Кіріспе
Оксли жабайы өзендер ұлттық паркі – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Солтүстік үстірт аймағында орналасқан қорғалатын ұлттық парк. Парк Порт Маккуари-Хастингс қалалық кеңесі мен Уолча округі аумағында орналасқан. Ол Сиднейдің солтүстігінде жатыр және 1818 жылы осы аймақтан өткен австралиялық саяхатшы Джон Окслинің құрметіне аталған. Бұл Жаңа Оңтүстік Уэльстегі ең ірі ұлттық парктерінің бірі. Парк 1986 жылы тізімге енгізілген және 2007 жылы Австралияның ұлттық мұра тізіміне қосылған Гастингс-Маклей тобының Гондвана жауын ормандарының әлемдік мұрасының бір бөлігі болып табылады. Оксли жабайы өзендер ұлттық паркі (OWRNP) паркте кездесетін кең құрғақ жаңбырлы ормандар мен олармен байланысты сирек немесе қорғауға алынған бірнеше өсімдіктер мен жануарларды қамтитын бай биоәртүрлілігін мойындау үшін әлемдік мұра тізіміне енгізілді. Паркте кем дегенде он төрт сарқырама бар.
Тарих
Мыңдаған жылдар бойы Солтүстік үстірт және осы аңғарлар Дангадди аборигендерінің тайпалық жерлері болды, олардың ұрпақтары қазір Маклей өзенінің төменгі ағысында шоғырланған. Кейбір белгіленген ағаштар табылды және Кундеранг бұлағының жанында әктас үңгірі зерттелді. 1818 жылы саяхатшы Джон Оксли және оның серіктері Апсли аңғарына түсуге тырысты, бірақ тік шатқалдар жолды бөгеп, Апсли сарқырамасының басынан айналып өтуге мәжбүр болды. Оксли өткеннен кейін, Австралиялық қызыл кедр (Toona ciliata) іздеу үшін осы қиын-қыстау шатқалдар мен аңғарларға алғаш кірген ақ адамдар кедр кесушілер болды, олар кедрді Маклей өзені арқылы Кемпсиге жеткізді. 1840 жылдардан бері "Фолс" деп аталатын Маклей өзенінің шатқалдарында мал жайылып келеді, Top Creek, (Сандерлендс) Middle Yards, Kunderang, Left Hand, Oven Camp, Youdales Hut, Green Gully, Yarrowitch River және Front Tableland сияқты жерлерде мал жиналатын алаңдар (қоршаулар мен үйлер) құрылды. Жақында қайта жаңартылған Middle Yards үйі бір кезде Маклей өзеніндегі Шығыс Кундеранг мал фермасының бөлігі болған. 19 ғасырдың соңында Апсли сарқырамасының шетіне жақын жерлерде, мысалы, Холлс Пик және Хиллгроув сияқты жерлерде бірнеше алтын және сурьма кен орындары ашылды, сондай-ақ оларды қуатпен қамтамасыз ету үшін екі амбициялық гидроэлектрлік жобалар салынды, олардың қалдықтары бүгін Стайкс өзені мен Гара шатқалында көрініс тапқан. 1976 жылы Апсли-Маклей шатқалдарының табиғи жабайы екені анықталды. Сол кезде аймаққа мемлекеттік қорғау тек оңтүстіктегі екі кішкентай қорықпен және Волломомби, Дангар және Апсли сарқырамасы сияқты жерлердегі жергілікті кеңестер басқаратын демалыс аймақтарымен шектелді. Жерді пайдалану жоспары әлі шешілмегендіктен, NSW Электр энергиясы комиссиясы 1970 жылдардың соңында Апсли аңғарын гидроэлектрлік жоба үшін зерттеуді бастады. Апсли шатқалы ұлттық паркі құрылды, одан кейін көп ұзамай Ярровиц шатқалы ұлттық паркі құрылды. 