Кіріспе

Калифорниялық тұрмыстық серіктестік – 1999 жылы құрылған, некеге ұқсас заңдық қатынас. Ол бір жынысты жұптарға (және екі тарапының жасы 62-ден асқан қарама-қарсы жынысты жұптарға) некеге ие болу құқықтары мен артықшылықтарын беру мақсатында жасалған. 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұл мүмкіндік барлық қарама-қарсы жынысты жұптарға, ал 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап SB 30 заңына жаңа өзгерістер енгізіліп, үйлену алдында тұрмыстық серіктестік таңдаған Калифорния жұптарына қосымша құқықтар мен артықшылықтар берілді. Калифорния губернаторы Ньюсом бұл заңға 2019 жылдың 30 шілдесінде қол қойды. Тұрмыстық серіктестік заң жүзінде үйленбеуді таңдаған жұптарға «заң бойынша бірдей құқықтар, қорғау және пайдалар, сондай-ақ бірдей жауапкершіліктер, міндеттер мен борыштар» береді. 1999 жылы құрылған тұрмыстық серіктестік тіркелімі – АҚШ-та сот араласуынсыз заң шығарушы органмен құрылған алғашқы мұндай тіркелім. Бастапқыда тұрмыстық серіктестіктердің артықшылықтары өте шектеулі болды – негізінен ауруханаға бару құқығы және қайтыс болған серіктің мүлкіне мұрагерлік құқығы ғана болды. Бірақ заң шығарушы орган Калифорниядағы тұрмыстық серіктестіктердің ауқымын кеңейтіп, некеге тән барлық құқықтар мен міндеттерді қамтыды. Осылайша, Калифорниядағы тұрмыстық серіктестіктер функционалдық тұрғыдан басқа бірнеше штаттарда ұсынылатын азаматтық одақтармен теңдес. Калифорниядағы тұрмыстық серіктестік туралы жарамсыз мәлімдеме жасау – ауыр құқық бұзушылық және қылмыс болып саналады. Бағдарлама Калифорнияда кең қолдауға ие болғанымен, кейбір дау-дамайларға да себеп болды. Бір жынысты отбасыларды мойындауға қарсы топтар сот арқылы тұрмыстық серіктестіктердің кеңеюіне қарсы шықты. Ал бір жынысты некелерді қолдаушылар бір жынысты серіктестерге толыққанды неке құқықтары берілмесе, бұл Джим Кроу дәуіріндегі «бөлек, бірақ тең» нәсілдік заңдарға ұқсас болады деп санайды.

Ерекшеліктер

Калифорния штаты заң шығару сессиясының басынан бері әрбір рет ішкі серіктестіктерге қатысты процедураларды кеңейтіп немесе өзгертіп келеді. Ең соңғы ақпарат алу үшін Калифорния штатының Мемлекеттік хатшылығына жүгініңіз.

Некеден айырмашылықтары

Үй ішіндегі серіктестер Калифорния штатының заңдарына сәйкес некеден туындайтын барлық артықшылықтарды алғанымен, федералды заң үй ішіндегі серіктестікті мойындамайды. Сонымен қатар, Калифорнияда жасалған бір жынысты некелерді өз елдерінде жарамды деп танитын кейбір елдер (мысалы, Израиль) Калифорнияда жасалған бір жынысты үй ішіндегі серіктестіктерді мойындамайды. "Неке" деген сөздің өзі тұрмыстық серіктестікке қарағанда маңызды әлеуметтік айырмашылықты білдіреді, және "Некеге қатысты істерде" Калифорния Жоғарғы соты осымен келісіп, аралас некелерді "аражарыстық одақтар" деп атаған гипотетикалық мысалмен салыстыруды ұсынды. 2010 жылы UCLA жүргізген және Health Affairs журналында жарияланған зерттеуде түрлі теңсіздіктер (соның ішінде "Неке заңдарындағы теңсіздіктер") "денсаулық сақтау шығындарының ауыртпалығын кімге жүктелетініне әсер етуі мүмкін" делінген. Аталған зерттеу көрсеткендей, Калифорниядағы бір жынысты серіктестікте тұратын ер адамдар өз серіктеріне тәуелділік бойынша қамтуды әйелдеріне қарағанда 42%-ға сирек алады, ал Калифорниядағы бір жынысты серіктестікте тұратын әйелдердің мұндай қамтуды алу ықтималдығы 28%-ға төмен.

