөлігі. Бұл жерге отбасынан тыс еркектерге кіруге рұқсат болмайтын. Сұлтанның үлкен харемдерін евнухтар күзетті, онда жүздеген әйелдер – зайыптар мен қарындастар болды. Сол жерде әйел бишілер мен музыканттар харемде тұратын әйелдерге ойын-сауық көрсетті. Құрсақ биін әйелдер әйелдер үшін орындады. Бұл әйел биші, раккасе деп аталады, бұл араб тілінде "әйел биші" деген сөз, ол сирек көпшілік алдына шықты. Осы харем музыкасының түрін сұлтанның жеке тұрғын үйінен шығарып, Осман империясының көшедегі еркек ойын-сауықшылары мен жалдамалы бишілері – еркек раккастар жұртшылыққа жеткізді. Бұл бишілер тойларда, мерекелерде, фестивальдарда және сұлтанның қатысуымен көпшілік алдында би биледі. Жеке музыканттар 8 ғасырдан бастап түрік тарихының ең көне жазба деректері саналатын Орхон жазуларында еске алынады. Алайда, олар 13 ғасырға дейін ансамбль ретінде нақты айтылмаған. Еуропаның қалған бөлігі 16 ғасырдан бастап Түркиядан әскери марш-оркестрлер туралы түсінікті алды.

Түрік музыкасының батыс классикалық музыкасына әсері

Түріктер мен Еуропаның қалған бөлігі арасындағы музыкалық қарым-қатынас көп ғасырлар бойына созылып келеді, ал музыкалық шығыстанудың алғашқы түрі түрік стилі болды. 18-шы ғасырдағы еуропалық классикалық композиторлар түрік музыкасына, әсіресе янышарлар тобындағы мыс және соққы аспаптарының маңызды рөліне қызығушылық танытты. Жозеф Гайдн әскери симфониясын түрік аспаптарын, сондай-ақ кейбір операларын қосу үшін жазды. Людвиг ван Бетховеннің 9-шы симфониясында түрік аспаптары қолданылды, ал ол "Афина қираған жерлеріне қосымша музыка" үшін "Түрік маршын" жазды, Op. 113. Вольфганг Амадей Моцарт А мажорлы сонатасында "Ронда алла турканы" жазды, сондай-ақ "Ди Энтфюрунг аус дем Серайыл" (1782) операсынан "Янышарлар хоры" сияқты операларында түрік мотивтерін пайдаланды. Осы түрік ықпалы симфониялық оркестрге цимбалдар, бас барабан және қоңырауларды енгізді, олар қазірге дейін сақталған. Джаз музыканты Дейв Брубек Моцарт пен түрік музыкасына деген құрмет ретінде "Blue Rondo á la Turk" шығармасын жазды.

Түрік классикалық музыкасына батыстың әсері

XVIII ғасырдағы еуропалық әскери оркестрлер Османдық янычарлар оркестрлерінің соқпалы аспаптарын енгізгенмен, XIX ғасырда Османдық әскер оркестрінің еуропалық үлгіде қайта құрылуы арқылы өзара әсер пайда болды. 1827 жылы танымал итальяндық опера композиторы Гаэтано Донизеттидің ағасы Джузеппе Донизетти, Сұлтан Махмуд II-нің музыка шебері болуға шақырылды. Донизеттиден кейін неміс музыканты Пол Ланге келді, ол бұрын Американдық қыздар колледжінде және неміс орта мектебінде музыка сабақтары берген. 1908 жылғы Жас түрік төңкерісінен кейін ол Сұлтанның музыка шебері лауазымын иеленді және 1920 жылы қайтыс болғанға дейін осы қызметте болды. Пол Лангенің ұлы – Стамбулда туған американдық дирижер Ханс Ланге. Османдық композитор Лейла Саз (1850–1936) өзінің естеліктерінде Император сарайындағы музыкалық білім беру туралы айтады. Сарай дәрігерінің қызы ретінде ол Император гаремінде өсті, онда қыздарға түрік және еуропалық стильде музыка сабақтары берілді. Осман империясының құлдырауынан және Түркия республикасының құрылуынан кейін, бұрынғы Император оркестрі, немесе Mızıka ı Hümayun-ның Стамбулдан жаңа астанасы Анкараға көшірілуі және Республика Президенттігінің оркестрі, Riyaset i Cumhur Orkestrası деп аталуы, түрік музыкасының батыстық үлгіге өтуін білдірді. Кейіннен оның атауы Президенттік симфониялық оркестрі, немесе Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası болып өзгертілді. 1936 жылы неміс композиторы және музыка теоретигі Пол Хиндемиттің көмегімен Анкара мемлекеттік консерваториясының құрылуы Түркияның музыка саласында Батысқа ұмтылысын көрсетті. 1976 жылға қарай түрік классикалық музыкасы қайта жанданды және классикалық музыканттарға халық музыканттарымен тең қолдау көрсету үшін Стамбулда мемлекеттік музыкалық консерватория ашылды. Түркиядағы батыс классикалық музыкасының қазіргі кездегі жақтастары – Фазыл Сай, Идил Бирет, Суна Кан, Ондер сестері және Пекинел сестері.