1981 жылдың соңында Риверсайдтағы Апсли өзеніне баратын жол жақсартылды және Elcom өзеннің деңгейін өлшеу станциясын орнатты. Жерді пайдалану туралы зерттеу ұлттық парк құруды ұсынғаннан кейін жоба тоқтатылды. 1986 жылы парк табиғатты қорғау, мәдени мұраны сақтау және Солтүстік үстіртте туризмді дамыту мақсатымен құрылды. 1989 жылы Шығыс Кундеранг фермасы Ұлттық парлер және жабайы табиғат қызметіне (NPWS) берілді және Оксли жабайы өзендер ұлттық паркі деп жарияланды. 1994 жылы Оксли жабайы өзендер ұлттық паркі Австралияның Орталық-Шығыс жаңбырлы ормандарының қорығының (CERRA) бөлігі ретінде Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді, кейіннен Гондвана жаңбырлы ормандары деп аталды. Кейіннен Big Lease деп белгілі Винтерборн мемлекеттік орманның бір бөлігі де жабайы табиғат аймағына қосылды. Винтерборн және Энмор мемлекеттік ормандарының қалған бөліктері ұлттық паркке қосылмақ. Сонымен қатар, Грин Гуллидің бастауы және төменгі Чандлер өзенінің шатқалындағы жалға алынған жерлер де қосылады. 1996 жылы Маклей шатқалдарының жабайы табиғат аймағы деп жарияланды және 1997 жылы кеңейтілді, ауданы негізінен парк орталық бөлігінде орналасқан . 2009 жылдың желтоқсан айында Юдалес үйінің маңында шаңқау салдарынан орман өрті шықты. Үйге зиян келген жоқ, бірақ өрт тоқтатылғанша қол жеткізу қиын тік беткейлі жердің ауданы өртенді. Тағы бір шаңқау салдарынан парк аймағындағы Риди-Крик айманында ірі орман өрті шықты. Бұл өрттің зардабы ауыр болды.
География
Оксли жабайы өзендер ұлттық паркі Солтүстік таулы алқаптар мен шығыс жағалауы арасындағы Ұлы жар бойында жатыр. Онда керемет шатқалдар мен сарқырамалар, кең жабайы табиғат және құрғақ жаңбырлы ормандар бар. Ұлттық парктегі негізгі өзендер: Апсли өзені, Маклей өзені, Волломомби өзені, Чандлер өзені, Тиа өзені, Стайкс өзені, Гара өзені, Яррович өзені, Оки өзені және Кундеранг бұлағы. Парк ішінде Волломомби сарқырамасы, Апсли сарқырамасы, Тиа сарқырамасы және Дангарс сарқырамасы сияқты бірнеше сарқырамалар орналасқан, сондай-ақ көптеген каскадтар да бар. Парктегі сарқырамалар жаңбырдан кейін ең әдемі болады, ал негізгі сарқырамаларға көлікпен баруға болады.
Геология
Бұл аймақтың қалыптасуы көне мұхиттар түбіндегі лайлы шөгінділермен басталды, олар ыстық пен қысымның әсерінен қатты тау жыныстарына айналды, содан кейін континенттік тақтаның қозғалысы мен жанартау шығуларының нәтижесінде көтерілді. Осының нәтижесінде Ұлы бөлінуіш тау жотасы пайда болды – батысқа қарай бірте-бірте еңкейіп, шығысқа қарай тік құлдырайтын толқынды жазық. Миллиондаған жылдар бойы жел, жаңбыр, дауылдар мен мұздың әсерінен Солтүстік таулы жазығының жазықтары ойылып жасалды, ал өзендер мен ағыстар таулы жазықтың шығыс жиегін біртіндеп тозу арқылы терең шатқалдар жасады, олар ақырында бірыңғай тік жарға бірікті. Бұл тік жар қазір батысқа қарай бірте-бірте шегініп жатыр, және бұл қозғалысты Волломби, Дангарс және Апсли шатқалдары сияқты жерлердегі тік жартастардың тозуынан көруге болады.