Мемлекеттік емес бір жынысты одақтарды тану

Басқа штат немесе шетелде бір жынысты жұптар арасында заңды түрде жасалған, мазмұны жақын заңды одақ Калифорнияда отандық серіктестік ретінде танылады. Мысалы, Невада мен Орегон штаттарындағы отандық серіктестік, Нью-Джерсидегі азаматтық одақ, Гавайидегі азаматтық одақ, Колорадодағы азаматтық одақ, Иллинойстағы азаматтық одақ немесе Ұлыбританиядағы азаматтық серіктестік Калифорнияда отандық серіктестік ретінде қарастырылады. Басқа штат немесе шетелде жасалған, заңдық күші әлсіз одақ Калифорнияда отандық серіктестік ретінде танылмауы мүмкін. Висконсин штатындағы отандық серіктестік, көбінесе, Калифорнияда отандық серіктестік ретінде танылмайды. Екі түрлі жынысты жұптар үшін, егер серіктестердің кем дегенде біреуі 62 жастан асқан болса, басқа штат немесе шетелде жасалған азаматтық одақ немесе серіктестік Калифорнияда отандық серіктестік ретінде мойындалады. Дегенмен, егер екеуі де 62 жасқа толмаған болса, онда мұндай одақ Калифорнияда заңсыз деп есептеліп, заңдық күші болмайды. Мысалы, Колорадо, Гавайи және Иллинойс штаттары 18 жастан асқан екі түрлі жынысты жұптарға азаматтық одақ құруға құқық береді, ал Невада 18 жастан асқан екі түрлі жынысты жұптарға отандық серіктестік құруға рұқсат береді; мұндай одақтар бұл штаттарда некеге тең. Бірақ, Калифорния мұндай одақтарды тек екі түрлі жынысты серіктестердің кем дегенде біреуі 62 жастан асқан жағдайда ғана мойындайды. Калифорнияда бір жынысты некелер отандық серіктестік ретінде танылмайды. 2013 жылдың 28 маусымына дейін Калифорнияда бір жынысты некелерді танудың екі деңгейлі жүйесі болды: 2008 жылдың 4 қарашасына дейін немесе сол күні басқа штат немесе шетелде заңды түрде жасалған бір жынысты неке Калифорнияда толыққанды танылып, заңды түрде неке деп есептелді. Бұл ереже Калифорнияда 2008 жылдың 17 маусымында бір жынысты жұптарға некеге тұруға лицензия беруді бастамас бұрын жасалған барлық штаттық және шетелдік бір жынысты некелерге де қатысты. 2008 жылдың 5 қарашасынан бастап немесе одан кейін басқа штат немесе шетелде заңды түрде жасалған бір жынысты неке Калифорнияда толыққанды танылды, бірақ 8-ші қадам Калифорнияның осы қатынастарды "неке" деп атауына кедергі келтірді. Алайда, бұл жұптар некеге байланысты барлық заңдық құқықтарға, мүмкіндіктерге және міндеттерге ие болды. 2013 жылдың 28 маусымында Калифорнияда бір жынысты некелер қайта жаңғыртылды. 2014 жылдың 7 шілдесінде қабылданған заң 2008 жылдың 4 қарашасынан кейін басқа штаттарда заңды түрде жасалған бір жынысты некелерді де осылай тануды қамтамасыз етеді.

Тіркеу

Үйлесімді серіктестікті тіркеу – бұл күрделі емес процесс, некеге тұруға қарағанда оңай және арзан. Екі тарап та өздерінің аты-жөні мен мекенжайы көрсетілген мәлімдемеге қол қоюы керек. Екі қолдың да нотариустың куәландырылуы тиіс. Мәлімдеме содан кейін Мемлекеттік хатшыға 10 долларлық тіркеу алымымен бірге (сонымен қатар 62 жасқа толмаған жұптар үшін қосымша 23 долларлық алым, ЛГБТ қауымына тән отбасылық зорлық-зомбылықтан қорғау оқулары мен қызметтерін қаржыландыруға көмектесу мақсатында) жіберу керек. Осы тұрғыдан алғанда, ол некеге немесе азаматтық одаққа ұқсамайды. Мұндай одақтардың заңды күшіне енуі үшін діни қызметкерлер немесе мемлекеттік лауазым иелері арқылы өткізілген ресми рәсім қажет.

