Кіріспе
2001 жылы Генри Биннің түсірген фильмі, 2001 жылғы драмасы. "Сенуші" ("The Believer") – 2001 жылы түсірілген американдық драмалық фильм. Фильмнің сценарийін Генри Бин жазды, бұл оның режиссерлік дебюті. Сюжеті Генри Бин мен Марк Джейкобсонның әңгімесіне негізделген. Райан Гослинг, Билли Зейн, Тереза Рассел және Саммер Феникс бас рөлдерде ойнаған фильмде Даниэль Балинт деген еврейдің неонацист болуы туралы айтылады. Фильм Дэйн Бёрростың шын өмірінен алынған оқиғаға негізделген. Бёррос – Америка нацистік партиясының және Американың Біріккен кландарының Нью-Йорк бөлімшесінің мүшесі. "The New York Times" газетінің тілшісі оның еврей екенін жариялағаннан кейін ол өз-өзіне қол жұмсады. "Сенуші" 2001 жылдың 19 қаңтарында Санденс кинофестивалінде көрсетіліп, Гран-при жүлдесін жеңіп алды. 2002 жылдың 17 мамырында АҚШ кинотеатрларында көрсетілді, сыншылардың оң пікірлерін алды, әсіресе Гослингтің актерлік шеберлігі жоғары бағаланды. Фильм бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде 23-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде "Алтын Георгий" сыйлығын жеңіп алды. "Independent Spirit Awards" сыйлығына 17-ші марапатта төрт номинацияда ұсынылды: "Ең үздік дебюттік фильм", "Ең жақсы сценарий" (Генри Бин үшін), "Ең жақсы ер адам" (Райан Гослинг үшін) және "Ең жақсы қосалқы рөлдегі әйел" (Саммер Феникс үшін).
the 2001 drama
The Believer is a 2001 American drama film written and directed by Henry Bean in his feature directorial debut, based on a story by Bean and Mark Jacobson. Starring Ryan Gosling, Billy Zane, Theresa Russell, and Summer Phoenix, the film follows Daniel Balint, a Jew who becomes a neo Nazi. The film is loosely based on the true story of Dan Burros, a member of the American Nazi Party and the New York branch of the United Klans of America who died by suicide after being revealed as Jewish by a reporter from The New York Times. The Believer premiered at the Sundance Film Festival on January 19, 2001, where it won the Grand Jury Prize. It was theatrically released in the United States on May 17, 2002, to positive reviews, with particular praise for Gosling's performance. The film earned several accolades, including the Golden St. George at the 23rd Moscow International Film Festival. It received four nominations at the 17th Independent Spirit Awards, Best First Feature and Best Screenplay for Bean, Best Male Lead for Gosling, and Best Supporting Female for Summer Phoenix.
Сюжет
Фильм жас еврей ешива студенті Дэниел Балинттің балалық шағына арналған флешбэктер сериясымен басталады. Ол өте білімді, бірақ қиын мінезді, ол жиі ұстаздарына Киелі жазбалардың дәстүрден тыс түсіндірмелерін ұсынып, оларды сынап бақты. Ысқақты байлау туралы пікірталас кезінде Даниял бұл оқиғаның Ыбырайымның сеніміне емес, Құдайдың күшіне байланысты екенін айтады: Құдайдың мақсаты Ыбырайымның белгілі бір тапсырманы орындауы емес, керісінше, одан сұрақсыз бағынуды талап ету еді; Құдайды қатал зорба ретінде бейнелеу. Осы ертедегі оқиғалардан кейін Даниял еврейлік идентитісінен алыстай бастайды. Қазіргі уақытта Дэниел Нью-Йоркте фанатизмге бой алдырған, зорлық-зомбылыққа құмар неонацист. Дэниел және оның скинхед достары Кёртис