Флора
Апсли Маклей шатқалы ылғалды шығыс жағалау және құрғақ батыс флорасының кездесетін орны болып табылады, сондай-ақ 950-ге жуық туаған өсімдік түрі анықталды, олардың 36-сы сирек немесе қорғауға алынған. Сирек кездесетін өсімдіктерге мыналар жатады: Grevillea obtusiflora, Acacia blakei (subsp. diphylla) (Волломоби немесе шатқал ваттлы) және Даңғар шатқалында өсетін Acacia ingramii. Шалғай жерлерде Австралияның кейбір қызыл кедр ағаштарын да көруге болады. Аймақтың қорғауға алынған флорасына кенелі гвинея гүлі (Hibbertia hermanniifolia), Grevillea beadleana және Hakea fraseri (шатқал хакеасы) кіреді. Хиллгроувтың дақты саңырауқұлағы (Eucalyptus michaeliana) Хиллгроувтың оңтүстігінде және Уолчаның солтүстік-шығысындағы Биг Лизде кездеседі. Лонг-Пойнтта әдемі Caladenia орхидеясы байқалды. OWRNP-дегі құрғақ жаңбырлы ормандарда кем дегенде 187 өсімдік түрі бар және олар жел мен күннен қорған болатын ойыстарда өсетін тығыз, қою жасыл түсті қылқан жапырақты қораптар (Lophostemon confertus) түрінде көрінеді. Бейімделгіш құс ұясы шомырғы (Asplenium australasicum) ірі ағаштарда эпифит ретінде, орман төңірегінде дербес немесе жартастарға жабысып өседі. Құрғақ жаңбырлы ормандарда немесе олардың маңында кездесетін басқа өсімдіктерге мыналар жатады: туаған розелла (Hibiscus heterophyllus), шатқал зәйтүні (Notelaea microcarpa), Brachychiton discolor (лак қабықты), Moreton Bay фикусы (Ficus macrophylla), туаған зәйтүн (Olea paniculata), қызыл камала (Mallotus philippensis), иіссіз ағаш (Synoum glandulosum) және сынық ағаш (Backhousia sciadophora). Ашық орман мен орманды алқаптарда әртүрлі ағаштар басым. Негізгі түрлері: Angophora floribunda (дөңгелек қабықты алма), Eucalyptus retinens (Hillgrove қорабы), Eucalyptus andrewsii (Жаңа Англияның қара құйрығы), Eucalyptus caliginosa (Жаңа Англияның кең жапырақты жіптік қабығы), Eucalyptus laevopinea (күміс жіптік қабығы), Eucalyptus melliodora (сары қорап) және жабайы вишня. Eucalyptus tereticornis (орман қызыл ыстығы) діңінің қабығымен анықталады, ол ақ, сұр немесе көкшіл түсті дақтарды ашу үшін түседі. Кейбір ағаштарда эпифиттік орхидеялар да өсіп жатқанын байқауға болады. Қауіпті тікенді ағаш (Dendrocnide excelsa) парктің әртүрлі жерлерінде кездеседі. Бұл қауіпті өсімдік, онымен физикалық байланыстан аулақ болу керек. Сабақтары мен жапырақтары ұсақ түктермен қапталған, олар теріге сіңгенде ұзақ уақыт бойы қатты ауырсыну мен тітіркенуді тудырады. Smilax australis (заңгерлік жүзім немесе біраз күте тұрыңыз) тағы бір өсімдік, өйткені оның сегіз метрге дейін жететін тікенді көтерілетін сабақтары бар және киімге немесе теріге жабысады. Жер астындағы қабат көбінесе сирек кездеседі, тек кейде Акация (бұталар), Bursaria spinosa (қара тікен), Xanthorrhoea (көк шөптер) және Cassinia, geebung (Persoonia spp.), Pomaderris lanigera (жүнді pomaderris), Jacksonia scoparia (dogwood) және Prostanthera (мұңлы бұтасы) сияқты түрлер кездеседі. Шатқалдардағы жағдайдың экстремалды болуына байланысты, онда көптеген сирек және ерекше бұталар кездеседі. Оларға: кең жапырақты (Dodonaea rhombifolia), Dodonaea serratifolia, Grevillea beadleana, Grevillea obtustiflora, Hakea fraseri (шатқал хакеасы), өркендеуші инжір, орхидеялар және Westringia sp. кіреді. Bertya ingramii (тар жапырақты бертия) - құрып бара жатқан бұта түрі. Ол екі жерде кездеседі, құрғақ орманды алқаптардағы жартастар арасында немесе жартас шеттеріне жақын жұқа топырақта өседі, онда шегіршін ағаштары, бұталар және шай ағаштары өседі.
