Ақ Зомби: 1932 жылғы қорқыныш фильмі

Кіріспе

1932 жылы Виктор Гюго Халпериннің түсірген фильмі.

Гай Бивьер Уильямс
Гюго Райзенфельд
| ел = АҚШ
| тіл = ағылшын
| бюджет = 50 000 доллар (шамамен) Басқа актерлер қатарында Джозеф Коуторн, Роберт В. Фрейзер, Джон Харрон, Брэндон Херст және Джордж Бёрр МакАнан бар. "Ақ зомби" фильмінің көп бөлігі Universal Studios студиясында түсірілді, сол дәуірдің басқа қорқыныш фильмдерінен көптеген реквизиттер мен декорациялар алынды. Фильм Нью-Йоркте теріс пікірлермен шықты, сыншылар фильмнің асыра баяндалған сюжеті мен нашар актерлік ойынына сын тақты. Тәуелсіз фильм ретінде фильм айтарлықтай қаржылық табыс әкелгенімен, сол кездегі басқа қорқыныш фильмдерге қарағанда аз танымал болды. "Ақ зомби" – толық метражды зомби фильмінің алғашқысы; 1936 жылы "Зомбилер көтерілісі" атты шала байланысты жалғасы шықты. Қазіргі кезде "Ақ зомби" фильміне деген қабылдау жақсырақ. Кейбір сыншылар фильмнің атмосферасын жоғары бағалап, оны 1940 жылдардағы Вал Льютонның қорқыныш фильмдерімен салыстырды, ал басқалары актерлік шеберліктің сапасына қанағаттанбады.

Сюжет

Гаитиге келгеннен кейін, Мадлен Шорт күйеуі Нил Паркермен қайта қосылады, олар үлкен махаббатпен үйленуге асығысқан. Олар тұратын жерге бара жатқанда, жұбайлардың көлігі зұлым вуду шебері Мёрдер Легендренің қасына өтеді, ол оларды қызығушылықпен бақылайды. Нейл мен Мадлен Чарльз Бомонт атты бай плантация иесінің үйіне жетеді. Чарльздың Мадленге деген сезімі оны Мёрдермен құпия түрде кездесуге мәжбүр етеді, ол зомбилермен басқарылатын қант фабрикасына ие. Чарльз Мадленді өзіне үйленуге көндіргісі келеді және Мёрдердің құдайлық күшіне жүгінеді. Мёрдер Чарльзге көмектесудің жалғыз жолы – Мадленді уытты эликсирмен зомбиге айналдыру екенін айтады. Бомонт келіседі, эликсирді алып, оны Мадленге жасырын беріп қояды. Мадлен мен Нилдің тойынан кейін көп ұзамай, эликсир Мадленге әсер етеді, ол көз жұмып, жақын арада жерленеді. Мёрдер мен Чарльз түнгі уақытта Мадленнің қабіріне кіріп, оны зомби ретінде қайта тірілтеді. Мас күйдегі Нил, қайғыға батқан Нил Мадленнің көрінісін көріп, оның қабіріне барады. Ол қабірдің бос екенін табады, содан кейін жергілікті миссионер доктор Брунерден көмек сұрайды, ол Мадленнің мүлдем өлмеген болуы мүмкін екенін айтады; ол Мёрдердің көптеген қарсыластарын жансыз зомбилерге айналдыру үшін эликсирлерді қалай қолданғанын еске алады, олар енді Мёрдердің ең жақын күзетшілері болып табылады. Екі ер адам Мёрдердің жартасқа орналасқан сарайына Мадленді құтқару үшін жол тартады. Сарайда Чарльз Мадленнің өзгеруіне өкініп, Мёрдерден оны қайта тірілтуін өтінеді, бірақ Мёрдер бас тартады. Чарльз Мёрдердің вудуының өзіне де әсер еткенін және ол да зомбиге айналып жатқанын біледі. Нейл бекініске кіргенде, Мёрдер оның келгенін сезінеді және үнсіз Мадленге Нилді өлтіруді бұйырады. Ол Нілге пышақпен жақындайды, бірақ Брунер перде артынан оның қолын ұстап, пышақты тастатып, кетіп қалуға мәжбүр етеді. Нил Мадленді жарға дейін қуалайды, онда Мёрдер зомби күзетшілеріне Нилді өлтіруге бұйрық береді. Брунер Мёрдерге жақындап, оны есінен айырып, Мёрдердің зомбилерге әсерін жояды. Бассыз қалған зомбилер жардан құлайды. Мёрдер оянады және Нил мен Брунерден қашып құтылады, бірақ Чарльз Мёрдерді жардан итеріп жібереді. Чарльз тепе-теңдігін жоғалтып, содан кейін өліп қалады. Мёрдердің өлімі Мадленді зомбилік транстан босатады, ол Нилді құшақтап оянады.

