Кіріспе
Америкалық заңгер және саясаткер (1869 – 1933)
Моррис Хиллквит (1 тамыз 1869 – 8 қазан 1933) – Америка Социалистік партиясының негізін қалаушысы және жетекшісі, сондай-ақ Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс бөлігіндегі белгілі еңбек құқығы саласындағы заңгер. Юджин В. Дебс және конгрессмен Виктор Л. Бергермен бірге Хиллквит 20-шы ғасырдың басындағы екі онжылдықта американдық социализмнің маңызды тұлғаларының бірі болды. 1917 жылғы қарашада соғысқа қарсы бағдарламамен сайлауға түскен Хиллквит Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына социалистік кандидат ретінде 100 мыңнан астам дауыс жинады. Хиллквит 1932 жылы да Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына үміткер болды. Өмірі бойында ол бес рет АҚШ Конгресіне кандидат болып түсті.
Синдикалистік солшылдармен күрес
Кампаниядан кейін Хилквит өзінің назарын партия ішіндегі мәселелерге бұрды, бұл оны SPA-ның синдикалистік сол қанатымен қақтығысқа түсірді. Оның өмірбаяны Хилквит пен партияның Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар қанаты арасындағы кем дегенде төрт маңызды айырмашылықты көрсетеді: өндірістік кәсіподақтардың тұрақтылығы мен тиімділігіне сенімсіздік, ұжымдық келісімдерге қарсы IWW-нің ереуілге бағытталған тактикасына деген наразылық, жұмысшылар қозғалысының саяси және еңбек ұйымдары арасындағы функцияларды бөлуге сенімділік, IWW-нің өндірістік ұйымды басты бағыт етуге ұмтылысына қарсылық, сондай-ақ Хилквит қоғамның көп бөлігін социалистік қозғалыстан алшақтататын және солшылдарды шеттетуге әкелетін IWW-нің радикалды насихаты. Оның өмірбаянын жазған автор: «Оның басшылығы партиядағы келіспеушілікті күшейте түсті және [Хилквит] 1913 жылы сол қанатының маңызды бөлігімен үзіліске жалғыз себепкер болмаса да, осы өкінішті жағдайға үлкен үлес қосты» дейді. 1911 жылы IWW жетекшісі Уильям «Биг Билл» Хейвуд Социалистік партияның Ұлттық атқару комитетіне сайланды, онда Хилквит те қызмет етті. Синдикалист пен сайлау арқылы социалистік бағытты ұстанатын саясаткер 1912 жылғы 11 қаңтарда Нью-Йорктегі Купер-Юнионда өткен жарысқа толы пікірсайысқа қатысты. Хейвуд Хилквит пен социалистердің «тиісті уақытта дұрыс жерде аздап саботаж жасауға» тырысу керектігін мәлімдеді және Хилквитті Нью-Йорктегі киім тігушілерге жұмыс берушілерімен келісімге келуге көмектесу арқылы таптық күрестен бас тартқаны үшін сынады. Хилквит өзінің жаңа хабары жоқ екенін, екі жақты жұмысшылар қозғалысына сенімділігін, саяси және кәсіподақтық ұйымдардың жеке және тең дәрежедегі рөлін қайталайтынын айтты. «Құрылымдық формалардың ғана өзгеруі біздің радикалды индустриалистердің мәлімдегеніндей, американдық еңбек қозғалысын революцияламайды», - деді ол. Хилквиттің партияның синдикалистік сол қанатына қарсы күресі 1912 жылғы мамыр айында Индианаполисте өткен Ұлттық съезде жалғасты. Хилквиттің өмірбаянында: «Конституция комитетінің төрағасы ретінде ол, әрине, партияның ІІ бабының 6-тармағына түзету енгізген, онда «саяси әрекетке қарсы шыққан немесе қылмысты, саботажды немесе жұмысшы табының азаттығына қол жеткізу үшін зорлық-зомбылықтың басқа да түрлерін қолдаған партия мүшесі» партиядан шығарылатыны көзделген» делінген. Ол саботажға қарсы түзетуді қолдауын осылай түсіндірді: «Егер осы елде социалистік қозғалысты тежеп тұрған немесе бұзып жатқан бір нәрсе болса, ол капиталистік класс емес; ол католик шіркеуі емес; ол – біздің ішкі достарымыздың ақылсыздығы». «Синдикализмге қарсы социализм» мәселесі келесі екі жыл бойы қызу пікірсайыстарға ұласты, нәтижесінде «Биг Билл» Хейвудтың СП Ұлттық атқару комитетінен шақырылуымен және сол қанаттың ұйымнан кең ауқымды шығуымен аяқталды. Радикалдық қанат Хилквитті IWW-ға қарсы бағыты үшін ешқашан кешірмеді және оны болашақтағы үлкен бөліністегі басты айыптаушы етті.