Фауна
Парк фаунаға бай, 350-ден астам түрі тіркелген, оның ішінде 55 сүтқоректі жануар. Оксли жабайы өзендер ұлттық паркі – бұл қылқан құйрықты тас валлабиінің (Petrogale pencillata) маңызды панасы, оның ең ірі популяциясы Ярровицтің Грин Галли аймағында анықталған. Паркте бандикуттар, жартастар, коалалар, вомбаттар және көптеген ұсақ жер сүтқоректілер де кездеседі. Құс, жалпақ құйрықты поссум, қант құс, платипус, ехидна, үшбұрышты құс, саяшы соқыр және иттің түлкісі де көруге болады. Оксли жабайы өзендер ұлттық паркінде 173-тен астам құс түрі тіркелген. Оксли жабайы өзендер ұлттық паркінде 38 жорғалаушы және 19 қосмекенді жануар түрі тіркелген. Шұңғырлар, игуаналар, тасбақалар, кесірткелер, жыландар, бақалар және балықтар паркте, әсіресе өзен жазықтарында кездеседі. Балықтардың бірнеше түрі тіркелген. Ерекше айта кетерлік жайт, ұзын жүзбелі аласа балық (Anguilla reinhardtii), ол мұхитта көбейеді, ал жас дарақтары Апсли-Маклей өзен жүйесіне қайта оралады. 1995 жылғы Қауіп төндірілген түрлерді сақтау заңы бойынша қауіп төндірілген деп тізілген 12 түр осы табиғат қорғау аймағында табылған. Олардың арасында бес сүтқоректі жануар (көршік құйрықты фаскогале, қылқан құйрықты тас валлабиі, коала, ағашқа өрмелеуші және жолбарыс кволы); төрт құс (жасыл қара какату, үлкен саңқұлақ, керемет жеміс көгершіні және түркіз попугай); бір жорғалаушы (Morelia spilota variegata (кілем питоны)); және екі бақа (Litoria piperata және Litoria subglandulosa). Ұлттық паркте сондай-ақ Маклей өзенінің тасбақасы, жақында ғана ашылған түр, және сирек кездесетін сүтқоректі жануар – Хастингс өзенінің тышқаны (Pseudomys oralis) мекендейді, ол құрылыс жолында тұр деп есептеледі.
Апсли құлауы
Апсли шарлауы Уолчаның шығысында, Оксли тас жолынан алшақ орналасқан. Мұнда Солтүстік таулы жазығы Аспли және Жоғарғы Маклей өзендерімен ойылып жасалған тік жарлы шатқалдарға күрт төмен түседі, бұл өзендер парктің ішінде шарлап ағып өтеді. Терең шатқал мен шарлаудың әдемі көрінісін ашуға мүмкіндік беретін, мүгедектерге де қолжетімді бақылау алаңына апаратын темір баспалдақ бар. Екі ірі құлама бар, сонымен қатар Gorge Rim Walk және Oxley Walk деп аталатын екі жаяу серуендеу жолы, демалуға арналған орындар мен түндеуге арналған кемпинг аймағы да бар. 2009 жылдың 28 желтоқсанында Gorge Rim Walk-ке апаратын болаттан жасалған жаяу көпірі суға кетіп қалды.
Тиа шарлауығы
Тиа шарлауы, Тиа қаласының жанында, Уолчадан шығысқа қарай және Оксли тас жолынан табылады. Бұл жолға бұрылыс Апсли шарлауына бұрылыстан кейін (Уолчадан келе жатқанда) орналасқан. Шарлаулар бар, сондай-ақ шарлау мен шатқалды аралап өтетін екі жаяу жол бар: Falls және Gorge Walk (қайта оралу жолымен), және Tiara Walk (қайта оралу жолымен). Пикник жасауға арналған орындар мен жартас арасындағы кемпингтер түндеу үшін қолжетімді.
