Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тоголық саясаткер және дипломат (1938–2020)
Togolese politician and diplomat (1938–2020)
Эдуард Коджови "Эдем" Коджо (23 мамыр 1938 – 11 сәуір 2020) – тоголық саясаткер және дипломат. 1978 жылдан 1983 жылға дейін Африкалық Біртұтас ұйымының Бас хатшысы болды; кейін Тогода көп партиялық жүйе енгізілгеннен кейін, ол көрнекті оппозициялық лидер болды. 1994 жылдан 1996 жылға және 2005 жылдан 2006 жылға дейін Премьер-министр қызметін атқарды. Коджо Патриотикалық Панафрикалық Конвергенцияның (ППК) президенті болды. Коджо 2020 жылдың 11 сәуірінде Парижде дүние салды.
Édouard Kodjovi "Edem" Kodjo (May 23, 1938 – April 11, 2020), was a Togolese politician and diplomat. He was Secretary General of the Organisation of African Unity from 1978 to 1983; later, in Togo, he was a prominent opposition leader after the introduction of multi party politics. He served as Prime Minister from 1994 to 1996 and again from 2005 to 2006. Kodjo was President of the Patriotic Pan African Convergence (CPP). Kodjo died on April 11, 2020, in Paris.
Ерте өмір
Коджо 1938 жылғы 23 мамырда Француз Тогосында, Чауджо префектурасының Сокоде қаласында дүниеге келген. Орта білімін Ганадағы Батыс Африка орта мектебінде алған. Коджо 1969 жылдың соңында Того халқының жиналысын (РПТ) құруға қатысып, жаңа партияның бас хатшысы болды. 1971 жылы РПТ Бас хатшысы қызметінен, ал 1976-1978 жылдары Сыртқы істер министрі қызметінен босатылды. Коджоның бес жылдық өкілеттігі кезінде ҰАҰ-ның алдында тұрған маңызды мәселелердің бірі – сол кезде Марокконың жартылай басып алған испандық Сахараның бұрынғы отарлығы тәуелсіздік талап еткен Сахара Араб Демократиялық Республикасының (САДР) мәртебесі болды. Коджо 1982 жылғы 28 ақпанда Марокконың және Марокко позициясын қолдаған басқа да африкалық елдердің қарсылығына қарамастан, САДР-ға ҰАҰ мүшесі ретінде отыруға рұқсат берді. Коджоның сөзіне сүйенсек, бұл шешім ҰАҰ мүше мемлекеттерінің көпшілігінің САДР-ны мойындауына негізделген, бірақ ол ҰАҰ ішіндегі күрделі дағдарысқа әкеліп соқты, нәтижесінде бірқатар мүше мемлекеттер ҰАҰ отырыстарын бойкоттады. Сенегал президенті Абду Диуф Коджоны «жамандық ойластырумен» айыптады. 1983 жылы ҰАҰ Бас хатшысы лауазымын тастағаннан кейін Коджо Францияда тұрып, Сорбоннада сабақ берді, Jeune Afrique журналына мақалалар жазды және Afrique 2000 журналын іске қосты. 1985 жылы ол Францияда Africa Tomorrow кітабын жариялады, кейіннен оны Е. Б. Хан ағылшын тіліне аударды және 1987 жылы АҚШ-та шығарды.
Kodjo was born in Sokodé, Tchaoudjo Prefecture, French Togoland on May 23, 1938. He had his secondary school education at West Africa Secondary School in Ghana. Kodjo participated in the creation of the Rally of the Togolese People (RPT) ruling party in late 1969 and became the new party's Secretary General. He was removed from his position as RPT Secretary General in 1971. and as Minister of Foreign Affairs from 1976 to 1978. One of the key issues facing the OAU during Kodjo's five year tenure was the status of the Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR), which claimed independence for the former colony of Spanish Sahara, at that time partly occupied by Morocco. Kodjo controversially allowed the SADR to be seated as a member of the OAU on February 28, 1982, over the objections of Morocco and various other African countries that supported the Moroccan position. According to Kodjo, that decision was based simply on the fact that a majority of OAU member states had recognized the SADR, but it led to a serious crisis within the OAU, with a number of member states boycotting OAU meetings. Senegalese President Abdou Diouf accused Kodjo of "mischief making". After leaving his post as OAU Secretary General in 1983, Kodjo lived in France, where he taught at the Sorbonne, wrote for Jeune Afrique, and founded a magazine, Afrique 2000. In 1985 he published Africa Tomorrow in France, which was later translated into English by E. B. Khan and published in the United States in 1987.