On arrival in Haiti, Madeleine Short reunites with her fiancé Neil Parker, with imminent plans to be married. On the way to their lodging, the couple's coach passes Murder Legendre, an evil voodoo master, who observes them with interest. Neil and Madeleine arrive at the home of a wealthy plantation owner, Charles Beaumont. Charles' love of Madeleine prompts him to meet Murder secretly in Murder's sugar cane mill, operated entirely by zombies. Charles wants to convince Madeleine to marry him and solicits Murder's supernatural assistance. Murder states that the only way to help Charles is to transform Madeleine into a zombie with a potion. Beaumont agrees, takes the potion, and surreptitiously gives it to Madeleine. Shortly after Madeleine and Neil's wedding ceremony, the potion takes effect on Madeleine, who apparently dies and is buried soon afterward. Murder and Charles enter Madeleine's tomb at night and bring her back to life as a zombie. In a drunken state, a depressed Neil sees ghostly apparitions of Madeleine and goes to her tomb. On finding it empty, Neil seeks out the assistance of the local missionary, Dr. Bruner, who informs him that Madeleine might not be dead at all; he recounts how Murder had used potions to turn many of his rivals into living but soulless zombies, who now act as Murder's closest guardians. The two men journey to Murder's cliffside castle to rescue Madeleine. At the castle, Charles has begun to regret Madeleine's transformation and begs Murder to return her to life, but Murder refuses. Charles discovers he has been tainted by Murder's voodoo and is also transforming into a zombie. As Neil enters the fortress, Murder senses his presence and silently orders Madeleine to kill Neil. She approaches Neil with a knife, but Bruner grabs her hand from behind a curtain, making her drop the knife and walk away. Neil follows Madeleine to an escarpment, where Murder commands his zombie guardians to kill Neil. Bruner approaches Murder and knocks him out, breaking Murder's mental control over his zombies. Undirected, the zombies topple off the cliff. Murder awakens and eludes Neil and Bruner, but Charles pushes Murder off the cliff. Charles loses his balance and also falls to his death. Murder's death releases Madeleine from her zombie trance, and she awakens to embrace Neil.

