VIII-IX ғасырлардағы пикттер патшасы Оэнгус

Кіріспе

8 ғасырдағы пиктар патшасы
Пиктардың 9 ғасырдағы патшасы

Фергустың ұлы Оэнгус (732 – 761 ж.ө.) 732 жылдан бастап өліміне дейін пиктардың патшасы болды. Оның билігін әртүрлі дереккөздерден егжей-тегжейлі қалпына келтіруге болады. Ол жасаған бұрын-соңды болмаған аумақтық иемденулер және оның қалдырған мұрасы Оэнгусты Шотландияның алғашқы патшасы деп санауға негіз береді. Өзінің қарсыластарынан билікті тартып алып, Оэнгус 720-ші жылдардың соңында болған азаматтық соғыстан кейін Пикландияның бас патшасы атанды. Екі он жылдан астам Шотландиядағы ең қуатты билеуші болған Оэнгустың әулетінен шыққан патшалар бір ғасыр бойы Пиктландты биледі, 839 жылы викингтерден жеңілгеннен кейін тұрақсыздық кезеңі басталды, бұл кезең басқа пикттік әулеттің, яғни Cináed mac Ailpín әулетінің билікке келуімен аяқталды.

Ақпарат көздері мен дереккөздері

Бұл кезеңде сақталған пиктік дереккөздер аз, олар патшалар тізімімен шектеледі, оның түпнұсқасы 720-ші жылдардың басында жасалған, сондай-ақ Сент-Эндрюс негізіне қатысты бірнеше хабарламалар, ол кейін Cennrígmonaid деп аталды. Пиктландтан тыс, басты дереккөздер – ирланд жылнамалары, олардың ішіндегі Ольстер жылнамасы мен Тигернах жылнамасы ең сенімділері. Бұлардың ішінде Шотландиядағы Айона монастырында сақталған жылнамадан алынған материалдар да бар. Оенгус және пиктілер кейде Уэльс дереккөздерінде, мысалы, Annales Cambriae, ал көбірек – Нортумбрия дереккөздерінде кездеседі, олардың ішінде Беддің жылнамасының жалғасы және Даремдік Симеонға жатқызылатын Historia Regum Anglorum ең маңыздылары. VIII ғасырдың басында пиктілер Солтүстік Британиядағы төрт саяси топтың бірі болды. Пиктланд Форт өзенінен солтүстікке қарай, Оркней, Шетланд және Батыс аралдарды қамтыды. Викингтер дәуірінен бұрын Пиктландтағы басты күш Фортриу патшалығы болған көрінеді. Фортриудағы мәртебелі орындарға Бургед және Инвернесс маңындағы Крейг Фадрейг жатады. Пиктландта тек бір ғана епископ болған сияқты, оның орны Роземаркиде орналасқан. Форттан оңтүстікке қарай Хамбер өзеніне дейін Нортумбрия патшалығы жатқан. Бұрын Ұлыбританияда үстемдік құрған Нортумбрия күшті патшалық болып қала берді, бірақ 729 жылы Осрик қайтыс болғаннан кейін ескі патшалық әулетінің аяқталуы тақ үшін күреске әкелді. Оңтүстікте Мерсия патшалығының күшінің артуы Нортумбрия патшаларының қиындықтарын арттырды. Оенгустың билігінің көп бөлігінде Нортумбриямен король Эдберт Этинг билік етті. Пиктландтың оңтүстік-батысында Дал Риатаның гаелдері болды, онда патшалық Аргиллдің солтүстігіндегі Cenél Loairn және Кинтайрдағы Cenél nGabráin арасында дау болды. 723 жылы Селбах мак Ферхаир Cenél Loairn басшысы және Дал Риата патшасы ретінде ұлы Дунгалдың пайдасына тақтан бас тарды, бірақ 726 жылы Cenél nGabráin-нан Эохайд мак Эхдах оны Дал Риата патшасы лауазымынан қуғынға салды. Дунгал мен Эохайд 731 жылға дейін қақтығыста болды, сол кезде Дунгал Тарбертті өртеп жіберді. Төртінші топ – Альт Клуттың британдары, кейін Стратклайд патшалығының тарихы туралы жазбаларда аз мәлімет қалды. Король Теудэбур мак Бели 722 жылдан бастап Дамбартон-Роктан билік етті және 752 жылы қайтыс болғанға дейін оның ұлы Дамнагуал оны алмастырғанға дейін билік етті.