Зэмпф пен Лина Мобиус басқаратын фашистердің жиынына тап болады, онда ол Линаның қызы Карламен жақындасады. Дэниел еврейлерді, әсіресе Манцетти есімді банкирді өлтіруді жақтаса да, Кертис пен Лина еврейлерге зиян келтіруге моральдық емес, бірақ тәжірибелік тұрғыдан қарсы тұрады. Лина Дэниелдің зиялылығы мен шешендігіне таңғалып, оны елдегі лагерьге шақырады. Кейін Дэниел мен оның неонацист достары екі афроамерикалықпен төбелес шығарып, тұтқындалады, оларды Карла кепілдікпен босатады. Ол түнді онымен өткізеді, бірақ ауру әкесінің үйіне қайта оралып, оның қарындасы Линдамен нацистік сенімдері үшін ұрысады, бірақ ол оны Шаббат кешкі асына қалуға шақырады. Кейбір православиелік яһудилер үшін демалыс күні теледидар көруге тыйым салынған, бұл оларды яһуди заңдарының түсініксіздігіне қайғыруға мәжбүр етеді. Гай Даниэлсен, жек көруші топтар туралы мақала жазатын журналист, Даниэльмен сұхбаттасады. Ол Дэниелдің антисемиттік сөзін тыңдайды, бірақ кейін Дэниелдің еврей екенін білетінін айтады, өйткені ол оның бұрынғы раввині мен бар мицва тіркелгенін анықтаған. Осыдан ашуланған Дэниел тапаншасын шығарып, Гай шындықты жарияласа, өзін-өзі өлтіремін деп қорқытады. Дэниел фашистік лагерьге барып, онда ол шебер мерген Дрейкпен және жарылғыш заттар маманымен кездеседі. Шараға қатысушылардың алтауы, соның ішінде Дэниел де бар, еврей дәмханасына барады, онда олар иесін еврейлік диеталық заңдар туралы мазақтап, төбелес басталады. Дэниел мен оның достары соттан сезімталдыққа үйретуге міндеттеледі, онда олар Холокосттан аман қалғандардың тәжірибелерін тыңдайды. Бірі баласын нацистер қалай өлтіргенін айтады. Дэниел жігіттің баласын құтқару үшін ештеңе жасамағанына ашуланады, бірақ аман қалғандардың бәрі Дэниел де ештеңе жасамаған болар еді деп айтады, ол ашуланып кетеді. Ол өзін нацист ретінде елестетеді. Сол түні Дэниел мен оның тобы мәжілісханаға кіріп, оны бүлдіріп, ал ауланың астына бомба қояды. Олар тіпті Тораның бір шиыршығын жыртып, аяқтарымен таптап, түкіріп тастайды. Олар кеткеннен кейін, Даниял өзімен бірге шиыршықты және таллит катан алады. Келесі күні таңертең неонацистер бомба жарылмай қалғанын естиді. Қасына келген Дэниел таллитті көйнегінің астына киіп, нацистік салют пен хагбаханың үйлесімін орындайды. Дрейк оған Манцеттиді өлтіру жоспарын ұсынады. Ғибадатхананың сыртында Даниял оған атқан, бірақ қағып жібермейді. Дрейк таллитті тауып, оның еврей екенін түсінеді, сондықтан Дэниел оны атып өлтіреді және қашып кетеді. Ол Лина мен Кертиспен кездесуді жалғастырады, олар фашизмді саяси ағымға енгізу үшін жер үстіндегі қозғалысты бастағысы келеді, олар еврейлерді, қара адамдарды және либералдыларды шақырады. Дэниел оларға ақша жинауға көмектесуге келіседі. Кейінгі кездесулерде Дэниел өзінің зиялылық ойындарымен олардың ықтимал донорларын әурелеп, содан кейін ашуландырады, бұл оның шығарылуына әкеледі. Манзеттидің өлтірілгені туралы хабар шыққанда, Лина Дэниелді күдіктенеді, өйткені ол өлтіруді ұсынды, бірақ Дрейк - нағыз кісі өлтіруші. Карла Дэниелді жұбатады және олар оның үйінде бірге ұйықтайды. Ол Тораның ұрланғанын көріп, Даниялдан еврей тілін үйретуін сұрайды. Көп ұзамай ол ескі досы мен оның қалыңдығы Стюарт пен Мириамға кездеседі, олар