Кулиак тілдері: Уганданың Карамажо аймағындағы шағын халықтардың тілдері. Ньянги, Соо тілдері жоғалып барады, ал Ик тілі дамиды. Сөздер тіркесімінің ерекшелігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тілдер отбасы
Family of languages
Куляк тілдері, сондай-ақ Руб тілдері деп аталатын бұл тілдер тобы, Уганданың солтүстік-шығысындағы таулы Каромоджа аймағындағы шағын, көнеленген қауымдастықтарда қолданылады. Нянги және Су тілдері тірі жоққа жақын, оларды санаулы қарт адамдар ғана біледі. Дегенмен, Ик тілі өркендеп, дамуда. Куляк тілдерінде сөздердің реті етістікпен басталады.
The Kuliak languages, also called the Rub languages, are a group of languages spoken by small relict communities in the mountainous Karamoja region of northeastern Uganda. Nyang'i and Soo are moribund, with a handful of elderly speakers. However, Ik is vigorous and growing. Word order in Kuliak languages is verb initial.
Аттар
Кулиак тілдерін Эрет (1981) Руб тілдері деп те атайды, себебі Эрет протокулиак тілінде "Руб" сөзін "адам" деген мағынада қалпына келтірді. Ол "Кулиак" атауы көрші нилот тілдерінде сөйлейтін халықтардың кулиактарды "кедей" деп кемсіту үшін қолданған қарапайым сөз болуы мүмкін деп санайды, сондықтан "Руб" атауын қолдануды ұсынады. Дегенмен, "Кулиак" атауы ең көп таралған және Роджер Бленч, Террилл Шрок, Сэм Биер және басқа лингвистердің пікірінше, кулиактар бұл атауды қарапайым немесе орынсыз деп есептемейді.
The Kuliak languages are also called the Rub languages by Ehret (1981), since Ehret reconstructed "Rub" to mean 'person' in Proto Kuliak. He suggests that "Kuliak" may actually be a derogatory term used by neighboring Nilotic speaking peoples to disparage Kuliak speakers as "poor," hence his preference for using Rub instead. However, Kuliak continues to be the most widely used name, and is preferred by Roger Blench, Terrill Schrock, Sam Beer and other linguists, who note that the name "Kuliak" is not perceived as offensive or pejorative by any Kuliak speakers.
Ішкі
Хайне (1976) кулиак тілдерін келесідей жіктейді. Хайнеге (1976) сәйкес, Су және Нянги тілдері бірге Батыс кулиак тобын құрайды, ал Ик тілі жеке тұрады. Шрок (2015) Доробо тілін нақты емес тіл деп санайды, оны төртінші кулиак тілі деп қарастырмайды және ол ең көп жағдайда Ик тілінің диалектісі болуы мүмкін.
Heine (1976) classifies the Kuliak languages as follows. According to Heine (1976), Soo and Nyang'i form a subgroup, Western Kuliak, while Ik stands by itself. According to Schrock (2015), Dorobo is a spurious language, is not a fourth Kuliak language, and may at most be a dialect of Ik.
Сыртқы
Бендер (1989) Кулиак тілдерін Шығыс Судан тілдеріне жатқызған. Кейін Бендер (2000) бұл ұстанымын өзгертіп, Кулиак тілдерін Нило-Сахара тілдерінің бастапқы тармағы ретінде қарастырды. Глоттолог Кулиак тілдерін жеке тіл отбасы ретінде қарастырады және Нило-Сахара тілдерін дұрыс тіл отбасы деп мойындамайды. 1960 жылдары Арчибальд Такер Ик тілін Афроазиат тілдерінің құрамына енгізуді ұсынған, бірақ бұл идея 1980 жылдары әлсіз деп сынға ұшырап, қолдаусыз қалды.
Bender (1989) had classified the Kuliak languages within the Eastern Sudanic languages. Later, Bender (2000) revised this position by placing Kuliak as basal branch of Nilo Saharan. Glottolog treats Kuliak as an independent language family and does not accept Nilo Saharan as a valid language family. An early suggestion for Ik as a member of Afroasiatic was made by Archibald Tucker in the 1960s; this was criticized as weak and abandoned by the 1980s.