Кіріспе
Еуропа Кеңесінің шешім қабылдау органы – Еуропа Кеңесінің Министрлер комитеті (фр. Comité des ministres du Conseil de l'Europe) немесе Министрлер комитеті (фр. Comité des ministres) болып табылады. Оған барлық мүше мемлекеттердің Сыртқы істер министрлері немесе олардың Страсбургтегі тұрақты дипломатиялық өкілдері кіреді. Бұл орган – Еуропалық қоғамдағы мәселелерге қатысты ұлттық ұстанымдардың тең құқықта талқыланатын үкіметтік орган, сонымен қатар мұндай сын-қатерлерге Еуропалық деңгейде жауап беру үшін құрылған ұжымдық платформа. Парламенттік Ассамблеямен бірлесіп, ол Кеңестің негізгі құндылықтарын сақтайды және мүше мемлекеттердің өз міндеттемелерін орындауын қадағалайды. Ватикан, Жапония, Мексика және АҚШ Министрлер комитетінде бақылаушы мәртебесіне ие.
The Committee of Ministers of the Council of Europe (French: Comité des ministres du Conseil de l'Europe) or Committee of Ministers (French: Comité des ministres) is the Council of Europe's decision making body. It comprises the Foreign Affairs Ministers of all the member states, or their permanent diplomatic representatives in Strasbourg. It is both a governmental body, where national approaches to problems facing European society can be discussed on an equal footing, as well as a collective forum, where Europe wide responses to such challenges are formulated. In collaboration with the Parliamentary Assembly, it is the guardian of the Council's fundamental values; it monitors member states' compliance with their undertakings. The Holy See, Japan, Mexico, and the US are observer states in the Committee of Ministers.
Министрлер комитетінің отырыстары
Комитет жылына бір рет мамыр немесе қараша айында министрлер деңгейінде жиналады. "Сессиялар" деп аталатын кездесулер көбінесе Страсбургте өтеді және әдетте бір толық күн немесе екі жарты күнге созылады. Әрбір сессияның басым бөлігі саяси диалогқа арналғанмен, министрлер ұлттық қорғаныстан басқа, өзара қызығушылық тудыратын барлық мәселелерді талқылай алады. Сессиялардың протоколдары құпия сақтауға алынса да, әрбір кездесу соңында қорытынды коммюнике жарияланады. Министрлер бір немесе бірнеше мәлімдеме жасай алады. "Министрлердің орынбасарларының кездесулері" әдетте аптасына бір рет Министрлер Комитетінің мәжіліс залында өткізіледі. Орынбасарлар аптасына бірнеше рет қосымша топтарда да жиналады.
Министрлер комитетінің рөлі
Министрлер комитеті үштік рөл атқарады: ол үкіметтердің өкілі ретінде, оларға Еуропа қоғамдарының алдындағы мәселелерге қатысты ұлттық көзқарастарын тең құқықта білдіруге мүмкіндік береді; Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясымен бірге осы сын-қатерлерге еуропалық жауаптарды әзірлейтін ұжымдық платформа ретінде, сондай-ақ Еуропа Кеңесінің құндылықтарын сақтаушы ретінде. Министрлер комитетінің жұмысы мен қызметіне саяси диалог жүргізу, Еуропа Кеңесінің конвенциялары арқылы халықаралық қоғамдық құқықты дамыту, Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясымен және Еуропа Кеңесінің Жергілікті және өңірлік билік органдары Конгресімен өзара әрекеттесу кіреді.
Жаңа мүше мемлекеттерді қабылдау
Министрлер комитеті Еуропа мемлекеттерін Еуропа Кеңесінің мүшелігіне шақыруға құқылы (Статуттың 4, 5 және 6-баптары). Ол мүшелікті тоқтата тұруға немесе тоқтатуға да құқылы. Қабылдау процесі Министрлер комитеті мүшелікке ресми өтініш алғаннан кейін Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясымен кеңескеннен басталады (Статуттық Резолюция (51) 30 бойынша). Ассамблея қабылдаған мәтіндеріне жарияланатын пікірді қабылдайды. Егер Комитет мемлекеттің мүше бола алатынына шешім қабылдаса, ол осы мемлекетті мүшелікке шақыратын резолюция қабылдайды. Шақыруда мемлекеттің Ассамблеядағы орын саны және бюджетке жарнасы көрсетіледі. Соңғы кезде шақыруларға үміткер мемлекетте демократиялық реформаларды іске асыруға қатысты бірнеше талаптар қосылды. Шақырылғаннан кейін мемлекет, әдетте Сыртқы істер министрі арқылы, Еуропа Кеңесінің Бас хатшысына қосылу құжатын тапсыру арқылы мүше болады. Еуропа Кеңесіне мүше емес және принцип бойынша қабылдануы мүмкін жалғыз Еуропа мемлекеттері – Беларусь, Қазақстан және Ватикан қаласы, сондай-ақ Косово, оның халықаралық құқықтық мәртебесі анықталғанша. Еуропалық Одақ толыққанды заңды тұлға мәртебесіне ие болған соң, Еуропа Кеңесіне қосылуы мүмкін. Бүгінгі күнге дейін Еуропалық қауымдастық тек Еуропа Кеңесінің келісімдеріне қол қойды.
