Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка драматургі және сценаристі (1916 – 2009)
American playwright and screenwriter (1916 2009)
Альберт Хортон Фут-младший (14 наурыз 1916 – 4 наурыз 2009) – американдық драматург және сценарист. Ол 1962 жылы Харпер Лидің 1960 жылы жарық көрген осы аттас романынан бейімделген "Күлкілі құсты өлтіру" фильмінің сценарийі және 1983 жылғы "Жылы мейірімділік" фильмінің түпнұсқа сценарийі үшін "Оскар" сыйлығын алды. Ол сонымен қатар теледидардың алтын ғасырында жасалған көрнекті тікелей эфирдегі драмаларымен де танымал болды. Фут 1995 жылы "Атлантадан келген жас адам" пьесасы үшін драма саласындағы Пулитцер сыйлығына ие болды. Ол Остин кинофестивалінің "Ең үздік сценарист" сыйлығының алғашқы иегері атанды. 2000 жылы Ұлттық өнер медалімен марапатталды.
Albert Horton Foote Jr. (March 14, 1916March 4, 2009) was an American playwright and screenwriter. He received Academy Awards for his screenplays for the 1962 film To Kill a Mockingbird, which was adapted from the 1960 novel of the same name by Harper Lee, and his original screenplay for the film Tender Mercies (1983). He was also known for his notable live television dramas produced during the Golden Age of Television. Foote received the 1995 Pulitzer Prize for Drama for his play The Young Man From Atlanta. He was the inaugural recipient of the Austin Film Festival's Distinguished Screenwriter Award. In 2000, he was awarded the National Medal of Arts.
Ерте өмір
Фут 1916 жылы Техас штатының Уортон қаласында Харриет Готье "Хэлли" Брукс және Альберт Хортон Футтың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның кіші інілері Томас Брукс Фут (1921–1944), ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия үстіндегі әуе шайқасында қаза тапты, және Джон Спид Фут (1923–1995) болды.
Foote was born in 1916 in Wharton, Texas, the son of Harriet Gautier "Hallie" Brooks and Albert Horton Foote. His younger brothers were Thomas Brooks Foote (1921–44), who died in aerial combat over Germany during World War II, and John Speed Foote (1923–95).
Теледидар
Фут Калифорнияға көшіп, 1931–1932 жылдары Пасадена ойын үйінде театр өнерін оқыды. Ол актер ретінде мансабын бастады, бірақ сонымен қатар пьесалар да жазды. 1940 жылдары актерлік өнерінен гөрі пьесаларына жақсы пікірлер алғаннан кейін, ол жазуға көбірек назар аударды. 1950 жылдары "Габби Хейс Шоу" эпизодымен бастап, ол американдық теледидардағы маңызды жазушылардың біріне айналды. Оның "The Trip to Bountiful" пьесасы 1953 жылдың 1 наурызында NBC телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді, ал сол жылы басты рөлдердегі актерлер (Лилиан Гиш, Ева Мари Сент) Бродвейде де сол рөлдерді ойнады. Кейін ол пьесаны толық метражды фильмге бейімдеді. Ол Уильям Фолкнердің "Ескі адам" туындысын 1958 және 1997 жылдары екі рет теледидарға бейімдеді. Екеуі де "Эмми" сыйлығына ие болды. 1997 жылы Фут мини-сериал немесе арнайы фильм үшін үздік жазу номинациясын жеңіп алды.
Foote moved to California, where he studied theater at the Pasadena Playhouse in 1931–32. He began his career as an actor, but was also writing plays. After getting better reviews for his plays than for his acting, during the 1940s he focused on writing. He became one of the leading writers for American television during the 1950s, beginning with an episode of The Gabby Hayes Show. His play The Trip to Bountiful premiered March 1, 1953, on NBC with the leading cast members (Lillian Gish, Eva Marie Saint) reprising their roles on Broadway later that year. He later adapted the play into a feature film. He twice adapted William Faulkner's "Old Man" to television, in 1958 and 1997. Each received an Emmy nomination. In 1997 Foote won Outstanding Writing of a Miniseries or Special).