Жасыл тұқымды
Budds Mare кемпингі Уолчаның шығысында, Мона Плейнс тас жолы арқылы орналасқан. Жолдың бір бөлігі тоңдақталмаған, сондықтан стандартты 2WD көліктер үшін қолайсыз, себебі су ағып кеткен жерлер бар. Budds Mare бұталы жерде орналасқан, ал қысқа серуен сізді Апсли өзенінің шатқалындағы Гондвана құрғақ орманының кең көрінісін ашатын қарау тұғырына жеткізеді. Бірінші шатқалдың ар жағында Paradise Rocks (Бейіс тастары) анық көрінеді, ал солтүстікке қарай Round Mountain (Дөңгелек тау) және Point Lookout (Пойнт-Лаукоут) тауларын көруге болады. Жақсы сақталған жол баспанадан оңға қарай Русден ағысының шатқалына көрініс ашатын жерге жетелейді. Осы жерден Апсли өзеніндегі Riverside (Риверсайд) келушілер аймағына дейін төмен қарай жақсы жаяу жол бар, бірақ ол тек тік беткейлерді жақсы білетін және дайындықтан өткен тәжірибелі саяхатшыларға арналған. Сол жолмен қайта көтерілуге болады немесе Riverside-тан жоғары қарай тас жолмен жүруге болады. Қайту жолдары қиын, тек жақсы дене күші бар және тәжірибелі саяхатшыларға арналған, олар жеткілікті азық-түлікпен келуі керек. Балама ретінде, Riverside-тан 4WD көлігімен кездесу ұйымдастырылуы мүмкін. Мұнда кемпинг орындары, дәретханалар, пикникке арналған үстелдер, ағаштан жасалған барбекюлер және отын қоры бар.
Волломомби шарлауығы
Бұл кең шатқалда екі сарқырама орналасқан: Уолломби сарқырамасының өзі (Австралиядағы ең биік сарқырамалардың бірі) және Чандлер сарқырамасы. Армидейлдің шығысында, Сарқырама жолы бойында орналасқан, шатқалға келушілерді қатаң пейзаж, пикникке арналған орындар, шатқалдың жиегімен серуендеу жолдары немесе шатқалдың өзен төсенішіне бару тартады. Мұнда ішуге арналған су, дәретхана, жабық павильон, от жағуға арналған орын және түнеуге арналған жартасты лагерьлер бар.
Даңғар шатқалы мен құламасы
Даңғарлар шатқалы мен сарқырамасы Армидейлдің оңтүстік-шығысында, Даңгерсли жолы бойында орналасқан. Бұл әдемі Даңғарлар сарқырамасының орны және бірнеше тамаша жаяу серуендердің басталу нүктесі. МакДиртис жолы – 6,9 км, 3 сағат, орташа қиындық деңгейі. Даңғар шатқалындағы тұрақтан өзенді кесіп өтіп, сарқыраманың үстіндегі қарау тұғырына (1,4 км қашықтықта бара-қайта), содан кейін Рок Валлаби қарау тұғырына (2,1 км қашықтықта бара-қайта) дейін жол жүріңіз. Жол шатқалдың жиегімен, тік беткей бойымен МакДиртис қарау тұғырына дейін (6,9 км қашықтықта бара-қайта) созылады. Мұнда пикник жасауға, кемпинг құруға және жаяу серуендеуге қолайлы жағдайлар бар. Солсбери сулары – 14 км, 8 сағат, қиын. Бұл жаяу серуен шатқалды аралауға тамаша кіріспе болып табылады және оны бір күндік шаршатарлық немесе екі күндік демалыстық саяхат ретінде жасауға болады. Даңғар тұрағынан өзенді кесіп өтіңіз (өзен деңгейі жоғары болса, кесіп өтуге тырыспаңыз), МакДиртиске бұрылысынан өтіп, белгіленген жолмен Сарум төбесіне (10,7 км қашықтықта бара-қайта) дейін жол жүріңіз, содан кейін 500 метр төмен түсіп Солсбери суларына (14 км қашықтықта бара-қайта) жетесіз.
