Рыбчински теоремасы: факторлық өндіріс пен тауар өндірісі арасындағы байланыс
Rybczynski theorem
Рыбчинский теоремасы: фактор өндірісінің өсуі бір тауардың өндірісін арттырып, екіншісін азайтады. Хекшер-Олин моделіндегі халықаралық саудаға қатысты түсінік.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Рибчинский теоремасы 1955 жылы поляк тегін ағылшын экономисі Тадеуш Рибчинский (1923–1998) жасаған. Теоремаға сәйкес, тауарлардың салыстырмалы бағалары өзгермейтін жағдайда, бір фактордың қоры артуы, осы факторды көп пайдаланатын саланың өндірісінің пропорционалды түрде артуына, ал екінші тауардың өндірісінің абсолютті түрде төмендеуіне алып келеді. Халықаралық сауданың Хекшер-Олин моделінде екі аймақ арасындағы еркін сауда көбінесе аймақтар арасындағы факторлардың салыстырмалы мөлшерін өзгертеді. Бұл екі аймақтағы өнімнің мөлшері мен түрлерін өзгертуге мүмкіндік береді. Рибчинский теоремасы осы факторлардың бірінің қорының артуының салдарларын, сондай-ақ қарсы факторға тәуелді тауардың өндірісіне тигізетін әсерін түсіндіреді. Соңында, екі елде де нарық күштері өндірісті жалақы сияқты факторлық бағаларға қатысты теңдікке қайтарады (факторлық бағалардың теңдесуі).
The Rybczynski theorem was developed in 1955 by the Polish born English economist Tadeusz Rybczynski (1923–1998). It states that at constant relative goods prices, a rise in the endowment of one factor will lead to a more than proportional expansion of the output in the sector which uses that factor intensively, and an absolute decline of the output of the other good. In the context of the Heckscher–Ohlin model of international trade, open trade between two regions often leads to changes in relative factor supplies between the regions. This can lead to an adjustment in the quantities and types of outputs between the two regions. The Rybczynski theorem explains the outcome from an increase in one of these factor's supply as well as the effect on the output of a good which depends on an opposing factor. Eventually, across both countries, market forces would return the system toward equality of production in regard to input prices such as wages (the state of factor price equalization).
Қаражаттар мен өнім арасындағы байланыс
Рыбчинский теоремасы толық жұмыспен қамту сақталғанда, ресурстардың өзгеруі тауарлар өндірісіне қалай әсер ететінін көрсетеді. Бұл теорема капиталға инвестициялау, иммиграция және эмиграцияның Heckscher-Ohlin моделі шеңберіндегі әсерін талдауға көмектеседі. Төмендегі диаграмманы қарастырыңыз, онда еңбек шектеуі қызыл түспен, ал капитал шектеуі көк түспен көрсетілген. Өндіріс бастапқыда өндірістік мүмкіндік шекарасында (PPF) А нүктесінде жүзеге асады делік. Егер еңбек ресурстары артатын болса, онда еңбек шектеуі сыртқа қарай жылжиды. PPF және осыған сәйкес өндіріс В нүктесіне ауысады. Еңбекке көп қажетті тауар – киім өндірісі C1 деңгейінен C2 деңгейіне дейін өседі. Капиталға көп қажетті тауар – автомобиль өндірісі S1 деңгейінен S2 деңгейіне дейін төмендейді. Егер капиталдың үлесі артатын болса, капитал шектеуі сыртқа жылжиды, бұл автомобиль өндірісінің өсуіне және киім өндірісінің төмендеуіне әкеледі. Еңбек шектеуі капитал шектеуінен тік болғандықтан, автомобильдер капиталды көп пайдаланады, ал киім еңбекті көп пайдаланады. Жалпы алғанда, елдің белгілі бір факторға иелігінің артуы сол факторды қарқынды пайдаланатын тауардың өндірісін арттырады және екінші тауардың өндірісін азайтады.
The Rybczynski theorem displays how changes in an endowment affects the outputs of the goods when full employment is sustained. The theorem is useful in analyzing the effects of capital investment, immigration and emigration within the context of a Heckscher Ohlin model. Consider the diagram below, depicting a labour constraint in red and a capital constraint in blue. Suppose production occurs initially on the production possibility frontier (PPF) at point A. Suppose there is an increase in the labour endowment. This will cause an outward shift in the labour constraint. The PPF and thus production will shift to point B. Production of clothing, the labour intensive good, will rise from C1 to C2. Production of cars, the capital intensive good, will fall from S1 to S2. If the endowment of capital rose the capital constraint would shift out causing an increase in car production and a decrease in clothing production. Since the labour constraint is steeper than the capital constraint, cars are capital intensive and clothing is labor intensive. In general, an increase in a country's endowment of a factor will cause an increase in output of the good which uses that factor intensively, and a decrease in the output of the other good.