Surviving Pictish sources for the period are few, limited to king lists, the original of which was prepared in the early 720s, and a number of accounts relating to the foundation of St Andrews, then called Cennrígmonaid. Beyond Pictland, the principal sources are the Irish annals, of which the Annals of Ulster and the Annals of Tigernach are the most reliable. These include materials from an annal kept at the monastery of Iona in Scotland. Óengus and the Picts appear occasionally in Welsh sources, such as the Annales Cambriae, and more frequently in Northumbrian sources, of which the Continuation of Bede's chronicle and the Historia Regum Anglorum attributed to Symeon of Durham are the most important. The Picts were one of four political groups in north Britain in the early 8th century. Pictland ran from the River Forth northwards, including Orkney, Shetland and the Western Isles. Prior to the Viking Age, the main power in Pictland appears to have been the kingdom of Fortriu. Known high status sites in Fortriu include Burghead and Craig Phádraig by Inverness. Pictland appears to have had only one bishop with his seat at Rosemarkie. From the Forth south to the River Humber lay the kingdom of Northumbria. Once the dominant force in Britain, it remained a powerful kingdom, but the end of the old dynasty of kings with the death of Osric in 729 led to conflict between rival families for the throne. The growing power of the Mercian kingdom to the south added to the problems faced by Northumbrian kings. For most of Óengus's reign Northumbria was ruled by King Eadberht Eating. To the south west of Pictland were the Gaels of Dál Riata where the kingship was disputed between the Cenél Loairn of northern Argyll and the Cenél nGabráin of Kintyre. In 723 Selbach mac Ferchair abdicated as head of the Cenél Loairn and king of Dál Riata in favour of his son Dúngal, who was driven out as king of Dál Riata by Eochaid mac Echdach of the Cenél nGabráin in 726. Dúngal and Eochaid were still in conflict as late as 731, when Dúngal burnt Tarbert. The history of the fourth group, the Britons of Alt Clut, later the kingdom of Strathclyde, leaves little trace in the record. King Teudebur map Beli had ruled from Dumbarton Rock since 722, and continued to do so until his death in 752 when his son Dumnagual succeeded him.

Билікке көтерілу

Ерте ортағасырлық ирландиялық шежіре трактатында Оэнгус Маг Гергиндтің Эоганахтасының ұрпағы екені, ал олар өз кезегінде Мюнстердің Эоганахтасымен туыс немесе олардың ұрпақтары екені, сондай-ақ екеуінің де Cairpre Cruithnecháin, яки "Cairbre the little Pict"тен тарағаны айтылады. Бірақ, генеалогиялық байланыс, көбінесе, 735 жылы Оэнгус пен Мюнстердің патшасы және сол кездегі Ирландияның жоғары патшасы Каталдың арасындағы одақты қолдау үшін жасалған пропаганда болған сықпалы. Маг Гергиндтің Эоганахтасы қазіргі Ангус және Меарн аймақтарында орналасқан деп қабылданған. Оэнгус – пикті тілінде Унуст, Унуист немесе Онуист деп те аталған, пикті тілінде Вургусттың ұлы, ал қазіргі ағылшын тілінде Фергус. Оэнгус Меарн және Пиктік Циркиннің тумасы болған сияқты, мүмкін, ондағы Вертурия руына жатқан. Ол алғаш рет Перт маңындағы Монкрифф тауындағы жазбаларда кездеседі, онда ол өзінің қарсыласы Альпин (немесе пиктік Эльфин)ді жеңіп шығады. Ирландия жылнамалары оның туыстарын 'Éoganachta' деп сипаттауы, оның Геллдік Éoganның пиктік-бритт нуғасы болып табылатын белгісіз 'Vuen' (немесе Wen) ұрпағы екенін көрсетеді. Оэнгустың ерте өмірінің көп бөлігі белгісіз, ол тарихқа енген кезде орта жаста болған. Оның жақын туыстарының арасында кем дегенде екі ұлы – Брайдей (736 жылы қайтыс болған) және Талорган (782 жылы қайтыс болған), сондай-ақ екі бауыры – Талорган (750 жылы қайтыс болған) және Брайдей (763 жылы қайтыс болған) болған. 724 жылы Дер Илейдің ұлы Нехтан монастырьға келу үшін тақтан бас тарды, ал 726 жылы оның ізбасары Дрест оны тұтқынға алды. 728 және 729 жылдары Пиктландта билік үшін төрт патша күресті: Дрест, Нехтан, Алпин (оны туралы көп мәлімет жоқ) және Нехтанның жақтасы, мүмкін, оның мұрагері болған Оэнгус. 728 және 729 жылдары Ирландияда тіркелген төрт ірі шайқас болды. Алпин Оэнгустан екі рет жеңілді, содан кейін Нехтан билікке қайта келді. 729 жылы Монит Карнода (дәстүрлі түрде Феттеркейнге жақын орналасқан Кейн о' Маунт) Оэнгустың жақтастары мен Нехтанның жаулары арасында шайқас болды, онда Оэнгустың жақтастары жеңіске жетті. Нехтан 732 жылы қайтыс болғанға дейін патшалыққа қайта оралды. 729 жылдың 12 тамызында Оэнгус Дрюйм Дерг Блатхуг шайқасында Дрестті жеңіп, өлтірді, бірақ бұл жердің орны әлі анықталған жоқ.