"His leadership fanned the fires of Party disagreement and although [Hillquit] was not alone in causing the break in 1913 with an important segment of its left wing, he certainly made a major contribution towards this unfortunate rupture." In 1911, IWW leader William "Big Bill" Haywood was elected to the National Executive Committee of the Socialist Party, on which Hillquit also served. The syndicalist and the electoral socialist squared off in a lively public debate in New York City's Cooper Union on Jan. 11, 1912. Haywood declared that Hillquit and the socialists ought to try "a little sabotage in the right place at the proper time" and attacked Hillquit for having abandoned the class struggle by helping the New York garment workers negotiate an industrial agreement with their employers. Hillquit replied that he had no new message rather than to reiterate a belief in a two sided workers movement, with separate and equal political and trade union arms. "A mere change of structural forms would not revolutionize the American labor movement as claimed by our extreme industrialists," he declared. Hillquit's battle against the syndicalist left of the party continued at the 1912 National Convention, held in May in Indianapolis. Hillquit's biographer notes that
"As chairman of the Committee on Constitution he more than likely authored the amendment to the Party's Article II, Section 6, which provided for the expulsion from the Party of 'any member of the party who opposes political action or advocates crime, sabotage, or other methods of violence as a weapon of the working class to aid in its emancipation '" He voiced his justification for the anti sabotage amendment by reassuring the convention that 'if there is one thing in this country that can now check or disrupt the Socialist movement, it is not the capitalist class; it is not the Catholic Church; it is our own injudicious friends from within.'" The issue of "syndicalism vs. socialism" was bitterly fought over the next two years, consummated by "Big Bill" Haywood's recall from the SP's NEC and the departure of a broad section of the left wing from the organization. The radical wing never forgave Hillquit for his anti IWW orientation and made him a major whipping boy in the big split that was to come.
Соғыс жылдары
Адал интернационалист және антимилитарист ретінде Хилквит Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Социалистік партияның идеологиялық орталығын құрады, ол ұйымды жергілікті бағытталған көшбасшылар, саясаткерлер мен журналистер – Виктор Бергер, Дэниел Хоан, Джон Спарго және Чарльз Эдвард Рассел сияқты прагматик оңшылдармен коалицияда басқарды. Ол бірнеше рет партияның Ұлттық атқару комитетіне сайланды және партияның ұлттық съездерінде жиі сөз сөйледі. Алайда, шетелде туылғанына байланысты Хилквит конституциялық тұрғыдан АҚШ президенті немесе вице-президенті болуға құқылы емес еді, сондықтан ол ешқашан ұлттық лауазымға партияның үміткері болған жоқ. Хилквит АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы резолюцияның негізгі авторларының бірі болды, ол 1917 жылғы 6 сәуірде соғыс жарияланғаннан кейін өткен Социалистік партияның төтенше съезінде және одан кейінгі мүшелердің дауыс беруі арқылы көпшілік дауыспен қабылданды. Ресми қуғын-сүргінге, халықтың патриоттық қысымына және Социалистік партияның ұйымдарына, мүшелеріне және баспасөзіне қарсы жасалған өзіндік әрекеттерге қарамастан, Хилквит араласу мәселесінде ешқашан қайтпады, ол Дебс, Бергер, Кейт Ричардс О’Харе және соғысқа қарсылық танытқандары үшін тыңшылық актісі бойынша айыпталған басқа да социалистерді қатыгездықпен қолдады. 