Басқа лагерьлер
Лонг Пойнт кемпингіне Армидейлдің шығысындағы Уотерфолл-Вейден Хиллгроув бұрылысына дейін, тарихи алтын кен қалашығы Хиллгроув арқылы жетуге болады. Хиллгроувтан оңтүстікке қарай қиыршық тас жолмен жүріңіз. Шағын орманды алаңда орналасқан бұл кемпинг, оңай Кассиния жолына; орташа қиындықтағы Чандлер Вью айналым жолына; және қиын Лонг Пойнттан Волломомбиге дейінгі түнгі жаяу саяхатқа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Соңғы саяхат үшін көлік құралын тастап алып кету және қажетті жабдықтар керек. Негізгі маршруттар туралы ақпаратты NPWS Armidale кеңсесінен алуға болады. Лонг Пойнт, Чандлер Вью айналым жолы мен Кассиния жолы бойында Чандлер және Маклей шатқалына көрініс ашатын екі ресми қарау алаңына ие. Жабдықтар: тұрақ, шатырлы баспана, кішкентай ағаш барбекюі бар пикник үстелдері, су резервуары, шұңқыр дәретханасы, ақпараттық стенд және отынмен қамтамасыз етілген орман кемпінгі. Риверсайд, Юдалес Хат және Шығыс Кундеранг фермасына 4WD көліктерімен баруға рұқсат етіледі, онда рұқсат пен кілт талап етіледі. Риверсайд пен Юдалес Хат төменгі диапазондағы 4WD көлігін қажет етеді және тіркемелерге рұқсат жоқ. Риверсайд демалыс аймағы Уолчаның шығысында Апсли өзенінің жағасында орналасқан және Мона Плейнс жолымен жетеді. Бадс-Мэре демалыс аймағынан басталатын жол тік қиыршық тас жол және төменгі диапазондағы 4WD қажет. Тіркемелерге рұқсат жоқ. Жол ақысы бар, бұл жолды көлікпен пайдалану үшін кілт пен рұқсат міндетті. 1997 жылдың сәуір айында Риверсайд жолы Маклей шатқалы аймағына көлікпен кіруге мүмкіндік беру үшін ашылды. Өзенге түсетін жол биіктік төмендеген сайын флораның әртүрлілігін көрсетеді, келушілер жабайы гибискус (Hibiscus heterophyllus) тоғайларын көріп, үлкен, жұмсақ евкалипттермен (Eucalyptus conica) көмкерілген өзен жағалау террасаларын тамашалай алады. Блэф Рок (немесе Терраса) жаяу серуені, бір сағаттық, орташа қиындық деңгейлі саяхат, келушілер аймағынан солтүстік-батысқа қарай, сағадан өтіп, төбеге дейін, өзенге және Жұмақ тастарына көрініс ашатын басқару жолына дейін жетеді. Іс-шаралар: жүзу, жаяу серуен, балық аулау және фотосурет түсіру. Қажеттіліктер: 13 кемпинг орны, дәретхана, пикник үстелдері, электр/газ барбекюі, ағаш барбекюі, отынмен қамтамасыз етіледі. Холлс Пик кемпинг аймағы Армидейлдің шығысындағы Распбери жолында орналасқан. Тек төменгі диапазондағы көліктерге ғана жарамды, өте тік 4WD жолы Чандлер өзеніндегі жақсы кемпинг аймағына дейін жалғасады. Жаңа нысанда 13 кемпинг орны, от орындары, үстелдер, барбекюлер және дәретханалар бар. Бұл аймақта бірнеше кен орындары бар және Холлс Пик кені кемпинг аймағынан көрінуі мүмкін.
Юдейлдің үйі
Юдалес үйі – 1930 жылдары Құндеранг шатқалындағы шағын мал өсіру фермасында салынған, ағаш тікбұрыштардан қаланған тарихи үй. Алан Юдейлді жергілікті халықтың бір адамы осы жерге жетектеп келген деп есептеледі, ол шамамен 1939 жылы мұнда қоныстанды. Бұл кемпинг Уолчадан шамамен арақашықтықта орналасқан және Уолчадан Оксли тас жолынан бұрылатын Кенгуру Флат жолы арқылы қолжетімді. Жол тар және тік, сондықтан төмендеткіш берілісі бар 4WD көлігі қажет. Трейлерлерге рұқсат жоқ. Сонымен қатар, Кэмпсиден Каррай жолы, Коучвуд жолы және Жарыс жолы арқылы, немесе Порт Маккуариден Гастингс Орман жолы және Жарыс жолы арқылы да келуге болады. Келушілер саны шектеулі болғандықтан, брондау міндетті. Осы аумаққа кіру үшін рұқсат және кілт керек, оларды Апсли Моторс немесе Парк кеңсесінен алуға болады. Аймақта пикникке келгендер мен кемпинг жасаушылар үшін ағаштан жасалған барбекюлер (ағашпен қамтамасыз етіледі), дәретхана және ақпараттық стенд орналасқан. Бұл жер пикник, жүзу және қысқа серуендер үшін өте қолайлы.