Театр
Футтың пьесалары Бродвей, Бродвейден тыс, Бродвейден тыс және Чикагодағы Гудман театры сияқты аймақтық театрларда қойылды. Ол 1970 жылы «Желмен кеткендер» мюзиклінің музыкалық адаптациясы – «Скарлетт» мюзиклі үшін түпнұсқа жапон кітабының ағылшын тіліне аудармасын жасады. 1995 жылы «Атланталық жас жігіт» пьесасы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 1997 жылы Бродвейге көшірілген Гудман театрының қойылымы «Үздік пьеса» номинациясында Тони сыйлығына ие болды, бірақ жеңіске жетпеді. Қойылымда Рип Торн, Ширли Найт және Бифф МакГайр ойнады. Найт пен МакГайр да Тони сыйлығына ұсынылды. 1996 жылы Фут Америка Театр Даңқына енгізілді. 2000 жылы Фут ПЕН/Лора Пелс Халықаралық Театр Қоры сыйлығымен «Американдық драматургия шебері» ретінде марапатталды. Оның үш пьесадан тұратын, негізінен әкесі туралы баяндайтын, әрқайсысы үш бір актілік пьесадан құралған толық көлемді пьесалар жиынтығы – «Жетімдер үйі» циклі 2009–2010 жылдары Бродвейден тыс репертуарда қойылды. Бұл пьесалар: «Құрғақ жердегі тамырлар», «Қылмыскерлер», «Лили Дейл», «Жесір Клэр», «Сүйіспеншілік», «Валентин күні», «1918 жыл», «Туыстар» және «Әкесінің қазасы». Кейбір пьесалар бұрын жеке қойылған. «Қылмыскерлер», «Лили Дейл», «Сүйіспеншілік», «Валентин күні» және «1918 жыл» фильмдерге түсірілді, ал соңғы үш фильмі 1987 жылы PBS телеарнасында «Неке тарихы» атты мини-сериал ретінде көрсетілді. «Уолл-стрит» журналының драма сыншысы «Жетімдер үйі» циклі туралы былай деді: «Өткен наурыз айында қайтыс болған Фут өзінен кейін шедевр қалдырды, ол ХХ ғасырдағы американдық театрдың маңызды жетістіктерінің бірі болады».
Foote's plays were produced on Broadway, Off Broadway, Off Off Broadway and at regional theatres, such as the Goodman Theatre in Chicago. He wrote the English adaptation of the original Japanese book for the 1970 musical Scarlett, a musical adaptation of Gone with the Wind. He won the 1995 Pulitzer Prize for Drama for The Young Man From Atlanta. The Goodman Theatre production that was taken to Broadway in 1997 was nominated for the Tony Award Best Play, but did not win. The production starred Rip Torn, Shirley Knight and Biff McGuire. Knight and McGuire were also nominated for Tony Awards. In 1996, Foote was inducted into the American Theater Hall of Fame. In 2000, Foote was honored with the PEN/Laura Pels International Foundation for Theater Award as a Master American Dramatist. His three play biographical series (three full length pieces comprising three one act plays each), mainly about his father, The Orphans' Home Cycle, ran in repertory Off Broadway in 2009–2010. These plays are Roots in a Parched Ground, Convicts, Lily Dale, The Widow Claire, Courtship, Valentine's Day, 1918, Cousins, and The Death of Papa. Some plays had previously been produced separately. Convicts, Lily Dale, Courtship, Valentine's Day and 1918 were filmed, and the latter three were shown on PBS in 1987 as a mini series titled The Story of A Marriage. In describing his three play work, The Orphans' Home Cycle, the drama critic for the Wall Street Journal said this: "Foote, who died last March, left behind a masterpiece, one that will rank high among the signal achievements of American theater in the 20th century."