1916 жылғы 26 қаңтарда Хилквит Социалистік партияның бейбітшілік бағдарламасының бір бөлігін жақтау үшін Вудро Вильсонға барған үш адамнан тұратын делегацияның құрамында болды, ол «АҚШ Президенті бейтарап елдердің конгресін шақыруын ұсынады, ол соғысқан тараптарға делдалдық көмек көрсетсін және соғыс аяқталғанға дейін тұрақты сессияда жұмыс істесін» деді. Партияның жалғыз өкілі, Нью-Йорктік Мейер Лондон, Өкілдер палатасында ұсыныс жасады, ал Вильсон Хилквитті, Лондонды және социалистік кәсіподақ жетекшісі Джеймс Х. Моурерді Ақ үйге, сондай-ақ басқа делегациялармен бірге қабылдады. Кейінірек Хилквит Вильсонның бастапқыда «бізге қысқа да формалды тыңдау өткізуге бейім болғанын» еске алды, бірақ социалистер оған өздерінің позицияларын түсіндірген кезде, отырыс «жайлы және құпия әңгімеге айналды». Вильсон топқа осыған ұқсас жоспарды бұрын қарастырғанын, бірақ оны іске асырмауды шешкенін айтты, өйткені ол оны басқа бейтарап елдер қабылдайтынына сенімді емес еді. «Шындығында, – деді Вильсон, – АҚШ бейтарап және мүдделі емес деп айтуға болатын жалғыз маңызды ел. Басқа бейтарап елдердің барлығы да бір жолмен немесе екінші жолмен соғысқан тараптармен байланысты және оларға тәуелді». 1917 жылдың маусымынан бастап Хилквит әртүрлі социалистік журналдар мен газеттердің қорғауын жүргізді. Бұл мәселеде Пошта басшысы генерал Альберт Берлсон басқарған Вильсон әкімшілігі пошта арқылы белгілі бір нөмірлерді немесе бүкіл басылымдарды жүйелі түрде тыйымдады немесе басылымдарды төмен бағадағы мерзімдік тарифтерге қол жеткізуден айырып, қаржылық қиындыққа түсірді. Хилквит бірқатар маңызды радикалды басылымдардың атынан істерді қарады, соның ішінде Макс Истменнің радикалды көркемдік және әдеби журналы «The Masses»; екі социалистік күнделікті газет – «New York Call» және «Milwaukee Leader»; Социалистік партияның ресми апталығы «The American Socialist»; танымал айлық журнал «Pearson's Magazine»; және идиш тіліндегі «The Jewish Daily Forward». Әрбір жағдайда Хилквит социалистік баспасөздің шынымен «американдық» екенін және «патриотизмнің» социалистік анықтамасы демократиялық қоғамда баспасөз және сөз бостандығын және сынға алу құқығын қамтитынын мәлімдеді. Хилквит өкілдік еткен газеттердің поштаға қол жеткізуіне сәттілік әкелмеді, бірақ ол «The Masses» иелерін түрмеден сақтап қалды.
Бірінші мэрлік науқаны
1917 жылдың жазында ұлтшылдық пен соғысқа қолдау елде кеңінен тараған кезде Хилквит Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына түсті. Хилквиттің сайлауалды науқаны соғысқа қарсы бағытталған және экономикалық тұрғыдан тиімді мемлекеттік қызметтерді ұсынуға негізделген. Оның науқанына берілген социалистердің, бейбітшілдердің және басқа да соғысқа қарсы белсенділердің, сондай-ақ үкіметтің «құпия қызмет» саясатына қарсылық ретінде оны қолдаған соғыс жақтастарының да қолдауы болды. Бұл саясат сөз және баспасөз бостандығын шектеуге бағытталған болатын. Хилквит жоғары беделді науқан кезінде Социалистік партияның сол қанатынан немесе басқа радикалдардан шабуылдарға ұшырамаған сияқты.
1932 жылы, туберкулезден қайтыс болғанға дейін, Хилквит Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына екінші рет түскенде дауыстардың сегізден бір бөлігінен астамын алды. Бұл Хилквиттің сайлаудағы соңғы қадамы болды; өмірі бойы ол Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына екі рет, ал АҚШ Конгресіне бес рет үміткер болды.
Өлім
Ол 1933 жылғы 8 қазанда, түнгі сағаттардан кейін бірнеше минут өткенде туберкулезден қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде 64 жасқа толыпты.
