Кіріспе

1991 жылы Эдвард Альбидің екі актілік пьесасы

"Үш биік әйел" – Эдвард Альбидің 1991 жылы Венадағы ағылшын театрында тұңғыш рет көрсетілген екі актілік пьесасы. Аты аталмаған үш әйелдің – бірі 90 жаста, бірі 50 жаста, бірі 20 жаста – сценарийде А, В және С деп белгіленеді. А, ең үлкен әйелдің кейіпкері, ішінара Альбидің анасының бейнесімен байланысты. Бірінші актіде В күтуші, ал С – А-ның адвокаты, екінші актіде олар А-ның өмірінің бұрынғы кезеңдерінің тұлғасына айналады. 1994 жылы Бродвейден тыс қойылған "Үш биік әйел" пьесасы көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде Альбидің үшінші Пулитцер сыйлығы – драма саласындағы Пулитцер сыйлығы. Сыншылар бұл пьесаны Альбидің 1980 жылдардағы сынға ұшыраған пьесалардан кейінгі қайта оралуы деп есептеді. "Үш биік әйел" 2018 жылы Бродвейде көрсетілді, қайтадан зор мақтауға ие болды, соның ішінде жұлдыз Гленда Джексон "Үздік әйел актер" номинациясы бойынша Тони сыйлығын жеңіп алды.

Кейіпкерлер

А: А - 92 жастағы әйел. Ол арық, өкімшілдік билікке ұмтылатын, мақтаншыл және бай, сонымен қатар "жасымен байланысты есінің жоғалуымен" күресіп жатыр. Б: Б - А-ның 52 жастағы жалдамалы күтушісі. А-ға жұмыс істеуден ләззат алмаса да, одан көп нәрсе үйренеді. Екінші актіде ол 52 жасында А-ның бейнесін сомдайды. Өмірге қатысты айқын цинизмге толы. С: С - 26 жасар заңгер, А-ның заң фирмасынан келген, себебі А қажетті құжаттарды жүргізуді ұмытып кеткен. Екінші актіде ол 26 жасында А-ның бейнесін сомдайды. Ол жастың барлық дерлік өзіне сенімділігіне ие. Ұл: Үш әйелдің ұлы, ол сөйлейтін рөл ойнамайды, бірақ олардың арасында көп талқыланады. Ұл мен анасы(лары)ның арасындағы жанжал А мен Б-ның үмітсіздігіне себеп болады.

Шолу

90 жастан асып, өмірін сараптап, ұялған, қуанған, өкінген және қанағаттанған әйел. Ол балалық шағы мен жас кезіндегі некесін еске алады, сол кезде оның бойында зор оптимизм болған. Сонымен қатар, ол күйеуінің адалдықсыздығы мен қазасы, сондай-ақ гей ұлының жақындықтан алыстауы оны қатты өкініске ұшыратқан ащы оқиғаларды да еске алады. Әйелдің ұлымен арақатынасы Альбидің «Үш биік әйел» пьесасындағы жеке қайғылы естеліктерін бейнелегенінің айқын дәлелі болып табылады. Консервативті Жаңа Англиялық асырап алған ата-анасы оның гомосексуалдығын қабылдамағандықтан, ол 18 жасында үйден кетіп, осы пьесадағы ұлының да сондай тағдырға ұшырағанын көреміз. Альби «The Economist» журналына берген сұхбатында бұл пьесаның «бір түрлі жын шығару болғанын» мойындады және «оның аяқтағаннан кейін, пьесаны бастағандағыдан да жақсы көріп қалмағанын» айтты. Пьесаға арналған оқу құралында былай делінген: «Жеке ішкі қиындықтарынан арылумен қатар, Альби Нью-Йорк театр сыншыларының құрметін қайта жеңіп алды. Олардың көпшілігі 1960-1970 жылдары үміттендірген драматургтің шығармашылық қуатының сарқылғанына көңіл бөлді. Шындығында, «Үш биік әйел» пьесасы 1994 жылы драма саласындағы Пулитцер сыйлығымен, сондай-ақ Драма сыншылары, Люсиль Лортель және Сыртқы сыншылар шеңберінің үздік пьеса сыйлықтарымен марапатталды».

Бірінші акт

Пьеса үш басты кейіпкердің А-ның жатын бөлмесінде бірге болуымен басталады. А көбінесе сөйлейді, жиі естеліктерімен бөлісіп, өмірінен әңгімелер айтады. Б оған күнделікті істерде көмектеседі, олардың жалғыз өзіне қиын болғандарын (отыру, дәретханаға бару, төсекке жату) жеңілдетеді. С, міндеттерін орындау туралы сөз сөйлеуге мүмкіндік тапса да, көбінесе А-ның ұзақ әңгімелеуге көшуімен тоқтатылады. С жиі А-ның қайшы және түсініксіз сөздерін сынға алады, бірақ Б, А-ға және оның мінез-құлқына әбден үйренгендіктен, оны тоқтатып қояды. Бірінші акт А бір әңгіме айтып жатқанда инсульт шегуімен аяқталады.