Шығыс Күндеранг үйі
Шығыс Кундеранг шаруашылығы Маклей өзенінің жағасында, Армидейлдің шығысында, Волломомби және Кемпси жолы арқылы орналасқан. Шаруашылыққа кіру үшін тік қиыршық тас жолмен жүру қажет, сондай-ақ 4WD көлігі мен рұқсат қағазы талап етіледі. 1890 жылдары салынған, ішкі жағында толық кедрден жасалған бұл тарихи шаруашылық бір кезде жайылым империясының орталығы болған. Қазір Ұлттық саябақтар және жабайы табиғат қызметі оны мұқият қалпына келтіріп, жайлы әрі заманауи жайғастыру үшін пайдаланады. Эдвард Фицджеральдтың қабірі шаруашылықтың арт жағынан, қоршау бойындағы эвкалипт ағаштарының жанында, төбеге қарай орналасқан. Эдвард 1900 жылы поштаны атпен жеткізіп келгеннен кейін қайтып келе жатқанда суға батып қайтыс болды. Шаруашылықты кемінде екі түнге он адамға дейін жалға алуға болады. Марис Вью – шығыс Кундерангтың оңтүстік-шығысындағы жардан ашылатын Маклей шатқалының ең әдемі көрінісі. Бұл қарауылға Шығыс Кундерангтан бір күндік саяхатпен жетуге болады. Осы жерден сіз Жаңа Англия ұлттық паркіне жақын Доригодағы Пойнт-Лукауттан бастап, Уолчаға жақын Маммель шығанағы ұлттық паркіне дейін 300 градусқа дейін көрініс ала аласыз. Ашық күндері Армидейлдің жанындағы Дюваль тауы көрінеді. Ұлттық парктен тыс жердегі Марис-Вьюға жету үшін 4WD көлігі қажет, ал Уолчадан немесе Армидейлден және Каррай үстіртіндегі жолмен кемінде жеті сағаттық сапарға дайын болу керек. Шығыс Кундерангтан көлік кіре алмайды.
Ұлттық жолдың екі жүз жылдық мерейтойы
Жаяу және атпен жүруге арналған Екі жүз жылдық ұлттық жол Уэррикимбе ұлттық паркінің шетімен Сидар-Крикке дейін, Юдалес-Хатты өтіп, Шығыс Кундеранг арқылы Армидейлден Кемпсиге дейінгі жолдағы Жоржс бұрылысына дейін созылады. Бұл ұлттық парктегі қашықтық шамамен... (қашықтық көрсетілмеген). Жолдың көп бөлігі белгіленбеген, бірақ Оксли жабайы өзендер ұлттық паркіне қарасты Шығыс Кундеранг шаруашылығынан өтіп, Маклейге түсетін Кундеранг бұрқағын бойлай жүреді. Бұл саяхатқа кем дегенде бес күн уақыт керек, барлық азық-түлік пен жабдықтарды өздеріңіз алып жүру қажет, сондай-ақ көптеген өзендер мен бұрқақтарды кесіп өтуге тура келеді, кейбір жерлер тік көтерілістер мен түсулерге толы. Жолды атпен жүруге кем дегенде төрт күн уақыт қажет, жаңбырдан кейін жол тоқтауы мүмкін – толық ақпарат алу үшін Армидейл немесе Уолча NPWS-мен байланысыңыз. Сол қол және Орталық ауладағы үйлер мәдени мұра құндылығын сақтау үшін басқарылады, бірақ Ұлттық жолмен өтетін кезде пайдалануға болады. Оксли жабайы өзендер ұлттық паркінің тереңінен Кундеранг бұрқағының бойында орналасқан тарихи, шалғайдағы Орталық аулалар үйі NPWS күшімен бастапқы қалпына келтірілді. Мұнда атпен саяхаттаушылар үшін жылқы қорасы, ат байлағыш, үйдің ішіндегі заманауи жиһаз, ашық ауадағы барбекю және жаңа су резервуары салынды. Шығыс Кундеранг шаруашылығында жылқыға рұқсат жоқ.