Өндіріс

«Ақ зомби» фильмінің зомби тақырыбы Кеннет Уэббтің «Зомби» атты Бродвей пьесасынан шабыттанған, бірақ сценарий оған негізделмеген. Уэбб Хэлпериндерді авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа берді, бірақ сотта жеңіле алмады. Хэлпериндер Universal Studios-тан кеңсе жалдады. Гарнет Уэстонның әңгімесі диалогқа қарағанда әрекетке көбірек бағытталған. Хэлпериндерге көмектесу үшін продюсер Фил Голдстоун сол кездегі басқа тәуелсіз фильмдерге көмектескендей, «Ақ зомби» фильміне қаржы жинауға көмектесті. Қаржыландырудың көп бөлігі Amusement Securities Corp. компаниясынан түсті. Бела Лугози мен Джозеф Коуторннан басқа, «Ақ зомби» фильміндегі актерлердің көпшілігі үнсіз фильмдер дәуірінен бері атақтары төмендеген актерлер болды. Лугозидің «Ақ зомби» үшін бір апталық жұмысының жалақысы туралы мәліметтер әртүрлі. Шамамен 500 доллардан 900 долларға дейін ауытқиды. 1950 жылдары оның жақын досы болған Ричард Шеффилд Лугозидің салық декларациясында «Ақ зомби» үшін 5000 доллар төленгенін хабарлады. Актерлер мен түсірілім тобы Лугозиге әртүрлі реакция көрсетті. Мадж Беллами Лугозибен бірге жұмыс істегенін жақсы есте сақтап, ол өте жағымды болғанын және түсірілімге келгенде оның қолын сүйетін болғанын айтты. Ал көмекші оператор Энцо Мартинелли «Лугози жинақы адам емес еді» деп еске алды. Доктор Брунер рөлі үшін Хэлпериндер танымал актер іздеді және сол кезде көрермендерге сахнадағы және кинодағы комедиялық рөлдерімен ғана таныс болған Джозеф Коуторнды таңдауға келісті. Суретші Ральф Бергер бұрынғы фильмдерден жалға алынған декорацияларды пайдаланды. Оларға «Дракула» фильмінен үлкен залдар, «Нотр-Дамның қасіреті» (1923) фильмінен бағаналар мен аспалы балкон, «Франкенштейн» (1931) фильмінен қараңғы дәліздер және «Мысық пен канарейка» (1927) фильмінен креслолар кірді. Джек Пирс, Лугозидің «Ақ зомби» фильміндегі макияжын жасаған суретші, сол дәуірдегі бірнеше танымал қорқынышты фильмдердің, соның ішінде «Франкенштейн», «Қасқыр адам» және «Мумия» (1932) фильмдерінің макияжына жауапты болды. «Ақ зомби» фильмінің саундтрегіне Ричард Вагнер, Х. Морис Жакке, Лео Кемпенски және Франц Лист жазған музыка енгізілді. Фильм «Chant» әнімен басталады, бұл сөзсіз ән мен барабан соғысынан тұратын композиция, оны Universal Studios қызметкері, этнографиялық музыка маманы Гай Бевьер Уильямс жасаған. «Ақ зомби» үшін түсірілген кадрлар 1936 жылы шыққан «Зомбилердің көтерілісі» фильмінде қайта пайдаланылды. United Artists сол жылы бірнеше тәуелсіз және шетелдік фильмдерді көрсетті және «Ақ зомби» фильмін шығару құқығын сатып алды. «Ақ зомби» фильмінің алғашқы монтаждалған нұсқасы 1932 жылдың 16 маусымында Нью-Йорк қаласында көрсетілді. Бұл нұсқасы 74 минуттық болды, ал көрсетілімге шығарылған нұсқалары 69 минуттық болды.

The zombie theme of White Zombie was inspired by – but the screenplay not based on – the Broadway play by Kenneth Webb titled Zombie. Webb sued the Halperins for copyright infringement, but did not win his case. The Halperins leased office space from Universal Studios. Garnett Weston's story focuses more on action than dialogue. To aid the Halperins, producer Phil Goldstone helped secure funds for White Zombie as he had for other independent films at the time. Much of the funding came from Amusement Securities Corp. Other than Béla Lugosi and Joseph Cawthorn, the majority of the cast in White Zombie were actors whose fame had diminished since the silent film era. Sources vary about Lugosi's salary for his week of work on White Zombie. Claims range between US$500 to $900. Richard Sheffield, who was his close friend in the 1950s, reported a payment of $5,000 for White Zombie on Lugosi's tax returns. The cast and crew's reaction to Lugosi on the set was mixed. Madge Bellamy recalled her collaboration with Lugosi positively, stating that he was very pleasant and that he used to kiss her hand in the morning when they would come on to the set. In contrast, assistant cameraman Enzo Martinelli remarked that "Lugosi wasn't really a friendly type" on set. For the role of Dr. Bruner, the Halperins looked for an actor with name value and decided to cast Joseph Cawthorn, who was then known to audiences only as comic relief in stage and film roles. Set designer Ralph Berger utilized the rented sets of previous films. These sets included the great halls from Dracula, pillars and a hanging balcony from The Hunchback of Notre Dame (1923), the dark corridors from Frankenstein (1931) and chairs from The Cat and the Canary (1927). Jack Pierce, Lugosi's make up artist on White Zombie, had been responsible for the make up of several other famous horror films of the era including Frankenstein, The Wolf Man, and The Mummy (1932). Other pieces on the White Zombie soundtrack include music written by Richard Wagner, H. Maurice Jacquet, Leo Kempenski, and Franz Liszt. The film begins with "Chant", a composition of wordless vocals and drumming, created by Universal Studios employee Guy Bevier Williams, a specialist in ethnic music. Footage shot for White Zombie was recycled for a follow up film, Revolt of the Zombies – also made by Halperin Productions – which was released in 1936. United Artists had been distributing several independent and foreign films that year and bought the rights to release White Zombie. A preview of White Zombies first cut was shown on June 16, 1932, in New York City. This print of White Zombie had a running time of 74 minutes, whereas the regular distribution prints ran for only 69 minutes.

