Кіріспе

Том Ричардсон (11 тамыз 1870 – 2 шілде 1912) – ағылшын крикетшісі. Жылдам доп тастаушы Ричардсон үзіліспен (доптың оң жақтан сол жаққа бұрылуы), салыстырмалы түрде ұзақ жүгіру және жоғары қолмен доп тастауға көп сүйенді, бұл оған жылдам жапыраларда тіпті толық, тік сызықтан да өткір көтерілуге мүмкіндік берді. Ол 358 бірінші сыныптық матч, оның ішінде 14 тесттік матчта ойнап, барлығы 2104 қақпа алды. 1894 жылдан 1897 жылға дейінгі төрт маусымда ол 1005 қақпа алды, бұл көрсеткішті тек баяу доп тастаушы Тич Фримен ғана басып өтті. Ол 1895 жылы 290 қақпа алды, бұл көрсеткішті Фримен ғана (екі рет) арттырды. 1963 жылы Невилл Кардус оны "Уисден ғасырының алты алып тұлғасының" бірі деп таңдады.

Ерте мансап

Ричардсон Англияның Байфлит қаласында дүниеге келді және алғаш рет 1892 жылы туған өлкесі үшін ойнады. Ол кішігірім матчтарда, әсіресе Эссекске қарсы он бес қақпа алғанда, үміттендіретін өнер көрсетті. Дегенмен, сол маусымдағы бірінші сыныптық көрсеткіштері орташа болды. Суррейдің бұрынғы он жылдық боулингінің басты тірегі Джордж Ломанның денсаулығы күрт нашарлаған кезде, Ричардсон 1893 жылы елдегі ең көп қақпа алған екінші ойыншыға айналып, күтпеген үлкен жетістікке жетті. Суррейдің Австралия құрамасына қарсы 95 доптан 11 қақпа, үшінші тест матчында 156 доптан 10 қақпа алғаны, әсіресе оның жылдамдығы мен төзімділігі, Ричардсонды ойынның ең үздік боулерлерінің бірі ретінде көрсетті. Жыл басында көптеген адамдар оның лақтыру техникасы туралы күмән келтіргенімен, Ричардсон қолын түзетуге жұмыстанды және бұрынғы сын естілмеді. 1894 жылы Ричардсон тұрақты өнер көрсетуімен өзінің беделін нығайтты: маусым айында жамбас ауруы болмағанда 200 қақпа алған болар еді, ал оның 10.32 орташа көрсеткіші содан бері ешкімге тең келген жоқ, ал 23 допқа бір қақпа алу көрсеткішінен кейін ешкім жақындаған емес. Оның 1894/1895 жылдардағы Австралияға сапары – ыстық ауа райында жылдамдықты сақтап қалуы – ерекше назар аударды. Бірінші тест матчында SCG-де ол жылдамдығын жоғалтпай 55 овер тастады, ал соңғы матчта питчтен көмексіз энергетикалық тастауы Англияға тікелей жеңіс сыйлады. Келесі жылы Ричардсон құрғақ ауа райында да, шілде айының ортасынан кейін алаңның қауіпті бола бастағанда да күшейе берді. Ол 8491 допты үлкен жылдамдықпен тастауға мәжбүр болғанына қарамастан, өзінің формасын жоғалтпады және 290 қақпа алып жаңа рекорд орнатты (одан кейін 1928 және 1933 жылдары баяу тастаушы Тич Фримен ғана жақсы нәтиже көрсетті). 1896 жылы Ричардсонның Лордстағы тастауы Австралияны 53 ұпайға дейін жеткізіп, Англияға жеңіс әкелді. Олд Траффордтағы келесі тест матчында Англия үш қақпамен ұтылып, бірінші таймда тамаша шарда 390 доп тастағаннан (168-ге 7 қақпа алғаннан) кейін, Австралияға жеңіске жету үшін 125 ұпай қажет болғанда, алаңның тозу белгілері байқалмаған кезде, Ричардсон 178 допты демалыссыз тастап, 76 ұпайға 6 қақпа алып, Англияға көрінетін жеңілістен кейін жеңіс әкелуге жақын болды. Ол үш сағаттық ойын кезінде бірде-бір жаман доп тастамаған және Дж.Т.Херн Австралия 7 қақпаға 99 ұпай алғанда оның доптарын жіберіп алды. Невилл Кардус Австралияның үш қақпамен жеңіске жеткенін былай деп жазды: "Оның денесі әлі де күшті қозғалыстан дірілдеп тұрды. Ол сол жерде тұрды, қандай да бір тамаша жануар, осы әлемде үлкен күш пен күш-жігердің пайдасыздығына қысылғандай. Бір серігі оны павильонға алып кетті, және ол шаршап орындыққа құлады". Дэвид Фрит шындықтың одан да қарапайым екенін айтады. Ричардсон алаңнан бірінші болып шығып, басқалар аяқкиімдерін шешуге үлкермес бұрын екі пинта ішіп қойды. Ол соңғы тестте ылғалды алаңда қатысуға қатысқан жоқ (және жалақы дауынан кейін бас тартты), бірақ Ричардсон "Жылдың крикетшісі" атанды және 1897 жылы 1895 жылғыдай шығынмен 273 қақпа алды. 1894 жылдан 1897 жылға дейінгі төрт маусымда ол 1005 қақпа алды, бұл көрсеткіш бұрын да, кейін де ешбір жылдам тастаушыға тең келген жоқ.