1990 жылдар
1991 жылы Ұлттық конференциядан бірнеше ай бұрын Коджо Тогоға оралып, Того демократиялық одағы (ТДО) деген жаңа оппозициялық саяси партия құрды. Ол 1993 жылғы 25 тамыздағы президент сайлауына Демократиялық оппозиция ұжымы (COD II) тарапынан жалғыз кандидат ретінде ұсынылды, бірақ Өзгеріс күштерінің одағының (UFC) Гилхрист Олимпио бұл шешімді қабылдамады. Басқа оппозициялық көшбасшылармен бірге Коджо 1994 жылы еркін және әділ парламент сайлауын өткізу үшін Эядемаға қысым жасады. Бұл сайлауда Жаңару жөніндегі іс-қимыл комитеті (CAR) мен ТДО Ұлттық Ассамблеяда бастапқы көпшілікті иеленді, CAR 36 орын алса, ТДО жеті орынға ие болды; CAR және ТДО бастапқыда CAR президенті Яуви Агбойибоны премьер-министр ретінде ұсынуға келісті. Алайда, үш сайлау округінде сайлау тоқтатылғаннан кейін екі партия аз көпшілігін жоғалтты, сосын Эядэма Коджоны үкімет құруға шақырды.
In 1991, a few months before the National Conference, Kodjo returned to Togo and founded a new opposition political party, the Togolese Union for Democracy (UTD). he was designated by the Collective of Democratic Opposition (COD II) as its sole candidate for the presidential election of August 25, 1993, although Gilchrist Olympio of the Union of the Forces of Change (UFC) did not accept this decision. Along with other opposition leaders, Kodjo pressured Eyadéma to hold a free and fair parliamentary election in 1994. In this election, the Action Committee for Renewal (CAR) and the UTD together won an initial majority in the National Assembly, the CAR with 36 seats and the UTD with seven; The CAR and UTD initially agreed to nominate CAR President Yawovi Agboyibo as Prime Minister. However, after the election in three constituencies was cancelled, the two parties lost their narrow majority, and Eyadéma invited Kodjo to form a government,
Коджо 1996 жылғы 20 тамызға дейін Того премьер-министрі қызметін атқарды. Ол сайлау нәтижесі жойылған округтерде қайта өткізілген сайлауда RPT жеңіске жеткеннен кейін премьер-министр лауазымынан кетті, бұл RPT және оның одақтастарына парламенттік көпшілікті берді; RPT-нің Квасси Клутсе басқаратын жаңа үкімет құрылды. Коджо 1998 жылғы 4 мамырда оппозицияның бірігу қажеттігін баса назар аударған 1998 жылғы маусымдағы президенттік сайлауда кандидат болмайтынын мәлімдеді. Ол оппозицияның жетекші кандидаты, UFC президенті Гилхрист Олимпиоға қолдау көрсетті.
Kodjo served as Prime Minister of Togo until August 20, 1996. He resigned as Prime Minister after the RPT won the elections that were held over again in the constituencies where the results had been annulled, giving the RPT and its allies a parliamentary majority; a new government under Kwassi Klutse of the RPT was formed. Kodjo announced on May 4, 1998 that he would not be a candidate in the June 1998 presidential election, stressing the need for opposition unity. He backed the leading opposition candidate, UFC President Gilchrist Olympio.
20002020 жыл
Коджо кейіннен жаңа партияның, 1999 жылдың тамызында төрт партияның бірігуі арқылы құрылған Патриотикалық панафрикалық конвергенцияның (CPP) басшысы болды, оның ішінде UTD де болды. Коджо 2003 жылғы сайлауда Эядеманың орнынан түсуге берген уәдесін орындамағаны үшін сынады және оппозицияны бір ғана кандидатты ұсынуға шақырды. Науқан барысында CPP, RPT Коджоға қарсы жеке шабуылдар жасағаннан кейін Коджо мен Эядема арасында теледебат өткізуді талап етті. Ол сайлауда бесінші орын алды.