An early medieval Irish genealogy tract claims Óengus is a descendant of the Eoganachta of Mag Gergind and that they in turn are descendants of, or kin with, the Eóganachta of Munster, and that both are descended from Cairpre Cruithnecháin or "Cairbre the little Pict", but the genealogical link here was likely invented as propaganda supporting an alliance around 735 between Óengus and Cathal, the king of Munster and paramount king of Ireland at the time. The Éoganachta of Mag Gergind are generally accepted as having been located in modern Angus and the Mearns. Óengus—also called Unust, Unuist or Onuist in Pictish and Old Gaelic, was the son of Vurguist in Pictish or, in modern English, Fergus. Óengus thus appears to have been a native of the Mearns, Pictish Circin, possibly born into an established Verturian kindred there. It is relatively nearby, at the hill of Moncrieffe, near Perth, that he first appears in the records, defeating his rival, Alpin (or Pictish Elphin), in battle. That the Irish annals envision his kin as 'Éoganachta' suggests he was the descendant of an obscure 'Vuen' (or Wen), the Pictish British cognate of Gaelic Éogan. Much of Óengus' early life is unknown; he was middle aged by the time he entered into history. His close kin included at least two sons, Bridei (died 736) and Talorgan (died 782), and two brothers, Talorgan (died 750) and Bridei (died 763). King Nechtan son of Der Ilei abdicated to enter a monastery in 724 and was imprisoned by his successor Drest in 726. In 728 and 729, four kings competed for power in Pictland: Drest; Nechtan; Alpín, of whom little is known; and Óengus, who was a partisan of Nechtan, and perhaps his acknowledged heir. Four battles large enough to be recorded in Ireland were fought in 728 and 729. Alpín was defeated twice by Óengus, after which Nechtan was restored to power. In 729 a battle between supporters of Óengus and Nechtan's enemies was fought at Monith Carno (traditionally Cairn o' Mount, near Fettercairn) where the supporters of Óengus were victorious. Nechtan was restored to the kingship, probably until his death in 732. On 12 August 729 Óengus defeated and killed Drest in battle at Druimm Derg Blathuug, a place which has not been identified.

