Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс мүсіншісі және сәулетшісі (1659–1714)
German sculptor and architect (1659–1714)
Оның өмірінен 1942 жылы түсірілген фильм
the 1942 film of his life
Андреас Шлютер (1659 – шамамен 1714 маусымы) – Германия бароккосының мүсіншісі және сәулетшісі, Германия Ұлттық Киелі Рим империясында, Польша-Литва одағында және Ресей патшалығында қызмет еткен.
Andreas Schlüter (1659 – c. June 1714) was a German baroque sculptor and architect, active in the Holy Roman Empire of the German Nation, the Polish–Lithuanian Commonwealth, and the Russian Tsardom.
Өмірбаян
Андреас Шлютер, мүмкін, Гамбургте дүниеге келген. Оның ерте өмірі бұйырмаған, себебі осы атпен кем дегенде үш түрлі адам тіркелген. Гамбургтегі Санкт-Михаэлис шіркеуінің жазбаларында 1664 жылғы 22 мамырда мүсінші Герхарт Шлютердің ұлы Андреас Шлютердің крещениеден өткені көрсетілген. Данциг/Гданьск (Пруссия Корольдігі) құжаттары Андреас Шлютердің (үлкені) 1640–1652 жылдары Данцигтің Йопенгассе көшесінде (қазіргі Пивна көшесі) жұмыс істегенін хабарлайды. Шамасы, 1640 жылы туған Андрес Шлитер 1656 жылғы 9 мамырда шеберлер гильдиясы бойынша шәкірт ретінде тіркелген. Басқа дереккөздерде 1659 жылы туған деп жазылған. Ол бірнеше жыл шетелде саяхаттап, тәжірибе жинаған болуы мүмкін. Оның алғашқы жұмысы 1675 жылы Пелплин монастырының күмбезіне Самбор және Местовин герцогтарының ескерткіштерін жасауы болған деседі. Шлютердің алғашқы белгілі жұмысы – 1681 жылы Данциг патшалық капелласының фасадын безендіру. Кейін Варшавадағы король Ян III Собескийдің Виланув сарайы үшін мүсіндер жасады және Жовквадағы қабірлерге арналған мүсіндерді ойып шығарды. 1689 жылы Варшаваға көшіп, Красинский сарайының фронтоны мен мүсіндік безендірулерін жасады. 1694 жылы Эберхард фон Данкельманн оны Берлинге шақырды. Шлютер Фридрих III-тің қару-жарақ сарайында (Зейгхаус) сарай мүсіншісі ретінде жұмыс істеді. Оның мүсіндік безендірулері барокко стиліндегі көркемдік шешімдердің және пафостың үлгісі болып табылады. Сыртқы рельефтер соғысты мақтауға тиіс болса, ішкі жақтағы өлген жауынгерлердің мүсіндері соғысты айыптап, оның бейбітшілдікке ұмтылған діни сенімдерін көрсетті (оның меннонит болғаны айтылады). 1696 жылы Италияға саяхаттап, Микеланджело Буонарроти және Джан Лоренцо Бернини сияқты шеберлердің туындыларын зерттеді. Шлютер сәулетші ретінде де жұмыс істеді және Берлинде көптеген мемлекеттік ғимараттарды "Hofbaumeister" (сарай сәулетшісі) ретінде салдырды, бірақ бір мұнараның нашар іргетасы болғандықтан ол осы лауазымын жоғалтты. 1702 жылдан 1704 жылға дейін Пруссия өнер академиясының директоры болып қызмет етті, содан кейін "Hofbildhauer" (сарай мүсіншісі) ретінде қайтадан мүсіншілікке көшті. Оның ең маңызды ат мүсіні – 1708 жылы жасалған және Берлин қалалық сарайының жанындағы "Ұзын көпірде" (Lange Brücke) орналасқан Бранденбургтың "Ұлы сайлаушысы" Фридрих Вильгельмнің мүсіні, қазір Шарлоттенбург сарайының алдындағы құрмет алаңында тұр. Берлин қалалық сарайы және оның көптеген туындылары екінші дүниежүзілік соғыста және одан кейінгі коммунистік режимде бомбалаудан зардап шекті. 1701–1709 жылдар аралығында салынған Шлютердің ең танымал сәулеттік туындысы – "Күңгірт бөлме" де осындай тағдырға ұшырады. 1713 жылы Шлютердің даңқы оны Санкт-Петербургте Ресей патшасы Петр I-ге жұмыс істеуге шақырды, ол бірнеше жобаны жасағаннан кейін аурудан қайтыс болды. Иоганн Фридрих Браунштейнмен бірге Петергоф сарай кешеніндегі Ұлы сарай мен Монплезир сарайының жобаларын жасады. Сондай-ақ, қаланың ең көне ғимараты Кикин залы мен Жазғы сарайдағы рельефтер де оған тиесілі. Осылайша ол Петр дәуірі бароккосының маңызды өкіліне айналды.
Andreas Schlüter was born probably in Hamburg. His early life is obscure as at least three different persons of that name are documented. The records of St. Michaelis Church, Hamburg show that an Andreas Schlüter, son of sculptor Gerhart Schlüter, had been baptized there on 22 May 1664. Documents from Danzig/Gdańsk (Royal Prussia) reported that an Andreas Schlüter (senior) had worked 1640–1652 in Danzig's Jopengasse lane (today's ulica Piwna). Possibly born in 1640, an Andres Schliter is recorded as apprentice on 9 May 1656 by the mason's guild. Other sources state 1659 as year of birth. He probably did spend several years abroad as Journeyman. His first work, in 1675, may have been epitaphs of the Dukes Sambor and Mestwin in the dome of Pelplin monastery. Schlüter's first known work was the decoration of the facade of the Danzig Royal Chapel, in 1681. He later created statues for King John III Sobieski's Wilanów Palace in Warsaw and sepulchral sculptures in Zhovkva. In 1689, he moved to Warsaw and made the pediment reliefs and sculptural work of Krasiński Palace. Schlüter was invited to Berlin in 1694 by Eberhard von Danckelmann to work as court sculptor at the armory (Zeughaus) for Elector Frederick III. His sculpted decorations are a masterpiece of baroque expression and pathos. While the more visible reliefs on the outside had to praise fighting, the statues of dying warriors in the interior denounced war and gave an indication of his pacifist religious beliefs (he is said to have been a Mennonite). Travelling through Italy in 1696, he studied the work of masters like Michelangelo Buonarroti and Gian Lorenzo Bernini. Schlüter also worked as an architect and built many state buildings in Berlin in his role as "Hofbaumeister" (Court Architect), which he lost when one tower showed signs of a weak fundament. He also served as director of the Prussian Academy of Arts from 1702 to 1704, after which he began concentrating on sculpting again, as "Hofbildhauer" (Court Sculptor). His most important equestrian sculpture is that of the "Great Elector", Frederick William of Brandenburg, cast in 1708 and placed at "Lange Brücke" near the Berlin City Palace, now situated in the honor court before Charlottenburg Palace. The Berlin City Palace, and many of his works, were partially destroyed by bombing in World War II and by the subsequent Communist regime. A similar fate probably befell the Amber Room, made between 1701 and 1709, Schlüter's most famous work of architecture. In 1713, Schlüter's fame brought him to work for Tsar Peter I of Russia in Saint Petersburg, where he died of an illness after creating several designs. Together with Johann Friedrich Braunstein, he designed the Grand Palace and Monplaisir Palace in Peterhof Palace Complex. Also the city's oldest building, Kikin Hall, and the reliefs at the Summer Palace are attributed to him. This way he became an important figure of Petrine Baroque.