Кіріспе

Амфибия түрлері

Еуропалық ағаш бақасы (Hyla arborea) – кішкентай ағаш бақасы. Дәстүрлі анықтама бойынша, бұл түр Еуропаның, Азияның және Солтүстік Африканың көп бөлігінде таралған. Алайда, молекулалық генетикалық және басқа да мәліметтерге сүйене отырып, бұрын оған жатқызылған бірнеше популяциялар қазір жеке түрлер ретінде танылды (мысалы, Италия мен оның жанындағы H. intermedia, Иберия түбегіндегі H. molleri, Оңтүстік-Батыс Еуропаның және Солтүстік Африканың кейбір аймақтарындағы H. meridionalis, сондай-ақ Шығыс Еуропаның, Түркияның, Қара және Каспий теңіздерінің аймақтарындағы H. orientalis). Осының нәтижесінде, нағыз Еуропалық ағаш бақасы Франциядан Польшаға және Грекияға дейінгі Еуропамен шектеледі.

Сипаттама

Еуропалық ағаш бақалары кішкентай; аталықтарының ұзындығы 2,5-3,5 см, ал аналықтарының ұзындығы 3,5-5 см. Олар жұқа денелі, ұзын аяқты және үлкен (қатты) дауыс қалталарына ие. *H. arborea* басы дөңгелек келген, ерні анық төмен түседі, көздің қарындасы көлденең эллипс пішіндес, ал тіл сырғасы (tympanum) жақсы көрінеді. Бұл бақаның саусақтарындағы дискілер, олардың ағаштар мен тікенді бұталарға өрмелеуіне көмектеседі, *H. arborea*-ның ерекше белгісі болып табылады. Басқа бақалар сияқты, олардың артқы аяқтары алдыңғы аяқтарынан әлдеқайда үлкен және күшті, бұл бақаларға жылдам секіруге мүмкіндік береді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

H. arborea түрлер тобының өкілдері – Еуропаның негізгі бөлігінде, Солтүстік-Батыс Африкада және Жапонияға дейінгі орташа белдеуде таралған ағаш бақалар (Hylidae) отбасының жалғыз туысқандары. Тарихи мәліметтер бұл түрдің дәрілік қолдану үшін тым көп жиналу салдарынан құрып кетуі мүмкін екенін көрсетеді. "Celtic Rewilding" ұйымы Ұлыбританияға қайта орналастыруды ұсынды. Ол Латвияға қайта орналастырылды.

Көбею

Еуропалық ағаш бақалары көлдерде, тоғандарда, батпақтарда, су қоймаларында және кейде су тобырларында тұрақтанған суларда көбейеді. Көктемгі жаңбырдан кейін еркектер төменгі өсімдіктерден немесе сайы сулардан ұрғашыларды шақырады. Шамамен 800-ден 1000-ға дейін жұмыртқа жаңғақтай шамамен топталып түсіріледі. Жеке жұмыртқаның диаметрі шамамен 1,5 мм. 10–14 күннен кейін жұмыртқалардан шабалшықтар шығады. Содан кейін үш ай өткен соң, шабалшықтар бақаға айналады. Метаморфоз әдетте шілде айының соңынан тамыз айының басына дейін жетеді. Олар 15 жылға дейін өмір сүре алады.

Қорғау мәртебесі

IUCN-нің жойылып бара жатқан түрлердің Қызыл тізімінде H. arborea кең таралғандығына, болжамды үлкен популяциясына және оның қорғауға алынуға қажетті деңгейде тез төмендемейтіндігіне байланысты «Тәуекел астындағылар тізіміне жатпайды» деп көрсетілген. Алайда, IUCN мәліметінше, H. arborea популяциясының өсу көрсеткіші төмендеп барады. Еуропалық ағаш бақаларына қатысты негізгі қауіптердің қатарында мекендеу ортасының фрагментациясы және жойылуы, су батпақтарының ластануы, балықтардың жыртқыштық әрекеттері, үй жануарлары саудасы үшін ұстау және климаттың өзгеруі бар. Осы негізгі қауіптерден өзге, олардың санының азаюына себеп болатын басқа да факторларға күшті УФ-В сәулеленуі, жергілікті және алысқа таралатын пестицидтер, тыңайтқыштар мен ластағыштар жатады. Алабұғалардың еуропалық ағаш бақаларын аулайтыны байқалды, ал Еуропада тоғанға енгізілген алабұғалар олардың санының айтарлықтай төмендеуіне әкеп соқты. H. arborea мекендеу ортасының фрагментациясына сезімтал болғанымен, 1980 жылдардан бастап жүргізілген мекендеу ортасын қалпына келтіру шаралары популяцияны арттыруға мүмкіндік берді. Мекеңдеу ортасын қалпына келтірумен қатар, популяцияны арттыруға бағытталған басқа да шараларға жаңа көбейту тоғандарын салу, көбелектердің қоныс аудару жолдарын құру және қайтадан табиғатқа енгізу кіреді. Бұл шаралар Швеция, Латвия және Данияда сәтті жүзеге асырылды. Мекеңдеу ортасын қорғау еуропалық ағаш бақаларының популяциясын сақтаудың ең маңызды тәсілі болып табылады.