Кіріспе
Бакминстер Фуллер жобалаған үй прототипі. Димаксион үйін өнертапқыш және сәулетші Бакминстер Фуллер қазіргі үй салу техникасының бірнеше кемшілігін жою мақсатымен жасады. Фуллер әртүрлі уақытта үйдің бірнеше нұсқасын жобалаған – барлығы да зауытта дайындалған жиынтықтар, кез келген жерге немесе ортаға сәйкес келуге және ресурстарды тиімді пайдалануға арналған. Тасымалдау және құрастырудың қарапайымдылығы – маңызды дизайндық ескеретін фактор болды. Фуллер көптеген өнертабысына ат қойғандағысын сияқты, динамикалық, максимум және кернеу сөздерін біріктіріп, Dymaxion терминін тудырды.
The Dymaxion House was developed by inventor and architect Buckminster Fuller to address several perceived shortcomings with existing homebuilding techniques. Fuller designed several versions of the house at different times—all of them factory manufactured kits, assembled on site, intended to be suitable for any site or environment and to use resources efficiently. A key design consideration was ease of shipment and assembly. As he did when naming many of his inventions, Fuller combined the words dynamic, maximum, and tension to arrive at the term Dymaxion.
Тарих
Димаксион үйі 1930 жылы екі жылдық дамытутан кейін аяқталып, 1945 жылы қайта жобаланды. Бакминстер Фуллер ванна бөлмесі мен үйді жаппай өндіргісі келді. Оның алғашқы "Димаксион" дизайны астық сақтағыштарының құрылымына негізделген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясы Фуллерден осы тұрғын үйлерді Парсы шығанағына жіберуді тапсырды. 1945 жылы ғылыми-фантастика жазушысы Роберт А. Хайнлайн Лос-Анджелеске жеткізілуі үшін біреуін тапсырыс берді, бірақ тапсырыс орындалмады. Сібірлік астық сақтағышы Фуллердің "қалалық шаң күмбезі" әсерін байқаған алғашқы жүйе болды: көптеген орнатулар күмбездің дұрыс желдетілсе, жергілікті тік жылумен туындаған құйынды жасап, салқын ауаны төменге соратынын хабарлады – бір жоғары желдеткіш және шеткі желдеткіштер арқылы. Фуллер осы әсерді пайдалану үшін астық сақтағышының кейінгі бөлімдерін бейімдеді. Димаксион үйінің соңғы дизайны бір негізде орналасқан, вертикальді, тот баспайтын болаттан жасалған тіреуге ие болды. Велосипед дөңгелегінің спицаларына ұқсас құрылымдар осы тіреуден төмен ілініп, шатырды ұстап тұрды, ал шатырдан сәулеленген арқалықтар еденді қолдады. Парақты алюминийден жасалған үшбұрышты желдеткіштер шатырды, төбе мен еденді құрады. Әрбір құрылым жерде жиналып, содан кейін тіреуге көтерілді. Димаксион үйі 20 ғасырда автономды ғимарат салуға жасалған алғашқы саналы әрекет болды. Бұл үйге жиналмалы унитаз, су сақтағыш және төбеге орнатылған конвекциялық желдеткіш орнату ұсынылған прототип еді. Ол әлемнің дауылды аймақтары үшін жобаланған: мұхиттық аралдар, Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка және Еуразияның Үлкен жазықтары. Көптеген қазіргі заманғы үйлерде кір жуу, душ қабылдау және унитаз суды көп пайдаланады, ал ішу, тамақ дайындау және ыдыс жуу үшін күніне 20 литрден аз су жұмсалады. Димаксион үйі сұр су жүйесі, жиналмалы унитаз және душті ауыстыратын "тұмандағыш" арқылы суды азайтуға арналған. Тұмандағыш тиімді қысылған ауа мен суды майсыздандыруға негізделген, бірақ оны жайлы ету үшін судың өте ұсақ бөлшектері қолданылды.
Сын
Димаксиондық үйлерге қатысты сын-ескертпелер оның жергілікті жер және сәулеттік ерекшеліктерді мүлдем ескермейтін, сондай-ақ алюминий сияқты энергия көп жұмсалатын материалдарды, adobe немесе плитка сияқты энергияны аз қажет ететін материалдардың орнына пайдалануын қамтиды. Фуллер алюминийді оның жеңіл салмағы, жоғары беріктігі және ұзақ қызмет ету мерзімі үшін таңдады, бұл бастапқы өндіріс құнына өтеу беретін факторлар деп санауға болады. Егер үйлер авиациялық зауыттарда салынуы тиіс болса, алюминий логикалық таңдау болды, себебі Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін оларда бос қуат көп болды. Уичита үйі – Фуллердің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әркімге қолжетімді бағада тұрғын үйлер салу мақсатымен қабылдаған жобасы. Жоба Димаксиондық үйдің технологиялық тұжырымдамасын дамытуды жалғастырды, енді бұрынғы алтыбұрышты емес, дөңгелек еден жоспарын қамтиды. Прототипке реакциялар өте жағымды болды, бірақ қайта жабдықтау құнына байланысты өнеркәсіптік өндіріске шығарылмады. Өте жоғары талаптар қоятын Фуллер дизайнды жақсарта алатынын сезінді және прототипке қанағаттанбады. Ол "аяқталмаған" дизайнды пайдалануға келіспеді, сондықтан өндірісті бастаудан бас тартты.