Дал Риатаның тесуі

730 жылдары Оэнгус Ирландиядағы дәстүрлі билеушілері мен қорғаушылары, Cenél Conaill, осы кезде әлсіреген Даль Риатаға қарсы күресті. Даль Риатадан келген флот Флайтбертах мак Лоингсиг үшін, Cenél Conaill басшысы үшін, оның Cenél nEógan-мен соғысында Аэд Алланға көмектесті және 733 жылы ауыр шығынға ұшырады. Даль Риатаны Эокайд мак Эдхак биледі, мүмкін, 733 жылы қайтыс болған Cenél nGabráin тайпасынан, ал патшалар тізімі оның орнын кімнің басатыны туралы нақты мәлімет бермейді. Солтүстік Аргиллдегі Cenél Loairn-ді Dúngal mac Selbaig басқарды, ол 726 жылы Эохайдпен Даль Риатаның билеушісі қызметінен алынған еді. 731 жылы Оэнгустың ұлы Брайдей бастаған пиктілер мен Талорган мак Конгусса бастаған Даль Риата арасында шайқас болды. 733 жылы Dúngal mac Selbaig "Бридейді Тори аралының қасиетті жерінен алып шығып, оны құрметсіздікке ұшыратты". Бұрын Даль Риата билеушісі қызметінен алынған Dúngal, Cenél Loairn билеушісі қызметінен де қуылды және оның орнына оның туысы Мюридах мак Айнбцелайг келді. 734 жылы Талорган мак Конгуссаны оның ағасы пиктілерге тапсырды, олар оны суға батырып өлтірді. Дрестанның ұлы Талоркан Дун Оллаиге жақын жерде тұтқындалды. Ол Атоллдың патшасы болған сияқты, және 739 жылы Оэнгустың бұйрығымен суға батырылды. Дúngal да осы жылы нысанаға алынды. Ол жараланды, белгісіз бекініс Дун Лейффин қиратылды, және ол "Оэнгустың билігінен қашу үшін Ирландияға қашты". Жылнамада 736 жылы Оэнгустың Даль Риатаға қарсы екінші жорығы туралы айтылады. Ирландиядан оралған Dúngal мен оның інісі Фердач тұтқындалды және тізбекке байланды. Крейк пен Дунэдд бекіністері басып алынып, өртелді. Cenél Loairn-нің Мюридрахы да сәттілікке жете алмады, ол Оэнгустың ағасы Талорган мак Фергузамен, мүмкін Лох Аве маңында ауыр жеңіліске ұшырады. 741 жылы "жазалау" деп аталған соңғы жорықта Даль Риата тағы да жеңілді. Осыдан кейін Даль Риата бір буынға тарихтан жоғалып кетті. Ол Ирландиядағы соғыстарға қатысқан болуы мүмкін, әлде Аэд Алланмен бірге, немесе оған қарсы Катал мак Фингуиннің одақтасы ретінде. Бірақ оның қатысу деңгейі белгісіз. 733 жылы Донегалдың солтүстік-батыс жағалауындағы Тори аралында, Аэд Алланның жауы Флайтбертах мак Лоингсигтің жерлеріне жақын жерде Оэнгустың ұлы Брайдей болды. Кем нұсқаулырақ, Ирландияның фрагментарлық жылнамалары 733 жылы Фортриудан келген пиктік флот Флайтбертах үшін, оған қарсы емес, соғысқандығын хабарлайды.

In the 730s, Óengus fought against Dál Riata whose traditional overlords and protectors in Ireland, the Cenél Conaill, were much weakened at this time. A fleet from Dál Riata fought for Flaithbertach mac Loingsig, chief of the Cenél Conaill, in his war with Áed Allán of the Cenél nEógan, and suffered heavy losses in 733. Dál Riata was ruled by Eochaid mac Echdach, possibly of the Cenél nGabráin who died in 733, and the king lists are unclear as to who, if anyone, succeeded him as overking. The Cenél Loairn of north Argyll were ruled by Dúngal mac Selbaig whom Eochaid had deposed as overking of Dál Riata in 726. Fighting between the Picts, led by Óengus's son Bridei, and the Dál Riata, led by Talorgan mac Congussa, is recorded in 731. In 733, Dúngal mac Selbaig "profaned [the sanctuary] of Tory Island when he dragged Bridei out of it". Dúngal, previously deposed as overking of Dál Riata, was overthrown as king of the Cenél Loairn and replaced by his first cousin Muiredach mac Ainbcellaig. In 734 Talorgan mac Congussa was handed over to the Picts by his brother and drowned by them. Talorcan son of Drestan was captured near Dún Ollaigh. He appears to have been the King of Atholl, and was drowned on Óengus's order in 739. Dúngal too was a target in this year. He was wounded, the unidentified fortress of Dún Leithfinn was destroyed, and he "fled into Ireland, to be out of the power of Óengus". The annals report a second campaign by Óengus against the Dál Riata in 736. Dúngal, who had returned from Ireland, and his brother Feradach, were captured and bound in chains. The fortresses of Creic and Dunadd were taken and burnt. Muiredach of the Cenél Loairn was no more successful, defeated with heavy loss by Óengus's brother Talorgan mac Fergusa, perhaps by Loch Awe. A final campaign—known as the "smiting"—in 741 saw the Dál Riata again defeated. With this Dál Riata disappears from the record for a generation. It may be that Óengus was involved in wars in Ireland, perhaps fighting with Áed Allán, or against him as an ally of Cathal mac Finguine. The full extent of his involvement, though, is unknown. There is the presence of Óengus's son Bridei at Tory Island, on the north west coast of Donegal in 733, close to the lands of Áed Allán's enemy Flaithbertach mac Loingsig. Less certainly, the Fragmentary Annals of Ireland report the presence of a Pictish fleet from Fortriu fighting for Flaithbertach in 733 rather than against him.

