Кіріспе

Вортманнин, Penicillium funiculosum және Talaromyces wortmannii саңырауқұлақтарының стероидтық метаболиті, фосфоинозит 3 киназаларының (PI3K) спецификалық емес ковалентті ингибиторы болып табылады. Оның in vitro тежеу концентрациясы (IC50) шамамен 5 нМ құрайды, бұл оны LY294002, тағы бір кеңінен қолданылатын PI3K ингибиторынан гөрі күштірек етеді. Вортманнин PI3K мүшелерінің I, II және III кластары үшін in vitro шамамен бірдей қуаттылықты көрсетеді, бірақ жоғары концентрацияда mTOR, DNA PKcs, кейбір фосфатидил-инозитол 4 киназалары, миозин жеңіл тізбекті киназасы (MLCK) және митогенге белсендірілген белок киназасы (MAPK) сияқты PI3K-мен байланысты басқа ферменттерді де тежей алады. Сондай-ақ, вортманниннің PI3K үшін де сондай IC50 мәнімен поло тәрізді киназа отбасының мүшелерін тежеуі туралы хабарламалар бар. Тіндік культурадағы вортманниннің жартылай өмірі жоғары реактивті C20 көміртегінің болуына байланысты шамамен 10 минутты құрайды, ал осы көміртегі PI3K-ті ковалентті түрде белсенділіксіз ету қабілетіне де жауапты. Вортманнин – бұл клеткалық биологияда кеңінен қолданылатын реагент, ол бұрын ДНК жөндеуін, рецептормен шақырылған эндоцитозды және жасуша көбеюін тежеу үшін зерттеулерде қолданылған.

Фосфоинозит-3-киназа

Фосфоинозит-3 киназа (PI3K) жасушаның тіршілік етуіне қатысты маңызды сигналдық жолды белсендіреді, және оның тұрақты белсенділігі жұмыртқа безі, бас және мойын, несеп жолдары, жатыр мойны және ұсақ клеткалы өкпе қатерлі ісігінде кездеседі. PI3K сигналдауын PTEN ісікке қарсы фосфатазасының әрекеті баяулатады, ал PTEN көптеген адамдардың қатерлі ісігінде жоқ болады. PI3K-ты тежеу арқылы қатерлі жасушалардың тіршілік етуіне қатысты маңызды сигналдық жолды тоқтатуға және жойылған маңызды ісікке қарсы геннің әсерін жеңуге болады, бұл ісікке қарсы әрекетті күшейтеді және ісіктің түрлі дәрілерге сезімталдығын арттырады. Вортманнин – PI3K тежегіші; осылайша, ол есте сақтауға кері әсер етеді және кеңістіктік оқыту қабілетін нашарлатады.

Деривативтер

Дәрiлiк химия саласындағы зерттеулер терапиялық тиiмдiлiгiн сақтай отырып, вартманнин туындыларының тұрақтандырылуын мақсат еттi.

Сонолизиб

Сонолизиб (PX 866) – ауыз жолымен қолданылғанда тиімділігі дәлелденген PI3 киназаның қайтымсыз ингибиторы. Сонолизиб Oncothyreon компаниясының 1-фазалық клиникалық сынағына енгізілді. Сонолизибтің клиникалық даму жоспарына адамдағы негізгі қатерлі ісіктерде жеке және комбинациялық терапия кіреді. 2010 жылы сонолизиб қатты ісіктерге қатысты 4 ІІ-фазалық сынақ бастады. Компания 2012 жылдың маусым айында 2-фазалық сынақтардың жаңартылған деректерін ұсынды. 1-фазалық сынақтардың нәтижелері (доцетакселмен бірге) 2013 жылдың тамыз айында жарияланды. 2014 жылдың шілдесінде 2-фазалық сынақтардың нәтижелері (NSCLC үшін) жарияланды: «Доцетакселге PX 866 қосылуы молекулалық алдын ала таңдаусыз, емге жауап бермейтін NSCLC-нің прогрессиясыз сақталу мерзімін (PFS), жауап беру деңгейін немесе жалпы тіршілік ету мерзімін (OS) жақсартпады». 2015 жылдың қыркүйегінде рецидивтік глиобластомаға арналған 2-фазалық сынақ негізгі мақсатына жетпегені хабарланды.