Республиканың алғашқы жылдары

Түрік тәуелсіздігі үшін соғыс 1923 жылы аяқталып, шекаралар белгіленгеннен кейін, Мұстафа Кемал Ататүрктің басшылығымен әлеуметтік және саяси төңкеріс болды. Бұл төңкеріс Түркиядағы өмір салтын батыстық үлгіге келтіруді көздеді. 1929 жылға қарай, барлық мемлекеттік және коммерциялық хабарласулар латын әліпбиінде жүзеге асырылып, Осман тіліндегі жазба әдебиет қолданыстан мүлдем шығарылды. Жаңа конституция жазылды, ол француз конституциясына негізделген. Бұл жаңа конституция Түркия Республикасын зайырлы, заманауи ұлттық мемлекетке айналдыруға бағытталған. Үлкен саяси өзгерістерден бастап киім-кешек реформаларына дейін, төңкерістің барлық аспектілері Кемалистік идеологияға сәйкес жасалды. Барлық істер әскери басқару тізбегі бойынша жүзеге асырылды, мақсаты – Батыс өркениетінің деңгейіне жету еді. Бұл төңкеріс діни және түрік классикалық музыкасына да әсер етті. 1934 жылғы 1 қарашада Ататүрк Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінде сөз сөйледі. Алатұрқа музыкасы радиода, қоғамдық орындарда және жеке меншіктерде тыйым салынды. Түрік музыкасына қатысты сөзінен үзінді: «Ағайын, біз түрік халқының мәдени мұрамызға қаншалықты сезімтал екенін жақсы білеміз. Мен жас буын суретшілер мен музыканттардың өнер саласында қандай жетістіктерге қол жеткізе алатынын халқымның қалай көретінін білемін. Менің ойымша, өнер саласындағы ең тиімді және жылдам шешім – түрік музыкасын реформалау. Бүгінде бізге тыңдатуға арналған музыка түрік халқы үшін мақтан тұтатын деңгейде емес. Бәріміз осыны білуіміз керек. Біз ұлы ұлтымыздың нақыл сөздерін, оқиғаларын, тәжірибелерін алып, оларды музыкалық ережелерге сәйкес келістіре білуіміз керек. Мәдениет министрлігінің бұл мәселеге назар аударып, еліміздің заң шығарушыларымен бірлесіп жұмыс істеуін тілеймін». Осы сөзден кейін, 1934 жылғы 2 қарашада Баспа және баспасөз департаменті Алатұрқа музыкасын тыйым салды. Мұстафа Кемалдың «тек музыкалық ережелерге сәйкес келуі керек» деген сөзінің мағынасы – халыққа қолжетімді болатын музыка тек Батыс тональдық музыка қағидаларына сай болуы керек екенін білдірді. Ғасырдың басында шетелде білім алған және Түркияға оралған түрік композиторлары классикалық түрік музыканттарына Батыс үлгісінде музыка жазу және орындауды үйретуге тартылды. 1924 жылы құрылған Президенттік симфониялық оркестрі музыка біліміне мамандандырылған мектептерде апта сайын тегін концерттер өткізе бастады. Пианино, труба, саксофон сияқты жаңа аспаптар тек Стамбул ғана емес, Бурса, Чорум, Гүмүшхане және Самсун сияқты ауылдардағы мәдени орталықтар үшін де сатып алынды. Түрік халқы басқа ұлттардың түрік әндерінің нұсқаларын тыңдай бастады. Бұл 70-ші жылдары Арабеск музыкасының кең таралғанын қамтамасыз етті. Бүгінде Түркияда Арабеск музыкасының белсенді және танымал өкілдері әлі де бар. Республиканың алғашқы жылдарындағы тыйым Арабеск музыкасының мәдени құбылысқа айналуының басты себебі болды.

