Кіріспе

Американдық шахмат гроссмейстері, педагог және католик діни қызметкері (1937–2017)

Уильям Джеймс Джозеф Ломбарди (4 желтоқсан 1937 – 13 қазан 2017) – американдық шахмат гроссмейстері, шахмат жазушысы, педагог және бұрынғы католик діни қызметкері. Ол 1950-ші және 1960-шы жылдардағы Американың жетекші шахматшыларының бірі болды және 1972 жылғы Әлем шахмат чемпионатында Бобби Фишерге көмектескен. Ол 1957 жылы Жастар арасындағы Әлем чемпионатында жеңіске жетті, бұл турнирді мінсіз нәтижемен жеңген жалғыз адам. Ломбарди АҚШ студенттер командасын 1960 жылғы Ленинградта өткен Әлем студенттер командалық чемпионатында алтын медальға жеткізді.

қалыптасу жылдары

Ломбардия итальян-американдық әке мен поляк-американдық ананың ұлы. Ломбарди Нью-Йорк қаласындағы Бронксте Бек көшесі, 838-де ата-анасымен және тағы екі отбасымен бірге пәтерде өсті. "Билл есінде, олар отбасы жас кезінде қаржылық қиындықтарға тап болған. Оның ата-анасы екеуі де жұмыс істеді және олар әжесі, әпкесі және туысы бар бір пәтерде тұрды, ол екінші сыныпқа дейін, өз пәтерлеріне көшіп кеткенге дейін." Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ломбарди отбасымен Фейл көшесінің 961-іне көшіп келді. Ломбарди жаңа пәтерін еске алды: "Сол пәтерде қыстар өте суық болатын. Бөлмем суықтан ылғалданып, тер шығаратын. Ылғал бір қабырға арқылы сіңіп өтетін. Мен түнде пневмония шақпауы үшін үстіме қосымша жамылғылар жабатынмын. Осы жаңа үйінде Ломбарди Эдди Гарлертер есімді православиелік еврей ұлмен достық қарым-қатынас орнатты, ол Ломбардиге шахмат ойнауды үйретті. Ломбарди шамамен 10 жасында "Lion's Square Den Park" паркіне барып, күшті шахматшылармен ойнады. Сол жерде мейірімді, қарт еврей кісі Ломбардияға "өмірін өзгертетін" кітапша сыйлады. Ломбарди бұл туралы былай деді:

Нью-Йорк қалалық колледжінде үш жыл оқығаннан кейін Ломбарди философия бакалавры, этика магистрі және діни білім магистрі (M. Div.) дәрежелерін алды, бәрі Сент-Жозеф семинариясынан (Данвуд). Ол сонымен қатар Сент-Луис университетінде білім беру психологиясын оқыды.

Ерте мансап

Джек Коллинзтің айтуынша, "Биллдің шахмат дағдысы жылдам дамыды". Ломбардия 1954 жылы Нью-Йорк штатының чемпионатында 9/11 (+7−0=4) есебімен жеңіске жетті және 1956 жылы Канаданың ашық шахмат чемпионатында Ларри Эванспен бірінші орынды бөлісті. Одан кейін ол гроссмейстер Самуил Решевскийге қарсы матч ойнады және 3½–2½ есебімен жеңілді, сондай-ақ сол жылы Швецияның Уппсала қаласында өткен студенттер командасы арасындағы әлем чемпионатында екінші тақтада ойнады, жеңіліссіз және 7/9 ұпай жинады. 1957 жылы Ломбардия әлемнің жасөспірімдер шахмат чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы американдық болды. Ол Торонтодағы турнирде 11–0 есебімен жеңіске жетті. Ол Штайництан бері жекелеген әлем шахмат чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы АҚШ азаматы болды. Оның көрсеткен нәтижелеріне сүйене отырып, ол автоматты түрде Халықаралық шебер атағымен марапатталды. 1958 жылы Мар-дель-Плата турнирінде қатысып, 11/15 ұпай жинап, "екінші орында жеңіліссіз" атанды. 1959 жылы АҚШ-тың Log Cabin Invitational турнирінде 7/10 ұпаймен бірінші орын алды. 1960 жылы Халықаралық гроссмейстер атағын алды.