Альт Клут, Нортумбрия және Мерсия

740 жылы пиктер мен Нортумбриялықтар арасындағы соғыс жайлы хабар тарады, оның кезінде Мерсия королі Этельбальд Нортумбриялық Эдберттің болмауынан пайдаланып, оның жерлерін тонады және, мүмкін, Йоркті өртеп жіберді. Соғыстың себебі белгісіз, бірақ бұл Эдвульфтің ұлы Эрнуиннің Эдберттің бұйрығымен өлтірілуімен байланысты болуы мүмкін. Эрнуиннің әкесі 705–706 жылдардағы азаматтық соғыста жеңілгеннен кейін солтүстікке қуылған болуы мүмкін, және Оэнгус немесе Этельбальд, немесе екеуі де оны Нортумбрия тағына отырғызуға тырысқан болуы мүмкін. 744 және 750 жылдары пиктер мен Альт Клут (Стратклайд) британдары арасындағы шайқастар тіркелді, 750 жылы Нортумбрияның Эдберті Кайлді Альт Клуттан басып алды. 750 жылғы британдар мен пиктер арасындағы шайқас Моцетак (вероятно, Мильнгавиге жақын Магдок) деген жерде болды, онда Оэнгустың бауыры Талорган мак Фергус қаза тапты. 750 жылы жеңілгеннен кейін «Ольстер жылнамасында» Оэнгустың билігінің әлсіреуі туралы жазылған. Бұл Эхоид мак Эддахтың ұлы Аед Финдтің Дал Риатаның толық немесе бір бөлігінде билікке келуімен және Оэнгустың үстемдігін мойындамауымен байланысты деп есептеледі. 740–750 жылдар аралығындағы Оэнгус, Эдберт және Этельбальд арасындағы қарым-қатынасқа қатысты бірнеше түсіндірмелер ұсынылды, бірақ дереккөздердің жетіспеуіне байланысты олар толыққанды түсініксіз. Бір болжам бойынша, Оэнгус пен Этельбальд Эдбертке қарсы одақтас болған, тіпті олар Британияны бірлесіп билеген немесе «бретвальдалық» мәртебеге ие болған, Оэнгус Хамбер өзенінің солтүстігінен, ал Этельбальд оңтүстігінен салық жинаған. Бұл көбінесе Даремдік Симеонның «Historia Regum Anglorum» еңбегіндегі шатасқан мәтінге негізделген, бірақ жақында Франк Стентон ұсынған түсіндірме – бұл мәтіндік қатеге негізделген және Оэнгус пен Этельбальд ешқандай бірлескен билікке ие болмаған – дұрыс деп есептеледі. 756 жылы Оэнгус Нортумбрияның Эдбертімен бірге жорыққа шықты. Бұл жорық туралы былай деп хабарланды: «756 жылы, Эдберт патша өзінің билігінің он сегізінші жылында және Пикттердің патшасы Унюст Думбартон қаласына әскерлерін бастап келді. Сондықтан британдықтар тамыз айының бірінші күні сол жерде шарттарды қабылдады. Бірақ сол айдың он күнінде ол Оуаниядан Ниванбиригке дейін басқарған әскерінің көп бөлігі қырылды». Оуанияның Гован екені қазір анық, бірақ Ниванбиригтің орналасқан жері әлі де даулы. Хексемге жақын Тайндағы Ньюбург деген болжам бар. 756 жылғы оқиғаларға қатысты басқа да түсіндірмелер ұсынылды: ол Ниванбиригті Мерсия патшалығындағы Личфилдке жақын Ньюбороумен байланыстырады. Эдберт пен Оэнгустың Мерсиялық Этельбальдтан жеңілуі Сент-Эндрюс негізін қалау туралы аңыздарда айтылғандай, Фергустың ұлы Оэнгус есімді патшаның Мерсияда жеңілгеннен кейін Сент-Эндрюдің құтқаруы үшін шіркеу құрғандығымен сәйкес келеді. Марджори Андерсон Сент-Эндрюс негізін қалау туралы аңыздың осы нұсқасын қолдайды.