Халықтық музыка

Халық музыкасы немесе Түркү көбінесе күнделікті өмірге қатысты тақырыптарды, дәстүрлі әріптесі – Османдық сарай музыкасындағы махаббат пен құштарлық сияқты ұлылықпен салыстырғанда, қарапайым тілмен көрсетеді. Өз бастауларына сәйкес, халық әндері әдетте тойларда, жобалау рәсімдерінде және арнайы мерекелерде орындалады. Аймақтық халық музыкасы көбінесе халық билерін сүйемелдейді, олар аймақтар бойынша айқын ерекшеленеді. Мысалы, Эгей теңізіндегі үйлену тойларында қонақтар Зейбекті билейді, ал басқа Румели аймақтарында көтеріңкі Чiftetelli музыкасы ойнатылады, ал Түркияның оңтүстік-шығыс аймақтарында Халай – жергілікті үйлену тойының музыкасы мен биінің дәстүрлі түрі. Бұл жанр халықтың музыкасы ретінде қарастырылғандықтан, социалистік қозғалыстардағы музыканттар халық музыкасын заманауи дыбыстармен және аранжировкалармен протест музыкасы түрінде бейімдеуді бастады. 70-80 жылдары Ашық Вейсель және Махсуни Шериф сияқты ашық дәстүрін жалғастырған заманауи жыраулар рухани тілектерден әлеуметтік-саяси мазмұнды лирикаға көшті. Басқа да заманауи өкілдер олардың үлгісін алды, мысалы, 80-ші жылдардың ортасында ақын Назым Хикметтің радикалдық өлеңдерін халық музыкасымен және ауылдық мелодиялармен біріктірудегі жаңашылдығымен танымал Зюльфү Ливанели, солшыл саясаттағы жақтастары тарапынан жоғары бағаланады. Османдық империя кезіндегі мәдени алмасудың нәтижесінде бағлама Шығыс Жерорта теңізіндегі түрлі мәдениеттерге, мысалы, грек бағламасына әсер етті. Түрік тілінде "bağlamak" сөзі аспаптың байланған, жылжымалы перделеріне сілтеме жасай отырып, "байлау" дегенді білдіреді. Көптеген басқа да тартылатын аспаптар сияқты, оны медиатормен (яғни, қаламсаппен), саусақтармен немесе тырнақтардың артқы жағымен тартуға болады. Зурна мен давул дуэті ауылдық жерлерде де танымал, олар тойларда және басқа да жергілікті мерекелерде орындалады.

Халықтық әдебиет

Халық әндерінің көп бөлігі түрік тілінде озан деп аталатын жыраулар немесе ақындардан тараған. Олар 11 ғасырдың басынан бері түрік халық әдебиетін дамытып келеді. Бұл ақындар саз немесе бағлама аспабын қолданады. Оларды көбінесе тәжірибелі, үлкен жыраулар үйретеді, өнерді орындаудағы шеберлік, тәсілдер мен әдістерді үйренеді. Мұндай сабақтар көбінесе жыраулардың бас қосып отыруында және олар жиі баратын кофеханаларда өтеді. Шеберлікке жеткен немесе алейлі ақындар өздеріне шәкірттер алып, осы дәстүрді жалғастырады.

Алевилердің ықпалы: Ашық (Ашық) дәстүрлері

Түрік халқының шамамен бестен бір бөлігі алевиттерді құрайды, олардың халық музыкасын саз немесе багламамен саяхаттайтын, түрік халық музыкасының символы саналатын ашықтар (озан) орындайды. Ней аспабы осы музыканың алдына шығарылса, халықаралық деңгейде танымал музыканттарының қатарында Нечдет Ясар, Ниязи Саин, Кудси Эргюнер және Омер Фарук Текбилек бар.

Өңірлік халықтық стильдер

Азшылықтар мен коренной тұрғындар түрік халықтық стильдерін байытып, дамытқан, сонымен қатар түрік халықтық дәстүрлері мен аспаптарын қабылдаған. Халық әндері өңірлер бойынша анықталып, ерекшеленеді.

