Кіріспе

Неміс мүсіншісі Карл Брендель – Карл Гензельдің псевдонимі (21 наурыз 1871 – 21 тамыз 1925), шизофрениямен ауырған, өнерден шеттетілген суретші және Ханс Принцхорнның өнер саласын анықтаған "Ақыл-есті жоғалғандардың өнері" (1923, неміс тілінде; 1972, ағылшын тілінде) еңбегіндегі "шизофрениялық шеберлердің" бірі. Принцхорнның жұмысында оның өнерінен мүсіншілік өнердің жалғыз мысалы келтірілген, сонымен қатар оның жиырма төрт мүсіні мен сегіз суреті басқа суретшілерге қарағанда көбірек иллюстрацияланған.

Өмір

Брендель Германияның орталық бөлігінде дүниеге келген, жүк тасымалдаушының ұлы және сегіз баланың бірі. 14 жасқа дейін мектепке барып, содан кейін кірпіш қалаушы, сылақшы және құю зауытында темір қалыптаушы болып жұмыс істеді. 1895 жылы үш баласы бар жесір әйелге үйленіп, одан екі баласы болды. Бірақ 1892 жылдан бастап Брендель 12 рет ұрыс-жанжалға және мүліктің зақымдалуына кінәлі деп танылды, 1902 жылы түрмеге қамалды, сол кезде оның некесі аяқталды. 1900 жылы апатта сол аяғы жарақаттанып, кейіннен ампутацияланды. Оның психикалық ауруы туралы алғашқы мәліметтер 1906 жылы пайда болды, сол кезде түрме дәрігері өзінің зорға сенушілік ойлары мен ерекше дене сезімдерін байқады; Брендель өзі құрбандыққа шалынғанын және Иса Мәсіх екенін айтты. 1907 жылы ол Липпштадт қаласының жанындағы Эйкельборн психиатриялық емханасына түсті.

Өнер

Брендельдің алғашқы көркемдік өрнектері 1912 жылы, шайналған наннан ұятсыз пішіндер жасауды бастаған кезде пайда болды. Оның наннан жасаған мүсіндерінің ешқайсысы сақталмаса да, дәрігер осы кезде ағаштан қашап өрнек салуға ынталандырды. Оның қашап бейнелеген сүйікті тақырыптары – жануарлардың бейнелері және діни шатасуларының суреттері, әсіресе Мәсіх мотиві. Оның Мәсіхті қоса, барлық адам бейнелері әдетте екі жынысты тұлғалар ретінде бейнеленген. Брендель көбінесе қатты ағаштармен жұмыс істеді, кейін оларды бояп немесе лактайтын.