Тарату

Көп жағдайда, тұрмыстық серіктестікті тарату үшін неке бұзу туралы сотқа талап арыз беру қажет. Дегенмен, шектеулі жағдайларда Мемлекеттік хатшыға тіркеу арқылы таратуға болады. Бұл процедура серіктестік бес жылдан аспаған жағдайда қолданылады. Екі тарап та қарым-қатынаста балалардың болмауы (немесе жүктілік), жылжымайтын мүлік (кейбір жалдау шартымен қоса), ортақ мүлік немесе қарыздың аз болуы сияқты, тарату процесінің оңай және даусыз болуы үшін көптеген талаптарды орындауы керек. Тараптар Мемлекеттік хатшы дайындаған материалдарды қарап шығуы, мүлікті бөлу туралы келісімге қол қоюы және тұрмыстық серіктестікке материалдық көмек алу құқығынан бас тартуы тиіс. Егер барлық талаптар орындалса, серіктестік тіркелген күнінен бастап алты ай өткен соң тоқтатылады, егер тараптардың бірі келісімін кері алып алмаса.

Басқа юрисдикцияларда тану

2012 жылдың 28 қыркүйегінде Массачусетс штатының Жоғарғы соты "Калифорниядағы [тіркелген отбасылық серіктестіктерге] қатысушы тараптардың құқықтары мен міндеттері некедегілермен толықтай сәйкес болғандықтан", мұндай қарым-қатынастарды Массачусетс штатында "некемен тең" деп қарастыру дұрыс екенін шешті. Бұл шешім Калифорниядағы екі әйелдің арасындағы балаға қатысты дауды қарау кезінде қабылданды. Азаматтық одақтары немесе ішкі серіктестік тіркелімдері бар штаттар, әдетте, Калифорнияның отбасылық серіктестіктерін, олар ұқсас құқықтық қорғауды қамтамасыз ететін жағдайда, мойындайды.

Қалалық деңгейдегі әрекеттер

"Үй ішіндегі серіктестік" термині 1979 жылдың тамызында Беркли қалалық қызметкері Том Брогам жазған хатында пайда болған, және ол және оның серіктесі Беркли қалалық кеңесі мен Калифорния университетіне қызметкерлерге жәрдемақы беру үшін осы құқықтық қатынастың төменгі деңгейін құру туралы ұсыныс енгізді. Олардың ұсынысын Сан-Франциско бақылаушысы Гарри Бритт қабылдады. 1982 жылы Сан-Франциско қадағалаушылар кеңесі Бритттің мемлекеттік қызметкерлердің үй ішіндегі серіктестеріне денсаулық сақтануын кеңейту шарасын қабылдады, бұл негізінен СПИД-тің алғашқы кезеңдеріне реакция болды, бірақ жалпы қоғамға қолжетімді тізілімді қарастырмады. Қала әкімі Дианна Файнштейн бұл шараға вето қойды. Көп ұзамай Сан-Франциско және Беркли сияқты басқа да қалалар мен кейбір жергілікті органдар ұқсас шараны қабылдады. 1984 жылдың желтоқсанында Беркли қаласы және мектеп округінің қызметкерлері үшін Леланд Трейман төрағалық еткен Үй ішіндегі серіктес жұмыс тобының бір жылдық жұмысынан кейін үй ішіндегі серіктестік саясатын қабылдаған алғашқы қала болды. Том Брогам, Беркли қаласының қызметкері, осы жұмыс тобымен бірге жұмыс істеді, "үй ішіндегі серіктес" терминін енгізіп, осы ұғымды қалыптастырды. Барлық басқа үй ішіндегі серіктестік саясаттары Берклидің үлгісімен жасалған. 1985 жылы Батыс Голливуд барлық азаматтарға ашық үй ішіндегі серіктестік тізілімін енгізген АҚШ-тың алғашқы қаласы болды. Кейіннен Сан-Франциско, Беркли және Санта-Крус сияқты басқа қалалар да осы үрдіске қосылды. Бірнеше жергілікті жерлерде жетістікке қол жеткізгеніне қарамастан, бір жынысты жұптардың құқықтық тануын қолдаушылар шектеулі географиялық аумақ пен округ және қала деңгейінде жүзеге асырылатын бағдарламалардың салыстырмалы түрде шағын көлемін жеңе алмады. 1990 жылдары олар өз назарын мемлекеттік заң шығарушы органға бұрды.