Эгей және Румели аймақтары

Румелия (немесе Фракия) Түркияның Оңтүстік-Шығыс Еуропаға қарайтын аймағын білдіреді (Едирне, Кыркларели, Текирдағ провинциялары, Чанаккале провинциясының солтүстік бөлігі және Стамбул провинциясының батыс бөлігі). Осы аймақтың халық әндері Балқан, Албания және Грекия халық музыкасына ұқсас, әсіресе этникалық азшылықтар мен Фракияның жергілікті халқы арасында. Кипр халық музыкасы да осы аймақпен ортақ әуендерді бөліседі, мысалы, Çiftetelli биі. Бұл халық әндері Осман сарайының музыкасымен де жақын байланыста, бұл сарай және халық музыкасы арасындағы шекара әрқашан айқын болмағанын көрсетеді. 1924 жылы Түркия мен Грекия арасындағы халық алмасудан кейін осы аймақтан грек тілінде сөйлейтін Понт халқы Грекияға Понт музыкасын әкелді. Аймақтың би стилінде ерекше иық дірілі мен тізе бүгілу сияқты техникалар қолданылады. Халық билеріне герасари, тригона, коц, омал, сера, коцсари және тик кіреді. Мұстафа Сандал 2005 жылы шыққан "İsyankar" әнімен Еуропада сәттілікке жетті, ол хит-парадтарда 4-орынға дейін көтеріліп, алтын статусын алды.

Түрік хип-хопы

Түрік хип-хопы немесе шығыс хип-хопы – Германиядағы түрік жұмысшы-мигранттар қауымдастығының туындысы. Кейбіреулер бұл Германияның мигранттарға қатысты саясатына наразы болған жас ұрпақ үшін тиімді шығу жолы болды деп санайды. 1995 жылы түрік-неміс қауымдастығы "Cartel" атты маңызды хип-хоп тобын құрды, ол өзінің революциялық мәтіндерімен Түркия мен Германияда қырқыстар тудырды. Қазіргі кезде Түркияда хип-хоп жас буын арасында кең танымал. Ceza, Dr. Fuchs (бұрынғы "Nefret") және Sagopa Kajmer, Sansar Salvo, Pit10, Şehinşah, Hayki, Saian, Allâme – Түркиядағы заманауи рэп музыкасының танымал өкілдері.

Анадолу тау жынысы

Түрік рок сахнасы 1960 жылдардың ортасынан соңына қарай, АҚШ және Ұлыбританияның танымал топтары кеңінен танылған кезде басталды. Көп ұзамай, рок пен халық музыкасының ерекше түрік қоспасы пайда болды; бұл анатолиялық рок деп аталды, және қазіргі таңда бұл термин түрік рок музыкасының көп бөлігіне қолданылуы мүмкін. Ол анашідтердің ең белгілі әншілерінің бірі, және түрік тілін қоса алғанда, көптеген тілдерде сөйлей алады. Бүгінгі күнге дейін ол әлемнің 30-дан астам елінде, Стамбулдан Касабланкаға дейін, АҚШ-тан Германияға дейін толық сатылған концерттер өткізді. Кейбір альбомдары батыс музыкасына қарағанда миллионнан астам данада сатылды. 2009 жылдың қаңтарында Сами Түркияға сапар шегіп, Түркия премьер-министрі Режеп Тайып Ердоғанның әйелі Эмине Эрдоғанның шақыруымен Газадағы бейбітшілікті қолдау митингісіне қатысты. Тағы бір танымал түрік әншісі – Феридун Оздемир, ол негізінен Құдай және нағыз сенім туралы әндейді. Оның жазбалары анашід жанрында ең табысты.

Ауыр металл және өнеркәсіптік

Түркиядан ауыр металл және индустриал топтарына Pentagram (Түркиядан тыс жерлерде Mezarkabul деп белгілі) және Almora кіреді. Бұл жанрлардағы жеке музыканттардың ішінде Ogün Sanlısoy және Hayko Cepkin бар.

Жер асты блэк-металл және дэт-металл

Түркиядан танымал жер асты блэк-металл және дэт-металл топтары: Witchtrap, Ehrimen, Satanized, Godslaying Hellblast, Burial Invocation, Deggial, Decaying Purity.

Түрік трансы

Түркияда транс музыкалық жанры сирек кездеседі, бірақ оның белгілі бір тыңдаушылары бар. Бұл жанр Муртаза Ходжами жазған алғашқы түрік транс музыкасы және «Yalnızlık Düşünceler» әні жарық көрген кезде ара-ара пікірлерге бөлінді.

