Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Статистикалық өзгерістің өлшемі
Statistical measure of change
Статистика, экономика және қаржы салаларында индекс – жеке деректердің өкілдік тобындағы өзгерістің статистикалық өлшемі. Бұл деректер компанияның көрсеткіштері, бағалар, өнімділік және жұмыспен қамту сияқты кез келген көздерден алынуы мүмкін. Экономикалық көрсеткіштер экономикалық жағдайды әртүрлі аспектілерден бақылайды. Мысалы, тұтынушылар төлейтін бөлшек сауда бағаларының өзгеруін өлшейтін тұтынушылар бағасының индексі және уақыт өте келе өмір сүру құнының салыстырмалы деңгейін анықтайтын өмір сүру құны индексі (COLI). Global Dow және NASDAQ Composite сияқты ықпалды жаһандық қаржылық индекстер экономикалық тенденцияларды бағалау және болжау үшін ірі және қуатты компаниялардың көрсеткіштерін қадағалайды. Dow Jones Industrial Average және S&P 500 негізінен АҚШ нарықтарын бақылайды, бірақ кейбір халықаралық компаниялар да кіре алады. Тұтынушылар бағасының индексі тұрақты географиялық орналасқан жерде әртүрлі тұтыну тауарлары мен қызметтерінің бағаларының өзгеруін қадағалайды және инфляцияға байланысты жалақыны, облигациялардың пайыздық ставкаларын және салық шегін түзетуге арналған есептеулердің маңызды бөлігі болып табылады. ЖІӨ дефляторы индексі немесе нақты ЖІӨ экономикадағы барлық жаңа, отандық өндірілген, соңғы тауарлар мен қызметтердің баға деңгейін өлшейді. Нарықтық көрсеткіштерге еңбек нарығы индексі/жұмыс индексі және брокерлік үйлер ұсынатын жекелеген қор нарығы индексіне инвестициялық құралдар жатады. Кейбір индекстер нарықтағы өзгерістерді көрсетеді. Мысалы, Economist журналы әлемде кең таралған Big Mac бағасын АҚШ долларымен АҚШ-тағы Big Mac бағасымен салыстырғандағы айырманы көрсететін Big Mac индексін ұсынады. Мұндай индекстер валюта бағамын болжауға көмектеседі.
In statistics, economics, and finance, an index is a statistical measure of change in a representative group of individual data points. These data may be derived from any number of sources, including company performance, prices, productivity, and employment. Economic indices track economic health from different perspectives. Examples include the consumer price index, which measures changes in retail prices paid by consumers, and the cost of living index (COLI), which measures the relative cost of living over time. Influential global financial indices such as the Global Dow, and the NASDAQ Composite track the performance of selected large and powerful companies in order to evaluate and predict economic trends. The Dow Jones Industrial Average and the S&P 500 primarily track U. S. markets, though some legacy international companies are included. The consumer price index tracks the variation in prices for different consumer goods and services over time in a constant geographical location and is integral to calculations used to adjust salaries, bond interest rates, and tax thresholds for inflation. The GDP Deflator Index, or real GDP, measures the level of prices of all new, domestically produced, final goods and services in an economy. Market performance indices include the labour market index/job index and proprietary stock market index investment instruments offered by brokerage houses. Some indices display market variations. For example, the Economist provides a Big Mac Index that expresses the adjusted cost of a globally ubiquitous Big Mac as a percentage over or under the cost of a Big Mac in the U. S. in USD. Such indices can be used to help forecast currency values.
Индекстер саны
Индекстік сан – баға немесе көлемді стандарттық немесе базалық мәнмен салыстыратын экономикалық дерек көрсеткіші. Базалық мән әдетте 100-ге тең болады, ал индекстік сан базалық мәнге қатынастың 100 еселенген түрі ретінде көрсетіледі. Мысалы, егер бір тауар 1970 жылы 1960 жылғы бағасынан екі есе қымбат болса, онда оның 1960 жылғы бағамен салыстырылған индекстік саны 200 болады. Индекстік сандар, әсіресе, бизнес белсенділігін, тұрмыс құнын және жұмыспен қамтуды салыстыру үшін қолданылады. Олар экономистерге ауыр бизнес деректерін оңай түсінілетін түсініктерге келтіруге мүмкіндік береді. Шынайы, бірақ белгісіз пайдалы функцияға негізделген тұрмыс құны индексінен өзгеше, суперлятивтік индекстік сан – есептеуге болатын индекстік сан. Мысалы, Тұтыну бағалары индексінде (CPI) бір жылдың «тауарлар жиынтығына» 100 индекстік саны тағайындалады. Егер 2019 жылы тауарлар жиынтығының бағасы 55 болса және келесі жылы, 2020 жылы, оның бағасы екі есеге өссе, онда индекс 200-ге жетеді. Бұл жаңа жылғы тауарлар жиынтығының бағасын эталондық жылдың (базалық жыл деп те аталады) бағасына бөліп, содан кейін нәтижені 100-ге көбейту арқылы жасалады. CPI инфляцияны өлшеудің дәстүрлі әдісі болғанымен, ол баға өзгерісінің барлық тұтынушылардың тауарлар мен қызметтерді сатып алуына қалай әсер ететінін көрсетпейді. Ол тұрмыс құнының өсуін қате көрсетуі мүмкін, яғни, арттырып немесе азайтып бағалауы мүмкін. Бұл CPI-дің шектеуі, ол «индекстік сан мәселесі» деп аталады. Бұл мәселенің теориялық тұрғыдан идеалды шешімі жоқ. Практикада бөлшек сауда бағалары индексі үшін «тауарлар жиынтығы» өзгерістерді бейнелеу үшін бірнеше жылда бір рет жаңартылады. Дегенмен, ұзақ мерзімді экономикалық көрсеткіштердің көптегені толыққанды салыстыру үшін бір-біріне сәйкес келмейді, және бұл экономикалық тарих зерттеушілері ескеретін мәселе болып табылады.
An index number is an economic data figure reflecting price or quantity compared with a standard or base value. The base usually equals 100 and the index number is usually expressed as 100 times the ratio to the base value. For example, if a commodity costs twice as much in 1970 as it did in 1960, its index number would be 200 relative to 1960. Index numbers are used especially to compare business activity, the cost of living, and employment. They enable economists to reduce unwieldy business data into easily understood terms. In contrast to a cost of living index based on the true but unknown utility function, a superlative index number is an index number that can be calculated. For example, in the Consumer Price Index, a reference year's "market basket" is assigned an index number of 100. In 2019 if a market basket price is 55 and the basket were to double the following year, in 2020, then the index would rise to 200. This is done by performing a simple calculation: Dividing the new year market basket price by the reference year's (otherwise known as the base year) price, and subsequently multiplying the quotient by 100. While the CPI is a conventional method to measure inflation, it doesn't express how price changes directly affect all consumer purchases of goods and services. It either understates or overstates cost of living increases. This is the limitation of the CPI that is described as the index number problem. There is no theoretically ideal solution to this problem. In practice for retail price indices, the "basket of goods" is updated incrementally every few years to reflect changes. Nevertheless, the fact remains that many economic indices taken over the long term are not really like for like comparisons and this is an issue taken into account by researchers in economic history.