Мемлекеттік заң шығарушы органдарындағы алғашқы әрекеттері

Калифорния штатының жергілікті күш-жігерінің тәжірибесін қайталай отырып, штаттық заң шығарушы орган бастапқыда үй ішіндегі серіктестер үшін денсаулық сақтануын қамтамасыз етуге немесе жалпы халық үшін үй ішіндегі серіктестер тізілімін құруға сәттілікке жете алмады. 1994 жылдың қыркүйегі: Губернатор Пит Уилсон штат ішінде үй ішіндегі серіктестікті заңдастыратын заң жобасына вето қойды. 1995 жылғы 627-заң жобасы: 1995 жылы Ассамблея мүшесі Ричард Катц бір жынысты және қарама-қарсы жынысты жұптарға ашық үй ішіндегі серіктестер тізілімін құру туралы заң жобасын ұсынды. Ол медициналық шешімдер қабылдау, қамқорлық және осыған байланысты бірнеше мәселелерде шектеулі құқықтарды беруді көздеді. Заң жобасы комитетте қабылданбады. Мюррей Кацтың 1997 жылғы үй ішіндегі серіктестік туралы заңы: 1997–1998 жылдарғы заң шығару сессиясының басында Ассамблея мүшесі Кевин Мюррей 54-заң жобасын ұсынды. Бұл 1995 жылғы 627-заң жобасына ұқсас болды. Екі Ассамблея комитетінде сәтті келіссөздер жүргізгеннен кейін Мюррей заң жобасын Ассамблеяда дауысқа салуға ұсынбады. 1997 жылғы 1059-заң жобасы: 1997 жылы Ассамблея мүшесі Кароль Мигден денсаулық сақтану компанияларын сақтандырылғандардың үй ішіндегі серіктестерін қамтитын полистерді сатуға міндеттейтін заң жобасын ұсынды, бірақ жұмыс берушілерден осы сақтандыруды ұсынуды талап етпеді. Кейіннен түзетілген нұсқасында, егер жұмыс берушілер қызметкерлерінің тәуелді тұлғаларын қамтыса, олардың үй ішіндегі серіктестерін де қамтуға міндетті болды. Түзетілген заң жобасы ақырында заң шығарушы органмен мақұлданды, бірақ губернатор Пит Уилсон оған вето қойды. 1999 жылғы үй ішіндегі серіктестік туралы заңы: Кевин Мюррей, қазір штаттық сенатор, 1998 жылдың желтоқсан айында Сенатқа 75-заң жобасын ұсынды. Ол негізінен оның 1997 жылғы 54-заң жобасымен бірдей болды және ақырында штаттық заң шығарушы органның екі палатасынан да өтті. Губернатор Грей Дэвис оған вето қойып, одан да шектеулі ауқымды 26-заң жобасын қолдады.

1999 жылғы 26 - заң жобасы

1999 жылғы ішкі серіктестік туралы заңмен бірдей уақытта, Ассамблея мүшесі Кэрол Мигден 1999 жылғы 26-шы заң жобасын енгізді. Алғашқы нұсқасында ол барлық ересек жұптарды қамтыды, бұл оның сәтсіз сенаттағы баламасына ұқсас еді. Бірақ заң жобасын Ассамблея отырысына ұсынғанға дейін Мигден оның ауқымын тарылтты. Губернатор Грей Дэвистің қарсылығына байланысты, ол әртүрлі жынысты жұптар үшін некеге балама болғысы келмеді, сондықтан қатысушылардың біреуі 62 жастан кіші болған әртүрлі жынысты жұптарды қамтудан шығарды. Заң жобасы қабылданды және Дэвис 1999 жылдың 2 қазанында бекітті. Ол мемлекеттік тіркеуді, ауруханаға бару құқығын және мемлекеттік қызметкерлердің ішкі серіктестері үшін денсаулық сақтануын қамтамасыз етті. Ауқымы шағын болғанымен, 26-шы заң жобасы – сот араласуынсыз мемлекеттік заң шығарушы органның ішкі серіктестік туралы заңды жасаған алғашқы реті болды. (Гавайи заң шығарушы органы 1997 жылы төменгі соттың қолайсыз шешіміне жауап ретінде кең ауқымды өзара пайда алушылар схемасын қабылдады; Вермонт 2000 жылы штаттың Жоғарғы Сотының нұсқауымен азаматтық одақ туралы заң жобасын қабылдады.)

