Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Dub mac Maíl Coluim (Қазіргі гаэль тілінде: Dubh mac Mhaoil Chaluim), кейде Duff MacMalcolm деп ағылшынша аталады, «Жалынды» (Dén) және «Қара» (Black) – оның есімінің қазіргі ағылшын тіліне тікелей аудармасы Black Malcolmson (шамамен 928 – 967) Альбаның патшасы болды. Ол Малкольм I-нің ұлы және 962 жылы Индульф қаза тапқанда таққа отырды. Кейінгі жылнамашылар, мысалы Джон Фордун, Дубтың өмірі мен билігі туралы көптеген мәліметтер берді, ал Гектор Бойс «Шотландия тарихы мен жылнамаларында» сиқыршылық пен сатқындық туралы әңгімелерді баяндады, бірақ олардың көбісі қазіргі тарихшылар тарапынан жобаланбады. Дубтың билігіне қатысты деректер өте аз, олардың ішінде Альба патшаларының жылнамасы және Ольстер жылнамасынан бір жазба заманға ең жақын. Жылнамада Дуб билік еткен кезде епископ Фотхах, болмаса Сент-Эндрюс немесе Дункельд епискобы қайтыс болғаны тіркелген. Қалған мәліметте Ильдулб патшасының ұлы Дуб пен Куйлен арасындағы шайқас туралы айтылады. Дуб шайқаста жеңіске жетті, ол «Круп қыратында» өтті, онда Дункельд аббаты Дунхад (Дункан), кейде Дункельдтің Кринанның бабасы деп есептелетін, және Атолл мормары Дубдон қаза тапты. Оқиғалардың кейінгі барысы туралы әртүрлі мәліметтер бар. Жылнамада Дуб патшалықтан қуылғаны айтылады. Эндрю Винтунның «Түпнұсқа жылнамасында» латынша қосымшада ол Форресте өлтірілгені және бұл оқиға 20 шілдеде 966 жылы болған күннің тотылуымен байланыстырылғаны жазылған. Ольстер жылнамасы тек: «Альба патшасы Дуб мак Майл Колуим шотландтардың өздері өлтірді» деп хабарлайды; бұл ішкі қайтыс болғандар туралы хабарлаудың әдеттегі тәсілі, ал қайтыс болу 967 жылға жатқызылған. Форреске жақын Суэно тасы Дубқа арналған ескерткіш болуы мүмкін, оны оның інісі Кеннет II (Cináed mac Maíl Coluim) орнатқан деген болжам бар. Дубты Куйлен өлтірген немесе қуған болуы мүмкін, ол Дуб қайтыс болғаннан кейін патша болды, немесе оның қолдаушылары. Оның денесі Кинлосс көпірінің астына жасырылған, ал күн оны тауып, жерлегенге дейін сәуле шығармаған. 967 жылғы 10 шілдеде болған күннің тотылуы осы әңгіменің пайда болуына немесе растауына себеп болуы мүмкін. Дуб кем дегенде бір ұл қалдырды, Кеннет III (Cináed mac Dub). Оның ұрпақтары 1005 жылы Кеннет қаза тапқаннан кейін Альба патшалығы үшін сәтті бәсекелеспегенмен, Файф мормарлығын иеленді. Макдуиб (немесе Макдафф) мормарлық, кейіннен графтық атақты 1371 жылға дейін сақтап келді.
Dub mac Maíl Coluim (Modern Gaelic: Dubh mac Mhaoil Chaluim, ), sometimes anglicised as Duff MacMalcolm, called Dén, "the Vehement" and, "the Black" a direct translation of his name to modern English is Black Malcolmson (c. 928 – 967) was king of Alba. He was son of Malcolm I and succeeded to the throne when Indulf was killed in 962. While later chroniclers such as John of Fordun supplied a great deal of information on Dub's life and reign, and Hector Boece in his The history and chronicles of Scotland tell tales of witchcraft and treason, almost all of them are rejected by modern historians. There are very few sources for the reign of Dub, of which the Chronicle of the Kings of Alba and a single entry in the Annals of Ulster are the closest to contemporary. The Chronicle records that during Dub's reign bishop Fothach, most likely bishop of St Andrews or of Dunkeld, died. The remaining report is of a battle between Dub and Cuilén, son of king Ildulb. Dub won the battle, fought "upon the ridge of Crup", in which Dunchad(Duncan), abbot of Dunkeld, sometimes supposed to be an ancestor of Crínán of Dunkeld, and Dubdon, the mormaer of Atholl, died. The various accounts differ on what happened afterwards. The Chronicle claims that Dub was driven out of the kingdom. The Latin material interpolated in Andrew of Wyntoun's Orygynale Cronykl states that he was murdered at Forres, and links this to an eclipse of the sun which can be dated to 20 July 966. The Annals of Ulster report only: "Dub mac Maíl Coluim, king of Alba, was killed by the Scots themselves"; the usual way of reporting a death in internal strife, and place the death in 967. It has been suggested that Sueno's Stone, near Forres, may be a monument to Dub, erected by his brother Kenneth II (Cináed mac Maíl Coluim). It is presumed that Dub was killed or driven out by Cuilén, who became king after Dub's death, or by his supporters. It is related that his body was hidden under the bridge of Kinloss, and the sun did not shine till it was found and buried. An eclipse on 10 July 967 may have originated or confirmed this story. Dub left at least one son, Kenneth III (Cináed mac Dub). Although his descendants did not compete successfully for the kingship of Alba after Kenneth was killed in 1005, they did hold the mormaerdom of Fife. The MacDuib (or MacDuff) held the mormaerdom, and later earldom, until 1371.