Гара ойысы
Гара шатқалы Армидейл қаласының оңтүстік-шығысында, Суар құламасы жолынан бұрылатын Каслдойл жолы бойында, Армидейлдің шығысында орналасқан. Мұнда Австралияның алғашқы мемлекеттік гидроэлектр станциясының қалдықтарын көруге болады. Гара шатқалы – үстелдері, ішуге жарамды суы, дәретханалары және газ барбекюлері бар демалыс алаңы. Ол көркем жартасты серуендерімен және әдетте жүзуге пайдаланатын Көк шұңқырмен (Blue Hole) танымал. Threlfall жолы 1894 жылғы тарихи гидроэлектр станциясының бағытымен, ескі насиптер мен ежелгі қазбалар арқылы өзеннің үстіндегі қарау платформасына дейін созылады. Австралиядағы ең ұзын граниттік үңгір – Кромбис үңгірін Көк шұңқырдың оңтүстігіне қарай оңай баруға болатын, Пауэрс шатқалында табуға болады. Айналасындағы мал жайылымынан ағып келетін шатқал, қоршаған жердің астына еніп, кейін ағын су арнасынан шығады. Үңгірге осы жерден кіруге болады және оның кемінде жартысын аралап шығуға болады. Онда әдемі граниттік мүсіндер, гнаммалар мен шұңқырлар, үлкен үңгірлер және төменгі жағында шағын құмды жағажай бар. Кішкентай сарқырамадан төмен түсу және қисық кеңістіктен өту кейбір адамдарға қиын болуы мүмкін. Ағын су арнасының төменгі жағындағы шығу орындарын сырттан табу қиын.
Арамшөптер
Ең маңызды енгізілген түрлер – алып Паррамата шөбі (Sporobolus fertilis), лантана (Lantana camara), тікенді алмұрт (Opuntia), көк гелиотроп және қара жиде. Лантана парктің жылырақ, төменгі жатқан аймақтарында кеңінен тараған, сондай-ақ жаңбырлы орманның қалыңдықтарына еніп, Әлемдік мұра құндылықтарына әсер еткен. Ксантиум түрлерінің тікенді тұқымдары өзендердің жазықтарында, жағалауларында және олармен байланысты салаларда кездеседі. Қара жиде, алып Паррамата шөбі, лантана және тәтті долана (Rosa rubiginosa) гербицидтерді қолдану арқылы бақыланады. Шашырату нәтижелері көңіл көтеріп тұр, бірақ ұзақ мерзімді тиімділікті қамтамасыз ету үшін қайта шашырату қажет. Паркте Cactoblastis cactorum кактус көбелегін тарату тікенді алмұртты биологиялық бақылауға мүмкіндік берді.
Жабайы жануарлар
Жабайы мысықтар мен түлкілер орташа мөлшерде кездеседі және жергілікті фаунаға әсер ете алады. Паркте жабайы итттер кездеседі, олардың ішінде динголар және үй иттерімен будандасқан түрлері бар. Ұлттық парктері мен жабайы табиғат қызметі осы иттің түрлерін бақылауға қатысты жақын жердегі жер иелеріне көмек көрсетеді. Жабайы итттерді бақылау үшін әртүрлі әдістер қолданылады, соның ішінде: улағыш жем салу, әуеден ату және көршілермен бірлесіп қоршау құру. Жабайы шошқалар паркке зор зиян келтіреді және топырақ эрозиясын және арамшөптердің таралуын күшейтетін топыраққа бұзылыс тудырады. Шошқалар ауланып, уланып, сондай-ақ жерден және әуеден ату арқылы бақыланады. Жабайы ешкілер Чандлер, Стайкс, Оки және Апсли өзендерінің жоғарғы ағысында ғана кездеседі. Олар тамақ пен баспана үшін сирек кездесетін, құйрықты тас валлабилермен бәсекелеседі. Ешкілерді бақылау үшін жерден және әуеден ату қолданылады. 100-ден астам жабайы жылқы (брамби) Апсли су жинағында ұсталды, содан кейін қайта орналастырылды.