Кіріспе

Музыкалық аспап
1998 жылғы Такаси Миике режиссері түсірген фильм

Рихтер көйлектелген гармоника, немесе 10 тесік гармоника (Азияда) немесе блюз арфасы (Америкада) – гармониканың ең көп танымал түрі. Бұл диатоникалық гармониканың бір түрі, он тесігі бар, ол ойнаушыға 19 нота ұсынады (әр тесік үшін 10 тесік және соққы, бір қайталанатын нотадан кем) үш октавалық диапазон ішінде. Стандартты диатоникалық гармоника бір ғана тоналдықта аккордтар мен мелодияны ойнауға мүмкіндік береді. Олар бір уақытта тек бір тоналдықта ойнауға арналғандықтан, диатоникалық гармоникалар барлық тоналдықта қол жетімді. G-ден B-ге дейінгі арфалар (1-ші тесіктен соққанда) ортаңғы C-ден төмен, ал D-ден F-ге дейінгі арфалар ортаңғы C-ден (C4) жоғары басталады. Міне, стандартты диатоникалық гармониканың C белгісімен, ортаңғы C (C4) нотасынан басталатын схемасы. 1 мен 10 "соққанда" арасында үш октава болғанымен, гармоникада 4 және 7 тесік арасында ғана толық мажор гаммасы бар. Төменгі тесіктер тоникалық (C мажор) және доминанттық (G мажор) аккордтарға негізделген, бұл ойнаушыға тілімен төменгі тесіктерді жауып немесе ашып, осы аккордтарды мелодияның астында ойнауға мүмкіндік береді. Ең маңызды ноталар (тоникалық триада C–E–G) соққыға, ал қосымша ноталар (B–D–F–A) тартымға беріледі.

Клапанды диатоника

Клапанды диатоникалық гармоникаларда хроматикалық гаммаларды ойнаудың ең көп таралған тәсілдерінің бірі болып табылады. Хроматикалық гармоника қолжетімді болғанымен, клапанды диатоника да кең таралған, және хроматикалық гармониканың орнына клапанды диатониканы пайдаланудың себептері бар. Онда сырғытқыш құрылымы жоқ (соның салдарынан ауа аз шығады), сондай-ақ тональдық диапазоны мен динамикасы кең. Бұған қоса, оның өлшемі кішкентай, микрофонмен пайдалануға ыңғайлы, тіпті Hohner Auto Valve немесе Suzuki Promaster MR 350v сияқты дайын түрі де хроматикалық гармоникадан арзан. Жартылай клапанды диатоникалық гармониканы әрбір тесіктегі төменгі қамыстың жартысына жел сақтайтын құрылғыны орнату арқылы жасауға болады: 1-6 тесіктерді сору және 7-10 тесіктерді үрлеу арқылы; осылайша, барлық қамыстар кем дегенде жарты тонға иілуге мүмкіндік алады, бірақ көптеген музыканттар бір тонға дейін иілуге жетеді. Басқа вариант – Suzuki Promaster Valved сияқты клапанды диатоникалық гармониканы зауыттан сатып алу. Клапанды диатоникалық гармониканың кейбір кемшіліктері – клапандар басқа иілу техникаларын, мысалы, артық үрлеуді шектейді, ал клапанды иілулер бір қамыс иілу болғандықтан, дәстүрлі сору иілулерінен өзгеше дыбысталады. Мұны шешудің бір жолы – нота иілген кезде қосымша қамысты белсенді ету; осы принцип Hohner XB 40 және Suzuki SUB30 Ultrabend гармоникаларында қолданылады.

Блюз арфашы

Сонни Бой Уильямсон блюз гармоникасының ойнау стилінің негізін қалады. Ол қарақшылық кезінде қаза тапты. Осыдан кейін Райс Миллер, Сони Бой Уильямсон II атымен танымал, осы дәуірдегі ең маңызды гармоникашылардың біріне айналды. Толық блюз тобымен бірге ол Оңтүстіктегі ең танымал орындаушылардың бірі болды, себебі ол Арканзас штатының Хелена қаласынан тікелей эфирде "King Biscuit Hour" бағдарламасын күн сайын жүргізді. Ол гармониканы жаңа биіктерге көтеріп, қиылыс техникасын танымал етуге көмектесті, бұл гармоника ойнау мүмкіндіктерін кеңейтті. Бұл техника қазір блюз гармоникасының ең маңызды әдістерінің біріне айналды. Сони Бой Уильямсон II гармоникада ойнауды әңгімелейтіндей ету үшін қол эффекттерін пайдаланды. Оның көптеген шығармалары блюз әлемінде стандартқа айналды. Уильямсонның қуатты дыбысы болды және ол 1960 жылдары жас британдық ақ блюз-рокерлерге үлкен әсер етті, Эрик Клэптон және The Yardbirds тобымен бірге жазбалар жасады және британдық теледидарда тікелей эфирде өнер көрсетті. Бірақ Уильямсон өз заманының жалғыз инноваторы емес еді. Марион "Кішкентай Уолтер" Джейкобс атты жас гармоникашы аспапты толыққанды революциялады. Ол микрофон жанында гармоника ойнаудың жаңа тәсілін ойлап тапты. Биг Уолтер Хортон, Кэри Белл, Сонни Терри (1911–1986), Джуниор Уэллс (1934–1998), Джеймс Коттон, Sugar Blue, Snooky Pryor және Little Sonny да блюз гармоникасында ойнады. Блюз гитарисі Джимми Рид (1925–1976) кейде блюз гармоникасын да тартты.