оны нәсілшілдікке қарсы скинхед деп есептеп, Рош Хашана қызметіне шақырады. Дэниел келгенде, басқа бір ескі досы оны нәсілшіл скинхед деп атайды. Ол кетіп бара жатқанда, округтік прокурордың кеңсесінде жұмыс істейтін Мириам оған Линаның кездесулеріндегі адамдардың жартысы округтік прокурордың хабаршылары екенін айтады. Ол Дэниелден кездесудегі әңгімелерді жазуды сұрайды, сондықтан ол Манзеттиді өлтіруден туындайтын ықтимал айыптауларға көмектесе алады, бірақ ол бас тартады. Йом Кипурға жақындағанда, Дэниел Мириамға қоңырау шалып, Стюарттың орнына Йом Кипурда бимада Неила қызметін басқаруын талап етеді. Ол және оның достары ғибадатхананың ауласына жаңа бомба қояды, бірақ оның нығайтылғанын анықтайды, жарылысты шектейді. Дэниел келесі күні бимаға шыққанда, қауымда Карла екенін көріп таңғалады. Ол тағы да Холокосттан аман қалған адамның айтқан оқиғасында өзін елестетеді, бұл жолы нацист және еврей болып. Соңғы минуттарда Дэниел тоқтап, барлығына бомба бар екенін айтып, шығып кетуге шақырады, бірақ өзі кетпейді. Жарық жарқырайды, Дэниел бала кезінде тастап кеткен еврей мектебінің баспалдақтарымен көтеріліп бара жатыр. Оның бұрынғы ұстазы оған жақындап, Ысқақты байлау туралы әңгімелесуді үміттенеді және Исаак тауда өлді және келген әлемде қайта туды деп ұсынады. Бірақ Дэниел оны елемей, көтерілуді жалғастырады, оның ұстазы тоқтауға шақырып, "Жоғарыда ештеңе жоқ" дейді.
Қабылдау
The Believer 95 шолу негізінде Rotten Tomatoes сайтында 82% мақұлдау бағасын алды; орташа бағасы 10-нан 7,34-ті құрайды. "Гослинг экранға шикі, жарқын өнермен толы ойнайды" делінген консенсуста. Сондай-ақ, фильмнің Metacritic-те 28 шолу негізінде 75 ұпайы бар. BBC Films-тің Джейми Расселл: "Бұл таңғажайып, жылдың ең үздік фильмдерінің біріне үміткер – интеллектуалды тұрғыдан тыныс кешіретін, терең сезімді фильм" деді. The Independent газетінің Шарлотта О'Салливан: "Табиғатынан қызықты, "Сенімпаз" таң қалдырады" деді. Time Out: "Фильм Гослингтің ашылумен келген керемет өнерімен жетеледі – қызықты, тікенді, сәл қызық, тіпті – жақсы мағынада "қиын"." Variety үшін Тодд Маккарти: "Бин осы ерекше және қызықты жағдайдың негізгі элементтерін лайықты ашықтықпен және зиялылықпен шешеді, бірақ шеттерінде адасады. Зампф пен Мёбиус саяси қозғалысының қағидаларына соншалықты аз назар аударылады, сол себепті оған арналған көріністер күлкілі жақындап келеді, ал Карланы Дэнниге тартқан мазохистік сезімдер – "Маған ауыртпалық жаса!", – ол алғашқы жыныстық қарым-қатынаста өтінеді, ал ол ерікті түрде орындайды – жатқа алынған және дамылмаған." The New York Times үшін Джули Саломон: "Бұл қасақана тудыратын фильм портреті () көптеген ашу, ұятсыздық пен шоқты ұсынады, бірақ кейіпкердің психопатологиясына түсініксіздік тудырады. Фильмнің ең маңызды сәті Дэнни Холокосттан аман қалғандарға олардың неге қатыгездікке ұшырауына жол бергендері туралы сұрақ қоя бастағанда болады. Сонда бір қарт кісі: "Ал сенен біз не үйренуіміз керек, Даниель?" дейді. Жақсы сұрақ, бірақ жауап жоқ. The Washington Post үшін Дэвид Жермен: "Ол жеккөрушілік қылмыстар жасап, еврейге қарсы бүлікші болса да, жас Холокост кезінде еврейлердің бейтараптығы мен еврей дінінің дәстүрлерін құрметтеу арасында қылышта отырады."