Сыни жауап

Көптеген сын пікірлері нашар актерлік шеберлігіне, тік диалогтарға және артық ойластырылған сюжетке бағытталды. «New York Evening Post» газетінің Торнтон Делехани былай деп жазды: «Сюжет Франкенштейннің өзін басып өтуге тырысады, ал қызықты болуға деген ынтасы соншалық, ол барлық сызық бойынша шегінен асып, әдейі емес және көбінесе күлкілі комедияға айналады». Саудалық өнеркәсіптік шолулар көбінесе жағымды болды. «The Film Daily» газеті: «Бұл фильм осы типтегі фильмдердің ең жақсыларының қатарында [ ] Бела Лугоси өте әсерлі және фильмді көруге тұрарлық етеді». Ұлттық БАҚ шолулары көбінесе теріс болды. «Commonweal» газеті: «Фильм тек толық сәтсіздігінің өлшемінде ғана қызықты» деп мәлімдеді. Ұлыбританияда баспасөз әртүрлі болды. «Kinematograph Weekly» журналы фильмді «жақсы ойналған және жақсы атмосферасы бар» деп тапты, бірақ ол сонымен қатар «әсерлі немесе өте зиялы адамдар үшін емес» екенін айтты. «Cinema News and Property Gazette» газеті фильмді «әлсіз сезімталдыққа» ие адамдар үшін деп санады және «тақырыптың шамадан тыс пайдалануы қызығушылықты тудыруға немесе сендіруге кері әсер етеді» деді. Фильмнің шығуынан бірнеше жыл өткен соң Виктор Халперин өзінің қорқыныш фильмдеріне деген наразылығын білдірді: «Мен қорқынышқа, зорлық-зомбылыққа және үрейге сенбеймін, олай болса неге олармен айналысамын?» Қазіргі заманғы сыншылар фильмнің атмосферасын жоғары бағалап, актерлік шеберлігін сынады. «Time Out London» газеті: «Халперин бұл поэтикалық мелодраманы гипноз күйінде түсіреді. Бірегей нәтиже классикалық Universal қорқынышы мен кейінгі Вал Льютон туындылары арасындағы көпір құрады» деп жазды. «TV Guide» журналы фильмнің атмосферасын Карл Дрейердің «Вампир» фильмімен салыстырып, фильмге төрттен үш жарым жұлдыз берді. Алайда, журнал Лугосиден басқа актерлік шеберлікті «өте нашар» деп сипаттады. Вал Льютонның өмірбаянын жазған Эдвард Г. Банск «Ақ зомбиде» бірнеше кемшіліктерді анықтады, соның ішінде нашар актерлік шеберлігі, дұрыс емес уақыт таңдауы және басқа да «кәдімгідей емес және ұқыпсыз» фильмнің аспектілері. Банск: «Ақ зомби – батыл фильм, оған қарап, таң қалмау қиын, бірақ оның амбициялары оның басты актерлерінің қабілеттерінен асып түседі» деп жазды. Лежендренің «мойынсұнғыш зомбилер адал жұмыс істейді және ұзақ сағаттар жұмыс істеуге алаңдамайды» деген мәлімдемесіне назар аударатын фильм капитализм мен колониализм аясындағы таптық қанаудың аллегориясы ретінде қарастырылды.