2001 жылғы 25 - заң жобасы

Ішкі серіктестік заңының алғашқы сәтті кеңейтілуі аясында Ассамблея мүшелері Кароль Мигден мен Роберт Герцберг, штат сенаторы Шила Куэлл қосылып, отандық серіктестік жүйесіне 18 жаңа құқықты қосатын заң жобасын ұсынды. Бұл заң сонымен қатар, әртүрлі жынысты жұптарға қойылатын талаптарды жеңілдетіп, қатысушылардың біреуінің 62 жастан асқан болуын талап етті. Кеңейтілген құқықтарға сотқа талап ашу құқығы (эмоционалдық зиян үшін немесе қасақана өлімге байланысты), әкелік/аналыққа асырап алу, түрлі қамқорлық құқықтары, қабілетсіз серіктес үшін денсаулық сақтау туралы шешімдер қабылдау құқығы, қайтыс болған серіктің мүлігін бөлуге қатысты белгілі бір құқықтар, салық төлеушінің шектеулі құқықтары, серікті күту үшін ауру демалысы, жұмыссыздық және мүгедектік жәрдемақылары кірді. Губернатор Грей Дэвис бұл заңға 2001 жылдың 22 қазанында қол қойды.

Үлгі саудасының кеңейуі

2003 жылғы Калифорния штатының ішкі серіктестіктердің құқықтары мен міндеттері туралы заңының (немесе 2003 жылғы 205-заңы) қабылдануы заң шығарушы органдардың ішкі серіктестіктерге қатысты көзқарасындағы маңызды өзгерісті білдірді. Бұрынғы әрекеттер ішкі серіктестерге тек белгілі бір тізімделген құқықтарды ғана берген, ал заң шығарушылар оларды кезең-кезеңімен кеңейтіп келді. Ассамблея мүшелері Джеки Голдберг, Кристин Кехо, Пол Коретц, Джон Лэрд және Марк Лено ұсынған бұл заң жобасы, ішкі серіктестерге мемлекеттік заң бойынша жұбайларға берілетін барлық құқықтар мен міндеттердің берілетінін болжады. Алайда, заң жобасында осы қағидаға қатысты белгілі бір ерекшеліктер көзделген, олар негізінен ішкі серіктестіктерді құру және тарату, сондай-ақ салық мәселелеріне қатысты. Бұған қоса, бұл заң алғаш рет басқа штаттарда құрылған азаматтық одақтар сияқты ұқсас қатынастарды мойындады. Заңнама қолданыстағы ішкі серіктестіктердің жағдайын күрт өзгерткендіктен, заң шығарушылар Мемлекеттік хатшыға бұрын тіркелген барлық ішкі серіктестіктерді осы өзгерістер туралы хабардар етуді тапсырды және заңның күшіне ену мерзімін қосымша бір жылға, 2005 жылдың 1 қаңтарына дейін шегерді. Губернатор Грей Дэвис бұл заңға 2003 жылдың 19 қыркүйегінде қол қойды.

