Кіріспе

Еуропалық Одақ институты

Еуропалық Өңірлер комитеті (ЕӨК) – Еуропалық Одақтың (ЕО) жергілікті және өңірлік өкілдерінің ассамблеясы, ол ұлттық емес билік органдарына (яғни өңірлерге, аудандарға, провинцияларға, муниципалитеттерге және қалаларға) ЕО институционалдық құрылымында тікелей үн беруге мүмкіндік береді. 1994 жылы құрылған ЕӨК екі маңызды мәселені шешу үшін құрылды. Біріншіден, ЕО заңнамасының шамамен үштен екі бөлігі жергілікті немесе өңірлік деңгейде іске асырылады, сондықтан жергілікті және өңірлік өкілдерге жаңа ЕО заңдарын әзірлеуге қатысу қажет болды. Екіншіден, халық пен еуропалық интеграция процесі арасындағы қашықтық күшейіп барады деген алаңдаушылық болды; азаматтарға ең жақын билік деңгейін тарту – бұл қашықтықты қысқартудың бір жолы еді.

Тарих

Еуропалық Одақта жергілікті және өңірлік билік органдары Еуропалық Одақ істеріне көбірек әсер етуге ұмтылды. Бұл Маастрихт шарты арқылы Еуропалық Өңірлер комитетінің құрылуына және мүше мемлекеттердің Еуропалық Одақ Кеңесінде өздерінің өңірлік үкіметтерінен министрлер арқылы өкілдік ету мүмкіндігіне әкелді.

Қолданылу аясы

Шарттар Еуропалық Комиссияны және Еуропалық Одақ Кеңесін өңірлік немесе жергілікті деңгейде салдары болатын салаларда жаңа ұсыныстар жасалғанда Өңірлер Комитетімен кеңесуге міндеттейді. Осы салалардан тыс, Комиссия, Кеңес және Еуропалық Парламент ұсыныстың маңызды өңірлік немесе жергілікті салдары бар деп есептесе, Өңірлер Комитетімен мәселелер бойынша кеңесе алады. Өңірлер Комитеті өз бастамасымен пікір жасай алады, бұл оған мәселелерді Еуропалық Одақтың күн тәртібіне қоюға мүмкіндік береді. Еуропалық Одақтың барлық мүше мемлекеттері Лиссабон шартын ратификациялағаннан кейін, ол күшіне енгеннен бастап Өңірлер Комитетіне Еуропалық Сотқа жүгіну құқығы (жартылай артықшылықты мәртебе) берілді (8-бап, No 2 хаттама Субсидиарлық және пропорционалдық принциптерін қолдану туралы).

Төраға

Пленарлық жиналыста екі жарым жылға сайланатын Президент комитеттің жұмысын жетекшілік етеді, пленарлық сессияларды төрағалыққа шақырады және ЕОӨ-нің ресми өкілі болып табылады. 2020 жылғы 12 ақпанда Орталық Македония облысының әкімі Апостолос Цитзикостас (Грекия / Еуропалық халық партиясы, ЕХП) Еуропалық өңірлер комитетінің Президенті болып сайланды. 2022 жылғы 29 маусымда оның орнына Азор аймақтық парламентінің депутаты Васко Кордейро (Португалия / Еуропалық социалистер партиясы, ЕСП) келді.

Бірінші вице-президент

Бірінші вице-президент те екі жарым жылға толық құрамымен жиналыста сайланады және президент қатыса алмаған жағдайда оны өкілдік етеді. Азор аймақтық парламентінің депутаты Васко Альвес Кордейро (Португалия / Еуропалық социалистер партиясы, PES) 2020 жылғы 12 ақпанда Еуропалық өңірлер комитетінің бірінші вице-президенті болып сайланды. 2022 жылғы 29 маусымда оның орнына Орталық Македония облысының әкімі Апостолос Цитзикостас (Грекия / Еуропалық халық партиясы, ЕХП) келді.

Бюро

Бюро – ЕОӨ-нің атқарушы органы. Оның құрамына 61 мүше кіреді: президент, бірінші вице-президент, алты саяси топтың президенттері, әрбір мүше мемлекеттен бір вице-президент (27) және ұлттық делегациялардан тағы 26 мүше кіреді, бұл оған ұлттық және саяси тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді. Бюро әдетте жылына жеті-сегіз рет жиналып, ЕОӨ саясатының бағдарламасын әзірлейді және әкімшілікке өз шешімдерін іске асыру жөнінде нұсқаулар береді.

Пленарлық мәжіліс

Еуропалық өңірлер комитетінің мүшелері жылына алты рет Брюссельде толық құрамымен жиналады, пікірлерді, есептерді және қаулыларды талқылап, қабылдау үшін.

Төрағалар конференциясы

ЕО төрағасы, бірінші вице-президенті, саяси топтардың президенттері және бас хатшы әрбір пленарлық сессия және басқа да маңызды жиналыстар алдында стратегиялық мәселелер бойынша саяси келісімге қол жеткізу мақсатымен Президенттер конференциясында бас қосады.

Ұлттық делегациялар

Сонымен қатар, АӨК құрамына 27 ұлттық делегация кіреді. Мүшелер жалпы мәжілістерге және басқа да шараларға дейін ұлттық делегацияларында жиналып, ортақ позицияларды талқылайды.

Бас хатшы

Бас хатшыны Бюро бес жылға тағайындайды. Өкілдер үйі әкімшілігінің басшысы ретінде Бас хатшы саяси мандатқа ие бола алмайды. Ол Президент пен Бюро шешімдерін іске асыру және Өкілдер үйі әкімшілігінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге жауапты. Петр Ближковский 2019 жылдың 16 желтоқсанынан бері Өкілдер үйінің Бас хатшысы болып табылады.