Құлдырау

Ричардсон 1897/1898 жылдары Австралияға саяхатқа шақырылды, бірақ осымен оның табысты жылдары аяқталды. Ричардсон әрқашан көп ішетін, бірақ осы кезде оның бұл әдеті бақылаудан шығып, салмағы арта бастады, соның салдарынан жылдамдығы мен шыдамдылығы төмендеді. 1897/1898 жылғы турдағы көңіл көншітпейтін саяхатта ол бесінші тест матчының бірінші иннингінде 94-ке 8 қақпа алды, керемет өнер көрсетті, бірақ Англияға оралғаннан кейін оның құлдырауы баршаға көрінді. Шындығында, маусымның алғашқы екі айында Ричардсон көзге түсетіндей ешқандай нәтиже көрсетпеді, тіпті шілде айының басынан жақсарғанмен де, Суррей енді оған Овалдың өте тегіс жабынында бір-бірінен кейін доп тастауға сенбеді; оның денесі бұрынғы жылдардағы жүктемені көтере алмады. Маусым соңында Овалда Йоркширге (Суррей сол округтің ең ірі жеңілісіне ұшыратқанда) және Уорвикширге (оның мансабындағы ең үздік көрсеткіші – 15 қақпаға 83 ұпай алғанда) қарсы өткен бірнеше ойында ол 1897 жылғыдай қуатты болды. Дегенмен, Каунти Чемпионатында алған қақпаларының саны 237-ден 126-ға дейін азайды, ал бір қақпаның құны шамамен 14 ұпайдан 21 ұпайдан астамға дейін өсті.

Кейінгі мансап

Жарақат салдарынан алғашқы ойындарда ойнау мүмкін болмаған және шамадан тыс ішімдік ішуі мен артып бара жатқан салмағын тоқтаталмаған Ричардсон 1899 жылы одан да күрт құлдырады. Суррей командасына оралғаннан кейін, ол әсерлі ойындар көрсетті (әсіресе Овалда Кентке қарсы), бірақ маусымда 100 қақпаны алуға қол жеткізе алмады. Осының салдарынан, ол Тест командасына іріктеуден шығып қалды, ал 1893-1897 жылдар аралығындағы қызметі үшін Суррей оған берген сыйлық барлық үміттерден кем болды, тіпті Суррей Чемпионатты жеңіп алғанмен де. Дегенмен, Ричардсон 1900 жылы жақсаруды көрсетті, қақпалар санын 98-ден 122-ге дейін арттырып, Лейтонда 185 реңге 14 қақпа алды. Ал 1901 жылы, жыл бойында жақсы жағдайдағы қақпаларда, ол 159 қақпа алды, оның ішінде оңтүстік африкалықтарға қарсы (11/125) және Йоркширге қарсы (бір иннингте 7/105) тамаша көрсеткіштерді көрсетті. Келесі екі жаз жылдам боулерлерге қарсы өтті, және Ричардсон табиғи түрде қиындықтарға тап болды. Ол шаршамас еңбекқор болып қалды, ал жағдай оған көмектескенде (1903 жылы Шеффилдте болғандай), Ричардсон 1890 жылдардың ортасындағы ұлы боулердің шабытын көрсете алды. Бірақ оны бақылағандардың барлығына оның салмағы оны жақын арада қуып жететіні анық болды, және 1904 жылы Ричардсон соншалықты тиімсіз ойнады, мамыр айының соңында командадан шығарылды және жыл соңында Суррей оны қайтадан шақырмады. Ол кезде ол Бат қаласында тұрды, 1905 жылы Сомерсет үшін бір рет ойнады, бірақ оның сәтсіздігінен кейін, енді бәсекелі крикет ойнай алмайтыны анық болды. Оның салмағының артуы және туа біткен жүрек аномалиясы салдарынан 41 жасында Францияның Шамбери қаласындағы жазғы серуенде жүрек талмасынан қайтыс болды. Көптеген дереккөздердің (оның ішінде Герберт Струдвик) мәліметінше, ол Англиядан кеткенге дейін жақсы денсаулықта және көтеріңкі көңіл-күйде болған. Оның өзін-өзі өлтіргені туралы кең таралған қауесетті Ральф Баркер жүргізген зерттеулер жоққа шығарды. Ричардсон Ричмонд зиратында жерленген.

Даналық сыйлаған

1963 жылы "Wisden Cricketers' Almanack" журналының басылымында Ричардсонды Невилл Кардус "Wisden ғасырының" алты алып тұлғасының бірі деп таңдады. Бұл "Wisden" журналының 100 жылдығына арналған ерекше естелік таңдау болды. Басқа бес ойыншы – Сидней Барнс, Дон Брэдман, В.Г. Грейс, Джек Хоббс және Виктор Трумпер.