Кейінгі өзгерістер мен түсіндірмелер

2003 жылғы Калифорнияның ішкі серіктестік құқықтары мен міндеттемелері туралы заңын қабылдағаннан бері, заң шығарушы орган ішкі серіктестік контекстінде белгілі бір некелік ережелерді қалай қарастыру керектігін нақтылауға бағытталған бірнеше заң жобаларын қабылдады және шағын түзетулер енгізді. Осы кезекті заңнамаға мыналар кіреді: 2004 жылғы 2208 нөміріндегі (Kehoe) Заң жобасы денсаулық сақтау және мүгедектік сақтандыру қызметкерлерінің ішкі серіктестерді некедегі жұбайлармен тең қарауы тиіс екенін нақтылайды. 2005 жылғы 565 нөміріндегі (Migden) Сенат заң жобасы салық мақсатында қайта бағалаусыз ішкі серіктестер арасында мүлікті беруге рұқсат береді. 2005 жылғы 973 нөміріндегі (Kuehl) Сенат заң жобасы мемлекеттік қызметкерлердің ішкі серіктестерінің, егер қызметкер 205 заң жобасы қабылданғанға дейін зейнеткерлікке шыққан болса да, кейінге есептелген зейнетақы алуға құқылы екенін көрсетеді. 2006 жылғы 1827 нөміріндегі (Migden) Сенат заң жобасы 2007 салық жылынан бастап ішкі серіктестердің мемлекеттік табыс салығы декларацияларын үйленген жұбайлар сияқты (бірлесіп немесе жеке) тапсыруын талап етеді. 2006 жылғы 2051 нөміріндегі (Cohn) Заң жобасы ЛГБТ қауымдастығындағы отбасылық зорлық-зомбылықты азайтуға бағытталған бағдарламалар мен қаржылық гранттарды құруға мүмкіндік береді және осы қызметтерді қаржыландыру үшін ішкі серіктестікті тіркеу үшін алымды 23 долларға арттырады. Жаңа алымдар 2007 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енеді. 2007 жылғы 102 нөміріндегі (Ma) Заң жобасы тіркелген ішкі серіктестіктің тараптарына өздерінің есімдерін заңды түрде өзгертуге және олардың ішінде серіктерінің тегін қосуға рұқсат береді. 2010 жылғы 2055 нөміріндегі (De La Torre) Заң жобасы егер серіктестердің біреуі жұмысын жойса, ішкі серіктестікке түсуді жоспарлап отырған бір жынысты жұбайларға жұмыссыздық жәрдемақысын ұзартады. 2011 жылғы 651 нөміріндегі (Leno) Сенат заң жобасы некеге тұру талаптарымен ішкі серіктестік талаптарын үйлестіреді, соның ішінде құпия ішкі серіктестік құру мүмкіндігі де бар. 2011 жылғы 757 нөміріндегі (Lieu) Сенат заң жобасы Калифорнияда өнімдерін сататын штаттан тыс сақтандыру компанияларының ішкі серіктестерге үйленген жұбайларға берілгендей бірдей қамсыздандыруды ұсынуын талап етеді.

Кез келген жастағы жыныстық жұптарды қамту

2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап 2019 жылғы Сенат заңы 30 (Винер) некеге тұру үшін бір жынысты немесе қарама-қарсы жынысты және 62 жастан асқан адамдардың үй ішіндегі серіктестікке кіруінің қажеттілігін жояды, соның арқасында барлық қарама-қарсы жынысты жұптар некеге альтернатива ретінде үй ішіндегі серіктестікке кіре алады. Заң жобасының авторы Скотт Винердің сөзіне сәйкес, "Сенат заңы 30 калифорниялықтардың заңмен қорғалған қарым-қатынастарға түсу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Қазіргі заманда адамдар өздерінің құндылықтарын, міндеттемелерін және ұзақ мерзімді жоспарларын көрсететін түрлі қарым-қатынас таңдауларын жасайды. SB 30 үй ішіндегі серіктестік құруды қалайтын жұптарға қатысты кемсітушілік кедергілерді жояды және олардың қарым-қатынас таңдауларын мойындайды және құрметтейді. Калифорниядағылардың бәрі үйленгісі келмейді, бірақ көптегендері өздерінің қарым-қатынастары мен отбасыларының мойындалуын және заңдық қорғалуын қалайды. Бұл заң жобасы адамдарға өздерінің қарым-қатынастарын қалай құруға қатысты еркіндік береді."