Kodjo subsequently became the leader of a new party, the Patriotic Pan African Convergence (CPP), which was created in August 1999 through the merger of four parties, including the UTD. Kodjo criticized Eyadéma for not honoring his pledge to step down in the 2003 election and again called for the opposition to put forward a single candidate. During the campaign, the CPP called for a debate on television between Kodjo and Eyadéma after the RPT engaged in what the CPP considered personal attacks on Kodjo. and took fifth place;
Эядманың қайтысынан кейін болған даулы 2005 жылғы сәуір айындағы президенттік сайлаудан кейін, Эядманың ұлы және мұрагері Фауре Гнассингбе 8 маусымда Коджоны, орташа оппозицияның өкілін, қайтадан Премьер-министр етіп тағайындады, радикалды оппозициядан кандидатты таңдамай, оны таңдады. Ол 9 маусымда Коффи Саманың орнын басып, қызметке кірді. 2006 жылдың 16 қыркүйегінде Гнассингбе Коджоның отставкасын қабылдап, Яуви Агбойибоны Премьер-министр етіп тағайындады. 25 қыркүйекте Гнассингбе Коджоны жарлық бойынша Президент әкімшілігінің Мемлекеттік министрі етіп тағайындады. 2007 жылдың қазан айында өткен парламенттік сайлауда Коджо Аве префектурасында CPP кандидаттығымен Ұлттық Ассамблеяға депутаттыққа түсті, онда ол партия тізімінде бірінші болып тіркелген еді. 2009 жылдың сәуір айының соңында өткен CPP съезінде Коджо жас көшбасшыларға орын беру үшін күнделікті саясаттан кететінін жариялады. Сондай-ақ, ол 2010 жылғы президенттік сайлауға кандидат болмайтынын айтты. Франкофонияның арнайы өкілі ретінде ол 2009 жылдың 8 мамырында Мадагаскарға елдің саяси дағдарысын реттеуге көмектесу үшін келді. 2009 жылдың мамырында жарияланған Jeune Afrique журналына берген сұхбатында ол елге Президенттік лауазымнан басқа барлық мүмкіншіліктерде қызмет еткенін айтты: "Мен өзімнің елімді құруға үлес қостым". Коджоның сөзіне қарағанда, ол "ішкі саясатқа" қызығуын жойды және африкалық мәселелерді шешу үшін ынтымақтастыққа негізделген тәсілдерді жеңілдету арқылы өзін Панафриканизмге арнауды көздеді. 2016 жылы ол Конго Демократиялық Республикасындағы үкімет пен оппозиция арасындағы келесі сайлаудың уақыты туралы дау кезінде Африка Одағының делдалы болды.
Following the disputed April 2005 presidential election, which occurred shortly after Eyadema's death, Eyadema's son and successor Faure Gnassingbé named Kodjo, a representative of the moderate opposition, as Prime Minister again on June 8, 2005, choosing him instead of a candidate from the radical opposition. He took office on June 9, succeeding Koffi Sama. In an announcement on September 16, 2006, Gnassingbé accepted Kodjo's resignation and named Yawovi Agboyibo as Prime Minister. On September 25, Gnassingbé appointed Kodjo by decree as Minister of State to the Presidency. In the October 2007 parliamentary election, Kodjo ran for a seat in the National Assembly as a candidate of the CPP in Avé Prefecture, where he was the first name on the party's candidate list. At a CPP congress in late April 2009, Kodjo announced that he was retiring from day to day politics in order to make way for younger leadership. He also said that he would not be a candidate in the 2010 presidential election. Acting as the Special Envoy of La Francophonie, he arrived in Madagascar to help mediate in that country's political crisis on May 8, 2009. In an interview with Jeune Afrique, published in May 2009, he said that he had served his country in all possible capacities, except that of President: "I have made my contribution to the construction of my country". According to Kodjo, he had lost interest in "internal politics" and preferred to devote himself to Pan Africanism by working to facilitate a cooperative approach to finding solutions to African problems. In 2016 he acted as the African Union's mediator during the dispute between the government and the opposition in the Democratic Republic of the Congo regarding the timing of the next election.
Өлім
Коджо 2020 жылдың 11 сәуірінде Францияның Париж қаласында COVID-19 салдарынан қайтыс болды. Тогоның сыртқы істер министрі Роберт Дусси оны "дарынды ғалым" деп сипаттап, естелік айтты.
Kodjo died of COVID 19 on April 11, 2020, in Paris, France. The Togolese Foreign Minister Robert Dussey paid tribute to him, calling him "a brilliant academic".