Фильмдер
Фут 1963 жылы «Көлдіке құсты өлтіру» романын бейімдеуі үшін «Оскар» сыйлығын және Америка жазушылар гильдиясының «Экрандағы сыйлығын» алды. Фут 1963 жылғы «Оскар» салтанатына қатыспады, себебі жеңіске жеткенін күтпеді, сондықтан сыйлықты жеке қабылдауға бара алмады; оны фильмнің продюсері Алан Дж. Пакула оның атынан қабылдады. 1957 жылы Нью-Йорктегі Neighborhood Playhouse-да «The Midnight Caller» қойылымында Роберт Дюваллді Бо Радли рөліне ұсынды. Кейіннен екеуі көп рет бірге жұмыс істеді. Фут Дюваллді «біздің бірінші нөмірлі актёріміз» деп сипаттаған. Дюваль рөлі үшін «Оскар» сыйлығын «Ең үздік актер» номинациясында жеңіп алды. Фут көбінесе өзінің пьесалары негізінде сценарийлер жазды, мысалы, 1918 (1985), «Валентин күні» (1986) және «Куртшип» (1987) атты жартылай автобиографиялық трилогия. «1918» және «Валентин күні» Техас штатының Вахачи қаласында түсірілді. «Байлыққа сапар» (1985) фильмінің сценарийі үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылған, ал Джеральдин Пейдж фильмдегі рөлі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Ол Джон Стейнбек сияқты басқа авторлардың шығармаларын да бейімдеді («Егеуқырлар мен адамдар», режиссері және Жон Малковичпен бірге Гари Синиз басты рөлде). Фолкнердің «Қартайған адам» романынан басқа, Фут Фолкнердің «Ертең» атты әңгімесін 1972 жылы Роберт Дювалл қатысқан сол аттас фильм ретінде бейімдеді. Фут бұрын 1960 жылы Playhouse 90 телеарнасы үшін осы әңгімені пьеса ретінде бейімдеген. Леонард Мальтин өзінің кино нұсқауында бұл фильмін Фолкнердің кез келген туындысының ең жақсы киноадаптациясы деп атады. Фолкнер туралы Фут: «Мен Фолкнермен ешқашан кездеспедім, бірақ ол, әдетте, менің бейімдемелерімді ұнатқан сияқты, себебі ол маған «Қартайған адам» және «Ертең» драмалық авторлық құқықтарын бөлісуге рұқсат берді. Демек, оны жасау үшін біз екеуіміздің де рұқсатымыз қажет» деді. Драматург Лилиан Хеллман өзінің 1952 жылғы пьесасын және 1956 жылғы романын 1966 жылғы «The Chase» фильміне Марлон Брандо, Джейн Фонда және Роберт Редфордпен бейімдеді. Фут Кен Бернстің сынға ұшыраған «Азаматтық соғыс» (PBS, 1990) деректі фильмінде Джефферсон Дэвистің дауысын берді. Оның «Аждаһалар мекені» (TNT, 1992) және «Лили Дейл» (Showtime, 1996) пьесаларының бейімделуі «Шоутайм» компаниясының «Хортон Футтың жалғыздығы» (1997) туындысынан бұрын болды. Оның соңғы жұмысы 2010 жылы шыққан «Майн-стрит» драмалық фильмінің сценарийі болды.
Foote received an Academy Award for Writing Adapted Screenplay and the Writers Guild of America Screen Award for his adaptation of To Kill a Mockingbird in 1963. Foote did not attend the Oscars ceremony in 1963 because he did not expect to win, and so was not present to collect the award in person; it was accepted on his behalf by the film's producer, Alan J. Pakula. Foote personally recommended actor Robert Duvall for the part of Boo Radley in To Kill a Mockingbird after meeting him during a 1957 production of The Midnight Caller at Neighborhood Playhouse in New York City. The two would work together many more times in the future. Foote had described Duvall as "our number one actor." Duvall won the Academy Award for Best Actor for his performance. Foote generally wrote screenplays that were based on his plays, such as the semi autobiographic trilogy of 1918 (1985), On Valentine's Day (1986) and Courtship (1987). 1918 and On Valentine's Day were shot on location in Waxahachie, Texas. His screenplay for The Trip to Bountiful (1985) received an Academy Award nomination and Geraldine Page won the Academy Award for Best Actress for her role in the film. He also adapted works by other authors, such as John Steinbeck (Of Mice and Men, directed by and starring Gary Sinise with John Malkovich). In addition to Faulkner's Old Man, Foote adapted Faulkner's short story Tomorrow as a 1972 film of the same name starring Robert Duvall. Foote had previously adapted the story as a play for television's Playhouse 90 in 1960. Leonard Maltin, in his movie guide book, calls the movie the best film adaptation of any of Faulkner's work. On the subject of Faulkner, Foote said, "Faulkner I never met but evidently he liked [my adaptations] because he's allowed me to share the dramatic copyrights to both Old Man and Tomorrow So in other words, you have to get both our permissions to do it." Playwright Lillian Hellman adapted his 1952 play and 1956 novel for the 1966 film The Chase, with Marlon Brando, Jane Fonda and Robert Redford. Foote provided the voice of Jefferson Davis for Ken Burns's critically acclaimed documentary, The Civil War (PBS, 1990). Adaptations of his plays The Habitation of Dragons (TNT, 1992) and Lily Dale (Showtime, 1996) preceded the Showtime production of Horton Foote's Alone (1997). His final work was the screenplay for Main Street, a 2010 dramatic film.