Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көшпелі және ауылдық түркімен халқының музыкасы қырғыз және қазақ халықтық өнер түрлерімен тығыз байланысты. Түркімен музыкасының маңызды дәстүрлеріне саяхатшы әншілер мен емші-сиқыршылар ретіндегі бақшылар жатады, олар а капелла немесе екі ішекті дутар сияқты аспаптармен орындайды. Түркіменстанның ұлттық ақыны – 18 ғасырдағы Мақтымгүлі Пірағы, ол төрт тармақты гошук өлеңдерін жазған. Орта Азияның классикалық музыкасы – муғам түркіменстанда муқамдар деп аталады.
none
The music of the nomadic and rural Turkmen people is closely related to Kyrgyz and Kazakh folk forms. Important musical traditions in Turkmen music include traveling singers and shamans called bakshy, who act as healers and magicians and sing either a cappella or with instruments such as the two stringed lute called dutar. Turkmenistan's national poet is Magtumguly Pyragy, from the 18th century, who wrote four line goshuk lyrics. The Central Asian classical music tradition mugam is also present in Turkmenistan by name as the mukamlar .
Ұлттық әнұран
Кеңес Республикасы ретінде Түрікменстанның ұлттық әнұраны Вели Мухатов музыкасын жазған, Аман Кекилов сөзін жазған "Түрікменстан" әні болды. 1997 жылы (тәуелсіздік алғаннан соң) әнұран "Тәуелсіз, бейтарап Түрікменстанның ұлттық әнұраны" деп өзгертілді, оның музыкасы мен сөзін өмір бойы президенті Сапармурат Ниязов жазған.
As a Soviet Republic, Turkmenistan's national anthem was "Turkmenistan", composed by Veli Mukhatov with words by Aman Kekilov. In 1997 (well after independence), the anthem was changed to the "National anthem of Independent, Neutral, Turkmenistan", the music and lyrics of which were written by President for Life Saparmurat Niyazov.
Дутар
Дутар – түрікмен халық музыкасының ең көрнекті аспабы. Ол мукамдар мен салтықтардан кірқтар мен навоиге дейін көптеген стильдерде қолданылады. Мұндай музыканы сазанда деп аталатын кәсіби музыканттар орындайды.
The dutar is the most representative instrument of Turkmen folk music. It is used in many styles, ranging from the mukamlar and saltıklar to the kirklar and navoi. These are performed by professional musicians called sazanda.
Туидук
Тюдук – жел аспап (Зурнаға ұқсас). Түркімен халық фольклорында ежелгі сенім бойынша, сазбалшықтан жасалған Адамның жаны болмаған. Періште Гавриил ойнаған тюдуктың әуенді үні арқылы ғана оған жан сыйырған деседі. Түркімен аңызында тюдукты шайтан ойлап тапқандығы айтылады. Ежелгі дәстүрді сақтай отырып, мерекелік шараларға қонақтарды шақыру үшін арнайы рәсім өткізіледі, онда екі тюдукші бір-біріне қарата тұрып, аспаптарын көтеріп, үйлесімді түрде ойнайды. Осы кезде олар дөңгелек қозғалыстар жасайды, бұл рәсімнің бұрын шаманизммен байланысты болғандығын еске түсіреді.
Tuiduk is a wind instrument (similar to Zurna). In Turkmen folklore, an ancestral belief posits that Adam, crafted from clay, lacked a soul until the harmonious tunes of the tuiduk, played by Archangel Gabriel, breathed life into him. A Turkmen legend attributes the invention of the tuiduk to the devil. Preserving ancient traditions, a ceremonial ritual invites guests to celebrations, where two tuiduk players face each other, elevating their instruments and harmoniously playing in unison. While doing this they perform magic circular movements which remind that this ritual used to be linked to shamanism.
Дили түдік
Дили туидугы – түрікменнің ағаштан жасалған үрмелі аспабы. Бұл кларнет сияқты, бір қамыстан жасалған аспап, көбінесе түрікмен халық музыкасында қолданылады. Аспаптың диапазоны, оның алты саусақ тесігінен көрінетіндей кең, ал жоғарғы регистрлерге тынысты бақылау арқылы жетеді. Түрікмендердің дили туидугын көктемде, қамыс гүлдеген кезде, қойшы бірнеше минуттың ішінде жасап шығара алады, бірақ полиция оркестрі үшін қола аспаптар жиынтығын қалаға жеткізу үшін қаржы да, уақыт та керек болады.
The Dili tuiduk is a Turkmen woodwind instrument. It is a clarinet like, single reed instrument used mainly in Turkmen folk music. The instrument's range is greater than its six finger holes would suggest, the upper registers being attained by breath control. Dili tuiduk of the Turkmen can be carved in a couple of minutes by a shepherd in the springtime, when reeds grow tall, but a set of brass instruments for a police band needs an investment of money and time to arrive in town.
Гарги түдік
Гарги туйдук – ұзын қамыстан жасалған сырнай, аңыз бойынша оның пайда болуы Александр Македонскиймен байланысты, ал ежелгі Египетте де осыған ұқсас аспап болған. "Гарги" түрікмен тілінде "қамыс" деген мағынаны білдіреді.
Gargy tuyduk this is a long reed flute whose origin, according to legend, is connected with Alexander of Macedonia, and a similar instrument existed in ancient Egypt. Gargy means in the Turkmen language "reed".
Бақшы
Бақшылар бұрын түрікмен қоғамындағы ең маңызды музыканттардың бірі болған, туидукшілермен бірге. Олар дутармен тойларды, жаңа туған баланың келуін және басқа да шараларды тойлаған.
Bakshy were formerly the most important musicians in Turkmen society, along with tuidukists. They played the dutar to celebrate weddings, births, and other events.
Мугам
Мугам – Орталық Азияның кеңінен таралған классикалық музыка стилі, Түркіменстанда дутаршы мен гиджакшы немесе тек дутаршылар тобымен орындалады.
Mugam is a pan Central Asian style of classical music, performed in Turkmenistan by a dutarist and gidjakist, or by an ensemble of just dutarists .