Кіріспе
Веб-комикстің бір қыры – шексіз кеңістік, ол қағазбен салыстырғанда Дүниежүзілік желіде веб-комикс үшін қолданылатын кеңістік сезімі. Бұл термин 2000 жылы Скотт МакКлаудтың «Комикстерді қайта ойлау» (Reinventing Comics) кітабында енгізілді, онда веб-бет қажеттілікке қарай кез келген мөлшерде өсе алады делінеді. Бұл шексіз кеңістік шексіз оқиға айту мүмкіндіктерін береді және авторларға өз туындыларын қалай ұсынуға көбірек еркіндік туғызады. Журналистер бұл тұжырымға күдіспен қарады, себебі «Комикстерді қайта ойлау» кітабы жарық көргеннен кейін бес жыл өткен соң да бұл идея кеңінен танылмады. Веб-комикстер көбінесе экранға оңай сыятын комикстер түрінде ұсынылды. Дегенмен, көптеген суретшілер шексіз кеңістікпен тәжірибе жасап жатыр, және баспа беттерінде мүмкін емес комикстер жылдар бойы белгілі бір дәрежеде танымалдыққа ие болды.
The infinite canvas is the feeling of available space for a webcomic on the World Wide Web relative to paper. The term was introduced by Scott McCloud in his 2000 book Reinventing Comics, which supposes a web page can grow as large as needed. This infinite canvas gives infinite storytelling features and creators more freedom in how they present their artwork. Journalists responded doubtfully, because five years after the publishing of Reinventing Comics, the concept had not gotten successful. Webcomics were primarily presented in the form of comic strips, which fit easily on a screen. Many artists experiment with the infinite canvas, however, and comics growing beyond what is possible in print has gained some popularity over the years.
Сипаттама
Комикстерде кадрлар бетке сәйкес келеді, осылайша суретшілердің әр бетке бірнеше ғана композиция жасау мүмкіндігі шектеледі. Картинист Скотт МакКлауд өзінің 2000 жылғы «Комикстерді қайта ойлау» кітабында веб-беттің бұл мәселені шешетінін айтады. Мониторды «бет» деп қарастырудың орнына, МакКлауд оны шексіз кенепке арналған «терезе» деп қарастыруды ұсынады. Веб-комикстердің суретшілері оқырманға комиксті қалаған деңгейде кішіретіп немесе үлкейтіп қарауға мүмкіндік бере алады, осылайша комикстің көлемін шексіз етіп жасауға болады. МакКлауд веб-комикстер кез келген пішінде болуы мүмкін деп жазды: тік мұнара сияқты, көлденең аспан сызығы сияқты, диагональды түрде төмен түсетін баспалдақ сияқты, тіпті үш өлшемді айналатын текше сияқты. Sequart Organization ұйымының Дэвид Балан айтуынша, кейбір веб-комикстерге баяу интернет байланысының салдарынан кішкентай өлшемді беттер қажет болуы мүмкін, ал гиперсілтемелерді пайдаланып оқиғада көшу оқырманды оқиғаның ағысынан шығарып жіберуі мүмкін, себебі екі бет арасында визуалды байланыс болмайды. Балан МакКлаудтың 2003 жылғы «Дұрыс сан» веб-комиксін масштабтау интерфейсі үшін мақтады, ол басқа шексіз кенеп форматтарымен бірдей артықшылықтарға ие, бірақ комикстің белгілі бір ырғағын сақтауға мүмкіндік береді. 2000-жылдардың басында шексіз кенепті тұрақты түрде қолданған басқа суретшілер: Каетано Гарза, Demian5, Патрик Фарли, Тристан А. Фарнон және Дэвид Гаддис.