ІІ акт

Пьеса "А" манекенінің төсек үстінде жатқан көрінісімен басталады. A, B және C енді 1-ші актідегі жеке тұлғалар емес, оның өмірінің әртүрлі шақтарындағы А-ны көрсетеді (олардың жасы 1-ші акттегі A, B және C-нің жасына сәйкес келеді). Осы актідегі А, В және С өте ұштас болғандықтан (1-ші актідегі қарт А-дан өзгеше), көрермен әйелдің өткеніне әлдеқайда анық түсінік алады. Бір сәтте ұлы кіріп, манекеннің жанына отырады. А мен В (оған көрінбейтін) оны көргеніне риза емес, себебі олардың арасындағы жарыс. С (ұлы оны да байқамайды) жағдайды түсінбейді, өйткені ол әйелдің өмірінде некеге дейінгі кезеңнен келген. Ол бүкіл пьеса бойында ештеңе айтпайды және соңына дейін кетеді. Пьеса А, В және С өміріндегі ең бақытты сәт туралы пікір таласымен аяқталады. А соңғы сөзді айтады: "Осы ең бақытты сәт. Барлығы аяқталғанда. Біз тоқтағанда. Біз тоқтауға болатын кезде."

Өндірістер

"Үш биік әйел" пьесасының әлемдік премьерасы 1991 жылдың маусымында Венадағы Ағылшын театрында өтті. Пьесаны Алби режиссерлік етті, актерлік құрамында Майра Картер – Қартайған әйел, Кэтлин Батлер – Орта жастағы әйел, Синтия Басшам – Жас әйел, Говард Найтинголл – Ұл рөлінде болды. Пьеса 1994 жылдың 27 қаңтарында Бродвейдегі Виньярд театрында ашылып, 1994 жылдың 13 наурызында жабылды. Лоуренс Сахаровтың режиссерлігімен, актерлік құрамында Джордан Бейкер (С рөлінде), Майра Картер (А рөлінде), Майкл Родс (Ұл рөлінде) және Мариан Сельдес (В рөлінде) ойнады. 1994 жылдың 13 сәуірінде қойылым Променад театрына көшірілді, ол 1995 жылдың 26 тамызына дейін жалғасты. Қойылым барысында Сельдес А рөлін, ал Джоан Ван Арк пен Франсис Конрой В рөлін сомдады. Пьеса 1994 жылдың қазан айында Уэст-Эндтегі Уиндхэм театрында Антони Пейдждің режиссерлігімен қойылды. 1995 жылдың сәуір айында "Três Mulheres Altas" деп аударылған бұл пьеса Бразилияның Сан-Паулу қаласындағы Театро Хебраика театрында ашылды. Режиссері – Жозе Посси Нето, ал А рөлінде Беатрис Сегалл, В рөлінде Наталия Тимберг және С рөлінде Мариса Орт ойнады. Лоуренс Сахаровтың режиссерлігімен, пьесада Мариан Сельдес А, Майкл Лирнд В, Кристина Рунер С және Майкл Роудс Ұл рөлінде ойнады. "Tres mujeres altas" деп аударылған бұл пьесаның премьерасы 1995 жылдың қыркүйек айында Мадридтегі Театро Лара театрында өтті. Оны Хайме Чаварри режиссерлік етті, ал бейімдеуін Висенте Молина Фойкс жасады. Орындаушылар: Мария Хесус Вальдес (А), Магуи Мира (В) және Сильвия Марсо (С). 1995 жылдың қазан айында Лондондағы Уиндхэм театрында Антони Пейдждің режиссерлігімен Мэгги Смит, Сара Кестельман және Саманта Бондтың қатысуымен қайта жандандырылды. Пьесаның премьерасы 2018 жылдың 29 наурызында Бродвейдегі "Алтын театр" театрында өтті. Режиссері – Жо Мантелло, ал А рөлінде Гленда Джексон, В рөлінде Лори Меткалф және С рөлінде Элисон Пилл ойнады. 2021 жылы Канададағы Стратфорд фестиваліндегі қойылымда канадалық сахнаның белгілі бір иконасы Марта Генри А рөлінде ойнады, ол оның өміріндегі соңғы рөлі болды. Қойылымның фильмі 2022 жылы CBC телеарнасынан көрсетілді және 2023 жылы 11-ші Канадалық экран сыйлығына үш номинация алды. 2022 жылдың тамызында, әлі де "Três Mulheres Altas" деп аударылған, бұл пьеса тағы бір рет Бразилияда премьераланды, бірақ бұл жолы Рио-де-Жанейродағы Театро Копакабана Палас театрында Фернандо Филберт режиссерлігімен, Суэли Франко А рөлінде, Дебора Эвелин В рөлінде және Наталия Дилл С рөлінде ойнады. Сонымен қатар, осы жылының соңында пьеса TUCA театрында да көрсетілді.