Мүше мемлекеттерге ұсыныстар қабылдау
Статуттың 15-бабында Министрлер комитетінің мүше мемлекеттерге "ортақ саясат" бойынша келісімге келген мәселелер бойынша ұсынымдар жасау мүмкіндігі қарастырылған. Статуттың 20-бабына сәйкес, ұсынымды қабылдау үшін қатысқан барлық өкілдердің бірауыздан дауыс беруі және дауыс беруге құқығы бар өкілдердің көпшілігінің қолдауы қажет. Алайда, 519-шы мәжілісінде (1994 жылдың қарашасы) Министрлердің орынбасарлары дауыс беру тәртібін жеңілдету туралы шешім қабылдады және ұсынымдарға бірауыздан дауыс беру қағидасын қолданбау туралы "джентльмендік келісімге" келді. Ұсынымдар мүше мемлекеттер үшін міндетті емес. 1993 жылдан бері Комитет Еуропалық әлеуметтік хартаны іске асырудағы рөліне сәйкес (Әлеуметтік хартаның 29-бабы) ұсынымдар қабылдап келеді. 1979 жылға дейін қабылданған ұсынымдар қабылданған мәтіндердің "Қарарлар" сериясында жарияланды. Статут Министрлер комитетіне мүше мемлекеттер үкіметтерінен "ұсынымдар бойынша олардың қабылдаған шаралары туралы" хабарлауды сұрауға рұқсат береді (15. б бап). 1987 жылы 405-ші мәжілісінде Министрлердің орынбасарлары үкіметаралық комитеттерге (басқару комитеттері мен сарапшылар комитеттеріне) ұсынымдар мен қарарларды іске асыруды бақылауды күшейтуге шақыратын хабарлама қабылдады.
Бюджетті қабылдау
Жарғының 38-бабының c тармағына сәйкес Бас хатшы жыл сайын бюджет жобасын дайындап, оны Министрлер комитетіне бекіту үшін ұсынады. Бюджет жобасы жыл сайын қараша айында депутаттарға ұсынылады. Ол, Іс-шаралар бағдарламасымен бірге, қаулылар түрінде қабылданады. Қаржылық ережелердің 29-бабына сәйкес (1997 жылдың мамыр айында жаңартылған) депутаттарға мүше мемлекеттер үкіметтерінің ұсыныстары бойынша Министрлер комитеті тағайындаған он бір тәуелсіз сарапшыдан құралған Бюджет комитеті көмек көрсетеді. Бекітілген бюджеттің қысқартылған нұсқасы электрондық түрде қолжетімді.
Байланыс
2006 жылы Министрлер комитеті «Еуропа Кеңесінің коммуникация стратегиясын» бастады, бұл Еуропа Кеңесінің алғаш рет толыққанды коммуникациялық саясатының болуы еді.
Іс-шаралар бағдарламасын қабылдау және бақылау
1966 жылдан бері Еуропа Кеңесі өзінің қызметін жылдық жұмыс бағдарламасына сәйкес ұйымдастырып, жоспарлап, қаржыландырып келеді, бұл бағдарлама "Үкіметаралық іс-шаралар бағдарламасы" ретінде жарияланады. Депутаттар бағдарламаны жыл соңына қарай бекітеді және оның іске асырылуын бақылауды өздеріне жүктейді. Статуттың 17-бабы Министрлер комитетіне "кеңесші немесе техникалық комитеттер" құруға құқық береді. Осының нәтижесінде 30-ға жуық басқару комитеттері және көптеген мамандық сарапшылар комитеттері құрылды, олар Министрлер комитетіне іс-шаралар бағдарламасын іске асыруға көмектеседі.
Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық соттың шешімдерін орындауды қадағалау
Конвенцияның 46-бабына сәйкес, 11-протоколмен өзгертілген, Министрлер комитеті Еуропалық адам құқықтары сотының шешімдерінің орындалуын қадағалайды. Бұл жұмыс жыл сайынғы төрт тұрақты отырыста (АҚС отырыстары) негізінен жүзеге асырылады. Осы отырыстардың құжаттамасы Анотацияланған күн тәртібі және жұмыс жоспары түрінде болады. Бұл құжаттар, жалпы алғанда, әрбір іс бойынша қабылданған шешімдер сияқты, жария етіледі. Министрлер комитетінің маңызды функциясы – мүше мемлекеттердің Еуропалық адам құқықтары сотының шешімдерін орындауын қамтамасыз ету. Комитет әрбір істі соңғы қаулы қабылдау арқылы аяқтайды. Кейбір жағдайларда аралық қаулылар қабылдануы мүмкін. Екі түрлі қаулы да жария болады.