Шахматтан жартылай зейнетке шығу

Ломбардия 1960-61 ж. АҚШ чемпионатында Бобби Фишерден кейін және Реймонд Вайнштейннен алда, жұлдызды құрамда екінші орынды иеленді. Осы нәтижемен Ломбардия Стокгольмде өтетін аймақаралық турнирде әлем чемпионаты үшін күресуге мүмкіндік алды. Алайда Ломбардия турнирлерде өнер көрсетуден бас тартып, католик діни қызметкері болуға шешім қабылдады. Қызметтен кетуге дейін ол Ларри Эвансқа 5½–4½ есебімен жеңілді. 1961 жылғы Цюрих шахмат турнирінде Ломбардия Светозар Глигоричпен төртінші орынды бөлісіп, 6½/11 ұпай жинады. 1962 жылы Ломбардия АҚШ ашық чемпионатында екінші орынды бөлісті, содан кейін Жаңа Англия чемпионатында жеңіске жетті және көп ұзамай Манхэттен шахмат клубында лекция оқыды.

1963 жылы Ломбардия Роберт Бёрнмен бірге АҚШ ашық шахмат чемпионатында 11/13 ұпаймен жеңіске жетті. Ломбардия сонымен қатар АҚШ жылдам ойын чемпионы атанды. 1965 жылы Ломбардия Сент-Луистегі Батыс ашық турнирінде Бёрнмен тең бөлісті, ал Пуэрто-Рикодағы АҚШ ашық чемпионатында Пал Бенкомен бірінші орынды бөлісті. 1966 жылы Ломбардия Атлантадағы Оңтүстік ашық турнирінде жеңіске жетті және Канада ашық турнирінде Ивковпен тең бөлісті. Ломбардия 1967 жылдың маусым айында Рим-католик діни қызметкері болып тағайындалды, 7/11 ұпай жинады. Осы жылы Ломбардия Бенко және Мато Дамьяновичпен бірге Израильдің Нетания қаласында екінші орынды бөлісті.

1972 жылы Спасский-Фишер әлем чемпионаты матчы

Фишер 1972 жылғы әлем шахмат чемпионатында Спаскимен ойындасуға жоспарланған еді. Бірақ Фишер Ларри Эванспен ұрысып қалды, ол Бент Ларсен мен Тигран Петросянға қарсы өткен сәтті матчтарында Фишердің көмекшісі болған. Соңғы сәтте Фишер Ломбардиядан матчқа көмектесуді сұрады. Ломбардия әлі дін қызметкері болғанымен, оған дін қызметінен уақытша босатылып, Фишердің ресми көмекшісі ретінде Исландияның Рейкьявик қаласына баруға рұқсат берілді. Ломбардия Фишердің матчтан бас тартуына жол бермеген болуы мүмкін.

Фильмде

2015 жылдың 16 қыркүйегінде америкалық тамырлық фильм "Пиондық құрбандық" шықты, онда Бобби Фишер рөлін Тоби Магуайр, Борис Спасский рөлін Лив Шрайбер, Джоан Фишер рөлін Лили Раб, ал Ломбардия рөлін Питер Сарсгаард сомдады.

Кейінгі жылдар және өлім

Ломбарди 1980 жылы дін қызметкерлігінен кетіп қалды. 1982 жылы ол Нидерландыда шахмат турнирінде бір әйелмен танысып, оған үйленді және кейіннен ұлдары болды. 2016 жылдың наурыз айында The New York Times газеті Ломбардидің үй иесімен үйден шығаруға байланысты дауға түсіп, бірнеше мың доллар жалқы төлемегенін жазды.