Кіріспе

Жолбарыстың түс айырмашылығы

Алтын жолбарыс, кейде алтын жолақты жолбарыс деп те аталады, рецессивті геннің нәтижесінде пайда болатын түс айырмашылығына ие Бенгал жолбарысы. Ақ жолбарыстар мен қара жолбарыстар сияқты, ол жеке түр емес, түстің бір формасы. Алтын жолбарыс сары немесе ақшыл алтын түсімен және қызыл қоңыр (қара емес) жолақтарымен ерекшеленеді. Бұл түс "кең жолақты" деп аталатын рецессивті қасиеттен туындайды, ол шаш өсу кезеңінде қара түстің өндірілуіне әсер етеді. Жолбарыстың қалыпты қызғылт түсінен және қара жолақтан өзгеше түстер табиғатта кездеседі, бірақ олардың саны өте аз.

Тұтқында өсіру желілері

Тұтқындағы барлық алтын түстес тайғырлар Бхим деп аталатын ақ тайғырдан тегін табады, ол Тони есімді жартылай ақ Амур тайғарының ақ баласы. Тони Солтүстік Америкадағы барлық ақ жолбарыстардың ортақ ата-бабасы саналады. Бхим кең жолақты геннің тасымалдаушысы болды және оны кейбір ұрпақтарына жеткізді. Бхим өзінің әпкесі Сумитамен (оның да кең жолақты геннің тасымалдаушысы) шағылыстырылды, нәтижесінде жолағы жоқ ақ тайғырлар (яғни кең жолақты геннің екі көшірмесіне ие) дүниеге келді. Бхим Киманти есімді қалыпты қызыл тайғырға, содан кейін осы жұптасудан туған өзінің қызыл қызы Индираға жұптасты. Бхим мен Индираның жұптасуы жолақты ақ, жолағы жоқ ақ, қалыпты қызыл және алтын түстес тайғырларды тудырды, бұл Бхимнің де, оның қызының да кең жолақты генді алып жүретінін көрсетеді. Алтын түсті еркек тайғырды қалыпты қызыл аналық тайғырмен шағылыстырғанда, алтын түстес тайғырлар мен ақ тайғырлар пайда болды. Әртүрлі түсті балалардың тууы сирек емес, себебі ақ және алтын түстес түстер ата-аналардың тасымалдаған жасырын рецессивті гендердің үйлесімдерінен туындайды. Ақ тайғырлар, мысалы, Dreamworld-тің Моханы (1950 жылдары Үндістанда тұтқындалған ақ тайғырдың құрметіне осылай аталған), жоғары дәрежеде туысқандық шағылысқа ұшырайды. Туысқандық шағылыс генетикалық әртүрлілікті азайтады және екі рецессивті геннің кездесу ықтималдығы жоғары болғандықтан, жасырын гендердің көрінуіне себеп болуы мүмкін. Алтын тайғырлардың тұқым қуалау ағаштарын талдау алтын тайғырлардың генетикалық тұрғыдан қалыпты, апельсин түсті тайғырлар екенін, сондай-ақ рецессивті өзгертетін генді, мүмкін кең жолақты генді қосатындығын көрсетеді. Осы кең жолақты ген жолағы жоқ ақ тайғырларды да тудырады. Егер ақ тайғыр рецессивті кең жолақты геннің екі көшірмесін мұра етсе, ол жолағы жоқ ақ болады. Егер қалыпты апельсин түсті тайғыр рецессивті кең жолақты геннің екі көшірмесін мұра етсе, оның терісі алтын түсті болады. Кең жолақты ген ақ геннен тәуелсіз тасымалданады.