Поп-рок және рок

1970-ші жылдардың ортасынан бері танымал бағыттардың арасында ерекше құбылыс ретінде Бюлент Ортачгиль ерекше музыкалық сапасы бар қалалық әнші-күйші және музыкант ретінде көзге түсті, сондай-ақ жас музыканттарға үлгі болды. Ол – әртүрлі жанрдағы белгілі орындаушылардың қатысқан құрмет альбомы жасалған жалғыз түрік музыканты. Соңғы кезде батыстық үнді танымал болған маNga, Duman және Mor ve Ötesi сияқты рок-топтар да бар. Шабнем Ферах, Өзлем Текин және Теоман – көптеген жанкүйерлері бар жеке рок-орындаушылардың мысалы. Түркияда сонымен қатар көптеген ірі рок фестивальдары мен шаралар өтеді. Түркиядағы жыл сайынғы рок фестивальдарының қатарында Barışarock, H2000 Music Festival, Rock'n Coke және RockIstanbul бар.

Андерграунд және клубтық музыка

Түркияда, әсіресе Эгей теңізі аймағында көптеген клубтар бар. Бірақ альтернативті музыка көбінесе Стамбулдың дамыған жер асты клубтарынан бастау алады, онда диджейлер өткенді қазіргі заманмен үйлестіріп, дәстүрлі мотивтерді жаңашыл дыбыстар мен электрондық музыкамен қолданады. Меркан Деде – Түркияның ең табысты диджейлерінің бірі, ол транс музыкасын тарихи және мистикалық суфи әндерімен біріктіреді. Түркияның жер асты музыка сахнасындағы танымал есімдердің бірі – Мерт Юсель. Юсель Түркияда шыққан алғашқы хаус музыка альбомын жасаған. Ол АҚШ және Ұлыбританияның би музыка лейблдерінде де әлемдік деңгейде танылып, құрметке ие болды. Ол Стамбулдан туындаған underground house дыбысын қалыптастырған маңызды тұлғалардың бірі.

Сириялық босқындар мен басқа да көшіп келушілердің музыкалық ықпалы

Ауғанстан, Сирия, Ирак, Пәкістан, Орталық Азия және Африка елдерінен келген иммигранттар мен босқындардың көптеп келуі Түркияның, әсіресе Стамбулдың музыкалық кеңістігіне әсер етті. Country for Syria және Saktat сияқты топтар Стамбулдағы босқындар қауымдастықтарының музыкасын араластырып, түрік, араб, грек, парсы және батыс мәдениеттерінің әсерін біріктіретін жаңа үлгі жасады. Бұл стильдің қалыптасуында көшеде музыка ойнау (баскинг) маңызды рөл атқарды.

Музыкалық индустрия

Түрік музыка индустриясы жазба компанияларынан бастап радиостанциялар мен қоғамдық және мемлекеттік оркестрлерге дейін қамтитын бірнеше саладан тұрады. Ірі жазба компанияларының көпшілігі Стамбулдың Ұнкапаны аймағында орналасқан және Түрік фонографиялық индустрия қоғамы (MÜ-YAP) арқылы ұсытылады. Ірі жазба компаниялары өздерінің жазба белгілерінің бірімен келісім шарт жасаған әртістердің материалдарын шығарады, бұл бренд көбінесе нақты жанрмен немесе жазба продюсерімен байланысты болады. Жазба компаниялары өз әртістерін жарнама, қоғамдық өнер көрсетулер мен концерттер және теледидар арқылы да насихаттауға және таныстыруға мүмкіндік алады. Соңғы жылдары музыка индустриясы авторлық құқықпен қорғалған музыканы интернеттен заңсыз жүктеудің көбеюі және жалпы пираттықпен байланысты дау-дамалда жүрді; көптеген музыканттар мен MÜ-YAP авторлық құқықпен қорғалған музыканы заңсыз жүктеген жанкүйерлерді жазалауға тырысты. Түркияда жеке әндер нарығы жеткілікті деңгейде дамымаған. Альбом сатуға байланысты емес көптеген музыкалық тізімдер танымалдылықты музыкалық бейнелер мен радио эфирі арқылы өлшейді. Түрік радиостанциялары көбінесе танымал музыканы эфирге береді. Әр радиостанцияның ойнатылатын әндердің форматы немесе санаты болады; олар әдетте жалпы жіктемеге ұқсас, бірақ одан толыққанды ерекшеленеді. 1990 жылдардың басында коммерциялық радио мен теледидардың пайда болуы Түрік радио және теледидар корпорациясының (ТРТ) монополиясын аяқтады, нәтижесінде газет медиа магнаттары көптеген радио және телеарналарды ашты. Ірі жазба компаниялары түрік индустриясында үстемдік танытса да, тәуелсіз музыка индустриясы (инди музыка) да бар. Инди музыка көбінесе шағын аймақтан тыс шектеулі, немесе тіпті мүлдем бөлшек сауда таратпайтын жергілікті жазба белгілеріне негізделген. Кейде әртістер инди-лейблде жазба жасап, ірі лейблға қол қою үшін жеткілікті даңққа ие болады; ал кейбіреулері өз мансабының соңына дейін инди-лейблде қалуды жөн көреді. Инди музыка стиль жағынан негізгі музыкаға ұқсас болуы мүмкін, бірақ көбінесе көптеген адамдар үшін қол жетімсіз, ерекше немесе тартымсыз болып көрінеді. Инди музыканттары өздерінің әндерінің бір бөлігін немесе барлығын интернетке жүктеуге және жанкүйерлер мен басқалар тыңдауына мүмкіндік береді. Түркиядан тыс жерлерде инди музыкамен байланысты ең танымал түрік есімі – Atlantic Records компаниясының Ахмет Эртегун. Солтүстік Америкадағы ең танымал R&B және соул әртістерін насихаттауы және американдық музыка индустриясына қосқан үлесі оған ағасы Несухимен бірге Рок-н-ролл Даңқы залына орын берді.