Бас хатшылық

Бас хатшылық бес дирекциядан тұрады: Мүшелер және пленарлық мәжілістер; Заңнамалық жұмыс 1; Заңнамалық жұмыс 2; Коммуникация; Адам ресурстары және қаржы. Логистика және аударма дирекциялары Еуропалық экономикалық және әлеуметтік комитетпен бірлесіп басқарылады. 2015 жылы Аймақтық өкілдер комитетінің (АӨК) қызметкерлерінің жалпы саны 527 адамды құрады.

Бюджет

2013 жылғы ЕАӨҚ бюджеті 36,5 млн. евроны құрайды, бұл Еуропалық одақтың жалпы бюджетінің 0,06%-ы болып табылады және оны бюджеттік қажеттіліктері бойынша үшінші шағын Еуропалық одақ институты етеді. 2014 жылғы бюджеті (90,2 млн. евро) шығыстар мақсатына сәйкес келесідей бөлінген: 39,7% – Консультативтік жұмыстар (35,8 млн. евро); 30,3% – Аударма, түсіндіру және баспа (27,2 млн. евро); 30% – Әкімшілік және қызмет (27 млн. евро). ЕАӨҚ-ның 2015 жылғы бюджеті 89,2 млн. евроны құрады. Барлық ЕАӨҚ шығындары ресми түрде Еуропалық одақ бюджетінің 5-тарауына (Әкімшілік шығыстар) жатса да, Еуропалық парламент бюджеті сияқты, оның бюджетінің маңызды бөлігі әкімшілік емес шығыстарға қатысты. Оның ең айқын мысалдары – ЕАӨҚ мүшелері мен олардың саяси қызметіне байланысты барлық шығындар.

Пікірлер

Еуропалық комиссия, Министрлер Кеңесі және Еуропалық парламент жергілікті және өңірлік билік органдарына қатысты салаларда заңнамалық мәтіндерді (директивалар, регламенттер және т.б.) дайындаған кезде Аймақтық және жергілікті өкілдер комитетімен (АЖӨК) кеңеседі. Мәтіндердің жобалары тиісті АЖӨК комиссиясына жіберіледі. Содан кейін комитет пікірін дайындау үшін баяндамашы тағайындалады. Бұл пікір жобасы пленарлық сессияда талқылауға түсу алдында АЖӨК комиссиясынан бекітілуі керек. Пленарлық сессияда мақұлданғаннан кейін ресми пікір барлық еуропалық институттарға жіберіледі және Еуропалық Одақтың Ресми газетінде жарияланады.

Қаулылар

Қаулылар комитетке маңызды және күн тәртібіндегі мәселелер бойынша өз ұстанымын білдіруге мүмкіндік береді. Еуропалық өңірлер комитетінің саяси топтары немесе 32 комитет мүшесі қаулылар дайындауға құқылы.

Зерттеулер және басқа жарияланымдар

АӨК Еуропалық Одақтың жергілікті және өңірлік деңгейдегі түрлі мәселелерді (білім беру, көлік, әлеуметтік мәселелер, кеңейту сияқты) зерттейді. Бұл зерттеулер сыртқы сарапшылардың қатысуымен дайындалады. АӨК сонымен қатар, өзінің қызметін түсіндіру және ағымдағы саяси жағдайды баяндау мақсатында, жалпы халыққа және өңірлік, жергілікті деңгейдегі актерлерге арналған жариялымдар шығарады.

Оқиғалар

Өңірлер мен қалалардың кездесу орны ретінде ЕОӨ жергілікті және өңірлік серіктестермен, сондай-ақ басқа да ЕО институттарымен бірлесе конференциялар, семинарлар мен көрмелер ұйымдастырады. Жыл сайын Еуропалық өңірлер мен қалалар апталығы барысында ЕОӨ өзінің бас кеңсесінде мыңдаған қатысушыны қабылдайды, олар белсенді талқылауларға қатысады немесе бірлескен жобалар бойынша ынтымақтастыққа серіктес іздейді.

Сын

2020 жылы Өңірлер комитеті бұрынғы ішкі аудитор Роберт Маккойдың 20 жылдан бері шешілмеген мәселесіне байланысты сынға ұшырады. Ол ЕО органында "алаяқтық пен ұрлық" туралы ақпарат бергеннен кейін қатты мазақтауға ұшырады. Еуропалық парламентте сөйлеген сөзінде Маккой, Өңірлер комитеті оған қарсы "қарсыласу кампаниясын" жүргізіп, оның жеке және кәсіби беделін "қанауға" ұшыратқанын мәлімдеді. Бұл мәселе Өңірлер комитетінің бұрынғы мүшесі, Нидерланды Еуропарламентінің депутаты Софи Инт-Велдтің де сынына ұшырауына себеп болды. Ол парламентте өз тәжірибесіне сүйене отырып, Өңірлер комитетінің басқаруы "толыққанды құзырсыз және іштен шіріген" екенін айтты. Сондай-ақ, комитет "толық жоққа шығару режимінде" тұрғанын айыптап, бюджеттік санкциялар салуды ұсынды. Бұл мәселеге қатысты Өңірлер комитетінің белсенсіздігін сынға алған тағы бір депутат – чехиялық Еуропарламентінің депутаты Томаш Здеховский: "Бұл жағдайды қарағанда, маған американдық 'Граундхог күні' фильмі еске түседі, онда басты кейіпкер уақыт шеңберіне түсіп қалады".