Мұра
Хилквит ең алдымен шешен болды, өмірі бойы әртүрлі аудитория алдында социалистік тақырыптарға қатысты көптеген сөздер айтты. Ол өзінің естеліктерінде мұндай лекциялардың жалпы санын "кем дегенде 2000" деп санайды. Ол жиі қоғамдық пікірталастарға қатысып, социализмнің туын көтерді. Ол танымал журналдар мен партия баспасөзіне жиі жазса, парақшалар немесе памфлеттер түрінде жариялау үшін сирек жазды. Хилквит көптеген памфлеттердің авторы болмаса да, бірнеше маңызды кітаптар жазды, соның ішінде социализмнің академиялық тарихы – «Америка Құрама Штаттарындағы социализм тарихы» (1903, 1910 жылы қайта жаңартылды; орыс, неміс және идиш тілдеріне аударылды), «Теория және практикадағы социализм» (1909) және «Социализмтің қорытындысы» (1912) сияқты насихаттау жұмыстары, «Маркстен Ленинге дейін» (1921) атты қысқаша теориялық еңбегі, сондай-ақ өлімінен кейін жарық көрген «Қызықты өмірден үзілген жапырақтар» (1934) естелігі. Хилквиттің құжаттары Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Висконсин тарихи қоғамында сақталады және микрофильмде қолжетімді. Төменгі Шығыс жағындағы Кооперативтік ауылда Халықаралық әйелдер киім тігушілер одағы құрған East River Housing Corporation тұрғын үй кооперативінің бірінші ғимараты Хилквиттің құрметіне аталды.
Мақалалар мен листовкалар
"ДеЛеонға қоштасу", "Халық" [диссидент басылымы, Нью-Йорк], т. 9, № 30 (1899 ж. 22 қазан), с. 2. "Революцияның сарбазы", "Комраде" [Нью-Йорк], т. 1, № 1 (1901 ж. қазан), 16–18 бб. Вильгельм Либкнехттің қысқаша өмірбаяны. "Ерлігіңізге шек қойыңыздар, жолдастар!" "Социалист" (Толедо, Огайо), № 241 (1905 ж. 6 мамыр), с. 5. "Еңбек қозғалысы осында да, шетелде де". Чикаго: Ұлттық кеңсе, Социалистік партия, 1911 ж. "Қоғамдық федерация және еңбек". Чикаго: Ұлттық кеңсе, Социалистік партия, 1911 ж. "Біздің татуластырушылар кімдер?" Уильям Харрисон Шортпен бірге. Чикаго: Ұлттық кеңсе, Социалистік партия, 1911 ж. "Біраз адамның билігі". Чикаго: Ұлттық кеңсе, Социалистік партия, 1911 ж. "Интернационалдың "күшіктенуі"", "Американ социалист" [Чикаго], т. 1, № 42, № 130 (1915 ж. 1 мамыр), с. 3. "Американың сындарлы бейбітшілікке мүмкін үлесі", Америка саяси және әлеуметтік ғылым академиясының жылнамалары, т. 61 (1915 ж. қыркүйек), 239–242 бб. JSTOR-да. "Социалистік партияның 1917 жылғы төтенше ұлттық конвенциясына арналған негізгі сөз", "Дүние" (Оукленд, Калифорния), № 578 (1917 ж. 20 сәуір), с. 6. "Хайдақорлық туралы", New York Call, т. 10, № 116 (1917 ж. 26 сәуір), с. 6. "Шайдеманнан тыс Шейдеман", New York Call, т. 10, № 139 (1917 ж. 19 мамыр), с. 2. "Сын-пікірдің құқығы: 1917 жылдың 15 қазанында Вашингтон қаласында поштаның бас маманы Докеридің алдындағы шақыруды қорғаудағы сөйлеу". New York Call, т. 10, № 294 (1917 ж. 21 қазан), 8, 5 бб. "Социалистік міндет және перспектива", New York Call, т. 10, № 141 (1919 ж. 21 мамыр), с. 8. "Көшелерді тазалау" мақаласы. "Социалистік Ресей капиталистік әлемге қарсы", New York Call, т. 12, № 312 (1919 ж. 7 қараша), с. 8. "Америкадағы радикализм", "Социалистік әлем" [Чикаго], т. 1, № 4 (1920 ж. 15 қазан), 18–19 бб. "Москва мен Лондон", "Социалистік әлем" [Чикаго], т. 4, № 7 (1923 ж. шілде), 6–7 бб. Ұлыбританияның еңбек партиясының тарихы. Чикаго: Социалистік партия, ж.с. [1923]. Алғаш рет "The Socialist World" [Чикаго], т. 4, № 9 (1923 ж. қыркүйек), 3–4 бб. "Фердинанд Лассалл (Мамыр күні туралы ой)", "Социалистік әлем" [Чикаго], т. 6, № 5 (1925 ж. мамыр), 9–10 бб. "Дэбске арналған құрмет", The New Leader [Нью-Йорк], 1926 ж. 23 қазан, с. 1. "Марксизм негізінен эволюциялық", Current History, т. 29, 1928 ж. қазан.