Most critical reviews focused on the poor silent era style acting, stilted dialogue, and over the top storyline. Thornton Delehaney of the New York Evening Post wrote, "[T]he story tries to out Frankenstein Frankenstein, and so earnest is it in its attempt to be thrilling that it overreaches its mark all along the line and resolves into an unintentional and often hilarious comedy." Industry trade reviews were more positive. The Film Daily wrote: "It rates with the best of this type of film [ ] Bela Lugosi is very impressive and makes the picture worthwhile". National media outlet reviewers were generally negative. Commonweal opined, "[The film is] interesting only in measure of its complete failure". In the United Kingdom, press was mixed. The Kinematograph Weekly thought the film was "quite well acted, and has good atmosphere" but thought, too, it was "not for the squeamish or the highly intelligent". The Cinema News and Property Gazette thought the film was for the "less sophisticated" and that the "exaggerated treatment of the subject achieves reverse effect to thrill or conviction". Years after the film's release, Victor Halperin expressed a distaste for his horror films: "I don't believe in fear, violence, and horror, so why traffic in them?" Modern critical reception has been mixed, with critics praising the film's atmosphere while deprecating the acting. Time Out London wrote, "Halperin shoots this poetic melodrama as trance The unique result constitutes a virtual bridge between classic Universal horror and the later Val Lewton productions." TV Guide gave the film three and a half stars out of four, comparing the film's atmosphere to Carl Dreyer's film Vampyr. However, the magazine described the acting as "woefully inadequate", with the exception of Lugosi. Edward G. Bansk, a Val Lewton biographer, identified several flaws in White Zombie, including poor acting, bad timing and other "haphazard and sloppy" film aspects. Bansk wrote, "Although White Zombie is a film with courage, a film difficult not to admire, its ambitions overstep competence of its principal players." Noting Legendre's statement that obedient zombies "work faithfully and are not worried with long hours," the film has also been seen as an allegory of class exploitation under capitalism and colonialism.

Кассалық жинақ

Ақ зомбидің премьерасы 1932 жылғы 28 шілдеде Нью-Йорктің Риволи театрында өтті. Фильм алғашқы көрсетілімінде кассада әртүрлі реакция алды, бірақ сол кездегі тәуелсіз фильм үшін үлкен қаржылық сәттілікке қол жеткізді. 1933 және 1934 жылдары фильм АҚШ-тың шағын қалаларында, сондай-ақ Германияда «Flucht von der Teufelsinsel» деген атаумен жақсы кассалық көрсеткіштерді көрсетті. «Ақ зомби» нацистер бекіткен азанамерикандық қорқыныш фильмдерінің бірі болды. 1932 жылғы 29 шілдеде Род-Айленд штатының Провиденс қаласында және Индиана штатының Индианаполис қаласында көрсетілген фильм бір апталық көрсетілімнен кейін тиісінше 9 900 және 5 000 доллар жинады. «Франкенштейн» және басқа да заманауи қорқыныш фильмдері Провиденсте көбірек табыс тапты, ал Индианаполис театры «Ақ зомбиге аса қуанбады, бірақ оны көрген көрермендер қанағаттанды». Огайо штатының Кливленд қаласында «Ақ зомби» тамыз айындағы алғашқы көрсетілімінде бірінші демалыс күндері рекордтық 16 728 билет сатты. «Zombie Movies: The Ultimate Guide» кітабында Roan компаниясының кейінгі DVD шығарылымы ең жақсысы деп сипатталған. Allmovie онлайн фильмдер базасы Roan Group компаниясының көшірмесіне оң баға берді, фильмнің «бұрынғыдан да жақсы көрінгенін» мәлімдеді.