Қоғамдық пікір

Калифорниядағы қоғамдық пікір бір жынысты жұптарға заңдық қорғауды ұзақ жылдар бойы қолдап келді. 1997 жылдың басында, штат бойынша мойындалудан екі жарым жыл бұрын, сауалнамалар калифорниялықтардың үштен екісі сол кезде заң шығарушы органда талқыланған сәтсіз заң жобаларындағы шектеулі шараларды қолдағанын көрсетті. Сондай-ақ, кеңейтілген шараларды (зейнетақы, денсаулық сақтау, демалыс және күтуші жәрдемақылары) қолдау деңгейі 59 пайызды құрады, бірақ олар төрт жылдан кейін ғана қабылданды. Сауалнамалар үй ішіндегі серіктестікке және бір жынысты некеге қолдау көрсету арасындағы айқын контрастты көрсетеді. 1997 жылы калифорниялықтардың шамамен 38 пайызы бір жынысты некелерді қолдады. Көптеген сауалнамалар бір жынысты некелерге қолдаудың артып келе жатқанын көрсетсе де, бір жынысты некелерді қолдау қарсыластармен салыстырғанда статистикалық айырмашылықты көрсеткен аз ғана сауалнама бар. 2008 жылдың 4 қарашасында калифорниялықтар бір жынысты жұптардың некеге тұру құқығын жою үшін 52,2 пайызбен 47,8 пайызбен дауыс берді. Дегенмен, 2012 жылғы жаңа сауалнамада калифорниялықтардың 59 пайызы бір жынысты некелерді, ал 80 пайызы бір жынысты жұптарды заңды түрде тануды қолдайтыны анықталды. 2012 жылғы сауалнамада үй ішіндегі серіктестіктер балама ретінде ұсынылғанда, бір жынысты некелерге қолдау көрсету үшін алғаш рет көпшілік пікірі анықталды.

Ішкі серіктестіктердің қиындықтары

Көпшілік қолдауына қарамастан, Калифорния штатының отбасылық серіктестік бағдарламасы қарсылыққа ұшырады.

Референдум

Калифорния заңдары референдумдарды, кез келген заң актісін қарау үшін дауысқа салуға бағытталған петиция жинауды көздейді. 2003 жылғы Калифорнияның ішкі серіктестік құқықтары мен жауапкершіліктері туралы заң қабылданғаннан кейін, штат сенаторы Уильям "Пит" Найт (сәтті 22-ұсыныстың авторы) және Ассамблея мүшесі Рей Хейнс жаңа заңнаманы халықтың келісіміне ұсынуға тырысты. Алайда, референдум дауысқа қоюға қабылданбады.

Сот ісі

Бір жынысты жұптардың заңды түрде танылуына қарсылар Калифорния Жоғарғы сотына екі сот ісін жолдады. Бірінші жағдайда штат сенаторы Уильям "Пит" Найт губернатор Грей Дэвисті (кейіннен губернатор Арнольд Шварценеггер ауыстырды) А. Б. 205 заңы 22-ші қабылдауды бұрмалап өзгертеді деп шағымданып сотқа берді, ал Найт осы заңның авторы болатын. Рэнди Томассон (гей құқықтарына қарсы және Калифорния отбасылары үшін науқанның жетекшісі) ұқсас сот ісін қозғады, ол А. Б. 205 және А. Б. 25 заңындағы отандық серіктестіктердің бұрынғы кеңейтуіне де қарсы шықты. Екі іс те біріктіріліп, алғашқы және апелляциялық соттарда қарастырылып, екеуі де жеңіліске ұшырады. Осы шешімдерден кейін ЛГБТ отбасыларын заңды түрде тануға қарсылар сот отырысын жүргізген судья Лорен Макмастерге қарсы кем дегенде екі рет қайта сайлауға қарсы науқан ұйымдастырды. Бірақ бұл әрекеттер де сәтсіз аяқталды. Осыған ұқсас құқықтық мәселе бойынша, отандық серіктестіктің мүшесінің қайтысынан туған зиянды өтеу ісіндегі айыпталушылар, отандық серіктеске зиянды өтеу талабын қоюға құқық беретін заңнамалық актілер 22-ші қабылдауға қайшы келеді деген үмітпен қорғанысқа тұрды (басқа да қорғаныс аргументтерімен бірге). Апелляциялық сот бұл қорғанысты қабылдамады. Бір жынысты некелерді қолдаушылар, соның ішінде Сан-Франциско қаласы мен округі, штаттың әртүрлі жынысты неке талаптарын конституциялық негізде сынға алды. Осы талаптарды қозғаған талапкерлер Калифорнияның отандық серіктестік жүйесінің кең ауқымды қорғанысы да "бөлек, бірақ тең емес" кемсітушілік құрылымды құрайды деп мәлімдеді. 2008 жылдың мамыр айында Калифорния Жоғарғы соты олардың пайдасына шешім шығарып, 22-ші қабылдауды жоққа шығарды және Калифорнияда бір жынысты некелерді заңдастырды.