In 740, a war between the Picts and the Northumbrians is reported, during which Æthelbald, King of Mercia, took advantage of the absence of Eadberht of Northumbria to ravage his lands, and perhaps burn York. The reason for the war is unclear, but it has been suggested that it was related to the killing of Earnwine son of Eadwulf on Eadberht's orders. Earnwine's father had probably been an exile in the north after his defeat in the civil war of 705–706, and it may be that Óengus, or Æthelbald, or both, had tried to place him on the Northumbrian throne. Battles between the Picts and the Britons of Alt Clut, or Strathclyde, are recorded in 744 and again in 750, when Kyle was taken from Alt Clut by Eadberht of Northumbria. The 750 battle between the Britons and the Picts is reported at a place named Mocetauc (perhaps Mugdock near Milngavie) in which Talorgan mac Fergusa, Óengus's brother, was killed. Following the defeat in 750, the Annals of Ulster record "the ebbing of the sovereignty of Óengus". This is thought to refer to the coming to power of Áed Find, son of Eochaid mac Echdach, in all or part of Dál Riata, and his rejection of Óengus's overlordship. A number of interpretations have been offered of the relations between Óengus, Eadberht and Æthelbald in the period from 740 to 750, which due to the paucity of sources remain otherwise unclear. One suggestion is that Óengus and Æthelbald were allied against Eadberht, or even that they exercised a joint rulership of Britain, or bretwaldaship, Óengus collecting tribute north of the River Humber and Æthelbald south of the Humber. This rests largely on a confused passage in Symeon of Durham's Historia Regum Anglorum, and it has more recently been suggested that the interpretation offered by Frank Stenton—that it is based on a textual error and that Óengus and Æthelbald were not associated in any sort of joint overlordship—is the correct one. In 756, Óengus is found campaigning alongside Eadberht of Northumbria. The campaign is reported as follows: In the year of the Lord's incarnation 756, king Eadberht in the eighteenth year of his reign, and Unust, king of Picts led armies to the town of Dumbarton. And hence the Britons accepted terms there, on the first day of the month of August. But on the tenth day of the same month perished almost the whole army which he led from Ouania to Niwanbirig. That Ouania is Govan is now reasonably certain, but the location of Newanbirig is less so. Newburgh on Tyne near Hexham has been suggested. An alternative interpretation of the events of 756 has been advanced: it identifies Newanbirig with Newborough by Lichfield in the kingdom of Mercia. A defeat here for Eadberht and Óengus by Æthelbald's Mercians would correspond with the claim in the Saint Andrews foundation legends that a king named Óengus son of Fergus founded the church there as a thanksgiving to Saint Andrew for saving him after a defeat in Mercia. Marjorie Anderson supports this version of the St Andrews foundation legend.

Әндір құдайы

Сент-Эндрю қаласының негізі туралы әңгіме, бастапқыда Ценнригмонаид аталған, заманауи емес және аңызға толуы мүмкін. Ирландия жылнамалары 747 жылы «Синриг Мона аббаты Туатхаланның» қаза болғанын хабарлайды, бұл Сент-Эндрю осы күнге дейін, шамасы Оенгус немесе Дер Илей ұлы Нехтан құрғандығын көрсетеді. Көптеген зерттеушілер Сент-Эндрю саркофагы Оенгустың бұйрығымен жасалғанын болжайды. Кейінгі ұрпақтар бұл патшаны 9-ғасырлық сол аттас патшамен шатастырған болуы мүмкін. Алекс Вулфтың пікірінше, Дәуіт үлгі ретінде таңдалуы орынды, себебі Дәуіт те билікті басып алған адам болған. Сент-Эндрю культі Пиктландқа Нортумбриядан келген болуы мүмкін, Сент-Петр культі сияқты, оны Нехтан қолдаған, әсіресе Сент-Эндрюге арналған Хексем монастырінен. Бұл байланыс Нортумбрия шіркеуінің жазбаларында қалған болуы мүмкін. Оенгус, оның ізбасарлары және мүмкін туыстары Каустантин мен Эоган да, Дурхаммен байланысты діни орындарда дұға оқылған 3000-ға жуық меценаттардың тізіміндегі Liber Vitae Ecclesiae Dunelmensis-те есімдері жиі кездеседі. Дегенмен, Саймон Тейлор бұл культ 11-ғасырға дейін болғанына «нақты дәлелдер жоқ» деп мәлімдейді.