Музыкалық білім беру

Түркияда музыка білім беруде маңызды орынға ие және елдегі көптеген мектеп жүйелерінің құрамына кіреді. Жоғары сыныптарда әдетте ән сабақтары, көбінесе хорлық орындау және түркі классикалық немесе халық музыкасына арналған «cemiyets» деп аталатын үлкен мектептік оркестрлер немесе үйірмелер ұсынылады. Музыка мектеп драмалық үйірмесі қойған театрлық қойылымдардың да бөлігі болуы мүмкін. Көптеген мемлекеттік және жеке мектептер музыкалық үйірмелер мен топтарды қолдайды, ең көп таралғаны – мектеп фестивальдерінде Мехтер марштарын орындайтын марш-топтар. Дегенмен, мектептерде музыка сабақтарына бөлінетін уақыт шектеулі, және түрік балаларының және ересектерінің көп бөлігі музыкалық қабілеттерімен шектеліп, бір мелодияны бірдей ырғақта орындауға қиналады. Түркияда музыка саласындағы жоғары білім көбінесе мемлекеттік музыка академиялары мен консерваториялармен байланысты ірі университеттерде беріледі. Консерватория әдетте жеке мекеме емес, университеттің бөлімі болып табылады. Көптеген студенттер консерваторияға әдеттегідей университетке түсу жасында қабылданады, ал кейбір консерваторияларда 14-18 жастағы балаларға арналған арнайы музыкалық мектеп – «Lise» (Лицей) де бар. Консерваторияларда көбінесе музыка ғылымы кафедрасы бар, олар түркі дәстүрлі жанрлары сияқты көптеген музыка стильдерін зерттейді, сонымен қатар дыбыс кітапханаларында дыбыстардың дерекқорын сақтайды.

Мерекелер мен мерекелер

Музыка Түркияның бірнеше мерекелері мен фестивальдерінің маңызды бөлігі болып табылады, әсіресе көктемгі Нұрыз мерекесінде және Рамазан сияқты діни мерекелерде маңызды рөл атқарады. Жаңа жыл – бұл белі бишілердің дәстүрлі уақыты, ал тойлар көтеріңкі әуендермен тойланады, ал аза тұту рәсімдері музыкалық жоқтаулармен өтеді. "Тәуелсіздік маршы" сияқты патриоттық әндер 23 сәуірдегі Ұлттық Тәуелсіздік және Халықаралық балалар күні мен 30 тамыздағы Жеңіс күні сияқты Түркияның тәуелсіздігін атап өтетін ресми мерекелердің маңызды бөлігі болып табылады. Музыка көптеген аймақтық фестивальдерде де рөл атқарады, олар бүкіл елде тойланбайды, мысалы, Зонгулдақтағы музыка және би шерулері мен фестивалі. Стамбул, Анкара және Измирде блюз бен джазден инди-рок пен хэви-металға дейінгі түрлі стильдерді ұсынатын көптеген музыка фестивальдері өтеді. Кейбір музыка фестивальдері тек жергілікті деңгейде ұйымдастырылады, онда ұлттық деңгейде танымал орындаушылар аз немесе жоқ, және оларды әдетте жергілікті ұйымдастырушылар өткізеді. Соңғы кезде ірі сусындар компаниялары Rock'n Coke және Fanta кештері сияқты өз музыка фестивальдерін ұйымдастырып, көптеген адамдарды тартады.