Конституциялық өзгерістер

2003 жылғы Калифорнияның ішкі серіктестіктердің құқықтары мен міндеттері туралы заң қабылдалғаннан кейін, Калифорния Конституциясына ЛГБТ қатынастарын, оның ішінде ішкі серіктестіктерді де тануға тыйым салу мақсатымен петиция жинау науқаны басталды. Аталған шара дауысқа қоюға қабылданбады. 2004 жылдың басында бір ай бойы Сан-Франциско қаласы бір жынысты жұптарға некеге тұруға лицензия берді. Калифорния Жоғарғы соты бұл процесті тоқтатты және кейіннен осы некелерді заңсыз деп жариялады. Осыған қарамастан, төрт жекелеген топ Калифорния Конституциясына бір жынысты некелерге тыйым салу және ішкі серіктестіктердің құқықтарын жою туралы түзетулер енгізу үшін петиция жинау науқанын бастады. Бұл күш-жігер 2005 жылы өршіп, содан бері жалғасып келеді. Аталған топтар барлығы 20 петиция тапсырды, бірақ ұсынылған ешбір түзету дауысқа қоюға қабылданбады. 2008 жылы осы топтардың екеуі 2008 жылғы қарашада Калифорния Конституциясына түзету енгізу үшін дауыс беру бастамаларын қабылдауға ұмтылды. Олардың бірі 8-ұсыныс ретінде тіркелді. Бұл түзету бір жынысты жұптардың некеге тұру құқығын жояды, бірақ ішкі серіктестіктерге берілген құқықтарды жоймайды және ішкі серіктестіктерді тіркеу Калифорнияда заңды күшінде қалады. 2008 жылдың соңында сайлаушылар 8-ұсынысты қабылдады. 2009 жылы Калифорния Жоғарғы соты Штраус пен Хортон ісі бойынша 8-ұсыныстың заңдылығын растады, бұл шешімге сәйкес бір жынысты жұптар гетеросексуалды жұптармен тең құқықтарға ие, тек некеге "белгілену" құқығынан басқа, және мұндай шешім Калифорнияның жеке өмірге қатысты құпиялылығы, тең қорғалуы және заңмен қамтамасыз етілетін процестік құқықтарын бұзбайды; «Некеге қатысты істер» әлі де қолданыста. 8-ұсыныс 2010 жылғы 4 тамызда Перри Шварценеггерге қарсы сотта, Федералдық сот алдында шалленджге ұшырады, себебі ол Федералдық Конституцияның 14-ші түзетуінің Тиісті процеске және тең қорғалуға қатысты ережелерін бұзған деп танылды.

Ішкі кіріс қызметінің шешімі

2010 жылдың мамыр айының соңында Ішкі кірістер қызметі 2006 жылғы қаулысын күштен шығарып, Калифорниядағы бірге тұратын серіктестерге 2007 жылы Калифорнияның қоғамдық мүлік салығы заңына енгізілген өзгерістерге байланысты, гетеросексуалды жұптармен бірдей қаралуға тиіс екенін жариялады. Салық қызметі Калифорнияда бірге тұратын серіктес ретінде тіркелген шамамен 58 000 жұптың федералды салық мақсатында табыстарын біріктіруі керектігін, содан кейін әрқайсысы жалпы табыстың жартысын және жалпы ұсталған соманың жартысын жеке салық декларацияларында көрсетуі керектігін шешті. Егер серіктестердің бірі екіншісінен анағұрлым көп табыс тапса, бұл жұп үшін төленетін салық мөлшері төмендейді. 2010 жылдың желтоқсанында Ішкі кірістер қызметі «Қоғамдық мүлік» тақырыбындағы 555 нөміріндегі басылымының жаңартылған нұсқасын шығарды, бұл қаулы Невададағы тіркелген бірге тұратын серіктестерге, сондай-ақ мұндай тіркемелер бар басқа да қоғамдық мүлік штаттарына, сондай-ақ Калифорнияда тіркелген бірге тұратын серіктестерге және штат тарапынан некелескен деп танылған бір жынысты жұптарға да қатысты екенін нақтылады.