Қолданылуы
2005 жылы Дэниел Мерлин Гудбрей «Tarquin Engine» бағдарламасын жасады, бұл Adobe Flash технологиясын пайдаланатын веб-бағдарлама, оқырман еркін жүзіп, масштабтауға болатын шексіз кенепті бейнелейді. Ол шексіз веб-комикстерді жасауды жеңілдетті. Бұл құрал кеңінен қолданылмайды. 2009 жылы Microsoft Live Labs шексіз кенеп веб-қосымшасын шығарды, ол кең аудиторияға жетті. 2013 жылы Marvel Comics-тің Ювэс Бигерел мен Марк Уэйд «Marvel ReEvolution» деген атпен цифрлық комикстер жасау және жариялау жобасын бастады. Бұл веб-комикстерді жасағанда Бигерел мен Уэйд комикстерде уақыттың қабылдалуын, оқырманның уақытты қалай бақылайтынын ескере отырып шабыттанды. Оқырманға суреттерді тез қарап шығуға немесе МакКлауд ұсынғандай, панельдер арасындағы кеңістікті арттыруға мүмкіндік берудің орнына, екеуі панельдерді «PowerPoint слайд-шоуы сияқты» біріктіріп, оқырманды бір уақытта бір панельге назар аударуға мәжбүр етті. Comic Book Resources мәліметінше, бұл дизайн комикстің жасалу және оқылу әдісіне тікелей әсер етеді, себебі жаңалықтарды жақсырақ бақылауға болады, ал мәтін жазушы мәтіндік тізбектердің оқылу ретін тікелей басқара алады. Рейчел Эдидин Wired журналында «Wolverine: Japan's Most Wanted» және «Iron Man: Fatal Frontier» туралы «бұл комикстер цифрлық форматқа шынайы сезімде жарасымды» деді. 2016 жылы Oculus Story Studio «Quill» бағдарламасын шығарды, ол адамдарға виртуалды шындық арқылы көру үшін «шексіз кенепте» үш өлшемді әлемді жасауға мүмкіндік береді. 2021 жылдың қыркүйегінде Facebook, қазір Oculus-тың иесі, «Quill» бағдарламасын оның бастапқы жасаушысына сатты, ол бағдарламаны дамыту мен қолдауын жалғастыруда.
Қабылдау
2005 жылы The New York Times газетінің Сара Боксері шексіз форматты қолданудың қиын екенін, себебі көптеген вебкомикстер басып шығаруға ыңғайлы форматта қалып отырғанын айтты. Дегенмен, Николас Гуревичтің «Перри Киелі кітап қауымдастығы» мен Дрю Вингтің «Куксы» сияқты бірнеше туынды форматты пайдаланды («Куксы» 2005 жылы «шексіз формат» санатында «Веб-карикатурашылардың таңдау сыйлығын» жеңіп алды). Боксер ең танымал вебкомикстердің көпшілігі веб-бетке оңай сыйып қана қоймай, мысалы, Адриан Рамостың «Count Your Sheep» комиксі сияқты, Flash анимациясы мен музыка сияқты цифрлық ортаның әртүрлі мүмкіндіктерін пайдалануға тырысқанын атап өтті. Сол жылы Джо Забель шексіз форматтың басты мақсаты – Интернетте ұзақ және терең туындылар жасау екенін айтты, ал PvP және Penny Arcade сияқты комикстер осы ортада үлкен жетістікке жеткенін көрсетті. Шексіз форматтағы комикстің бір бетін жасауға кететін уақытты ескере отырып, Забель мұндай вебкомикстердің кең танымалдылыққа ие болуы қиын деп санайды. Журналист Эрик Бернс, өз кезегінде, Макклауд вебкомикстердің қазіргі жағдайына емес, олардың әлеуетіне қатысты сөз қозғағанын мәлімдеді. 2008 жылы берген сұхбатында Скотт Макклауд «Reinventing Comics» кітабында «дәстүрлі комикстерден түбегейлі өзгеше туындылар жасау үмітімен айға атуды көздегенін» айтты, сондай-ақ «көптеген онлайн комикстер әлі де формат және стиль жағынан консервативті болып табылады, бірақ осы бағытта елеулі қадамдар жасалды» деді. Макклауд шексіз форматтың дамуы үшін қажетті жағдайларды қадағалап отырғанын, «веб-қосымшалардың десктоптық қосымшалармен салыстырылатын деңгейге жеткені, бізді онлайн кеңістікті үздіксіз жасау мүмкіндігіне жақындатты. Қазір бұл өте қиын» деді. 2014 жылғы сұхбатында Макклауд «осындай тәжірибелік вебкомикстерді қолдау үшін сенімді қаржылық құрылым болмаса, көптеген адамдар жұмыстан қалып, нақты жұмыс іздейді немесе үш панельдік әзіл-қалжыңдарды жасай бастайды. Олардың жұмыс істейтін экономикалық моделі бар» деді. Форматтың бастапқы танымалдығына қарамастан, жылдар бойы көптеген карикатуристер шексіз форматтағы вебкомикстер жасады; «Storytelling in the Media Convergence Age» кітабындағы карикатурист Дэниел Гудбреу «шексіз формат вебкомикстер жасаушылардың арасында танымал таңдау болып қала береді» деді. Шексіз формат Еуропа мен Австралияда Солтүстік Америкаға қарағанда сәттірек болды. Шексіз формат Оңтүстік Корея вебтундары арасында кең танымалдылыққа ие: Макклауд 2014 жылы «Кореядағы цифрлық комикстердің көпшілігі прокруткаланатын (скроллер) форматта» дейді.