Кіріспе

Еуропалық Кеңес (EUCO) – Еуропалық Одақтың (ЕО) жалпы саяси бағытын және басымдықтарын анықтайтын алқалы орган (директорлық жүйе). Еуропалық Кеңес Еуропалық Комиссиямен бірге Еуропалық Одақтың (ЕО) атқарушы органының бір бөлігі болып табылады. Оның құрамына ЕО мүше мемлекеттерінің мемлекет басшылары немесе үкімет басшылары, Еуропалық Кеңестің төрағасы және Еуропалық Комиссияның төрағасы кіреді. Одақтың Сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілі де оның отырыстарына қатысады. 1975 жылы бейресми саммит ретінде құрылған Еуропалық Кеңес 2009 жылы Лиссабон шартының күшіне енуімен институт ретінде ресми мәртебе алды. Оның қазіргі төрағасы – Бельгияның бұрынғы премьер-министрі Шарль Мишель.

Билік пен міндеттері

Еуропалық кеңес – Лиссабон шартында «Одақтың дамуына қажетті серпіліс беруге тиіс» орган ретінде сипатталған ЕО-ның ресми институты. Ол, негізінен, Еуропалық Одақтың саяси бағытын белгілейді және осы себепті еуропалық интеграцияның локомотиві деп есептеледі. Сондықтан, Еуропалық кеңес ЕО-ның жоғарыдағы атқарушы билігіне қатысты өкілеттіктерге ие болуымен қатар, кейбір сарапшылар оны Одақтың «жоғарғы саяси билігі» деп атайды.

Құрамы

Еуропалық кеңес мүше мемлекеттердің мемлекет басшылары немесе үкімет басшыларынан, сондай-ақ оның өзінің президенті мен Комиссия төрағасынан (екісі де дауыс беру құқығына ие емес) тұрады. Бұрын кездесулерге ұлттық сыртқы істер министрі де, Комиссия төрағасы да комиссияның тағы бір мүшесімен бірге қатысатын. Алайда, Лиссабон шартынан кейін бұл тоқтатылды, себебі жаңа мүше мемлекеттердің бірінен соң бірі қосылуынан кейін аталмыш органның құрамы кеңейіп кеткен еді. 2008 жылы Финляндияның сыртқы істер министрі болған Стубб Грузия дағдарысы бойынша өткізілген төтенше кеңес отырысына фин делегациясының құрамынан шығарылды, өйткені президент жоғары деңгейдегі саммитте премьер-министрмен бірге қатысуды қалады (кездесулерге әр елден екі адамнан ғана қатыса алатын). Бұл, Стабб сол кезде Еуропалық қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының төрағасы болғанына және дағдарыстың шешілуіне тікелей қатысқанына қарамастан болды. Польшада да мәселе туындады, себебі Польша президенті мен премьер-министрі әртүрлі партиялардың өкілдері болды және дағдарысқа сыртқы саясат бойынша әртүрлі жауап берді. 2007-2008 жылдары Румынияда президент Траян Бэсеску мен премьер-министр Кэлин Попеску Тэричану, ал 2012 жылы премьер-министр Виктор Понта президентке қарсы болды.

Еуроаймақ саммиттері

2010 және 2011 жылдары еурозонаға мүше мемлекеттердің мемлекет және үкімет басшыларының бірқатар арнайы кездесулері өткізілді, онда Мемлекеттік қарыз дағдарысы талқыланды. 2011 жылдың қазан айында олар жылына екі рет (қажет болған жағдайда қосымша кездесулермен) тұрақты түрде жиналуға келісті. Бұл әдетте Еуропалық кеңестің отырысынан кейін, сол форматта (Еуропалық кеңестің төрағасымен және Комиссия төрағасымен бірге) өтеді, бірақ көбінесе (қазіргіде 20) еурозона мүше мемлекеттерінің мемлекет және үкімет басшыларымен ғана шектеледі.

Төраға

Еуропалық Кеңестің Төрағасы Еуропалық Кеңес тарапынан квалификациялық көпшілік дауыспен екі жарым жыл мерзімге сайланады, мерзімі бір рет ұзартылуы мүмкін. Төраға әрбір Еуропалық Кеңес отырысынан кейін Еуропалық Парламентке есеп беруге міндетті.

Орындық және отырыстар

Еуропалық Кеңес ЕО-ның 15.3-бабына сәйкес, кемінде алты айда екі рет жиналуға міндетті, бірақ іс жүзінде одан да жиі жиналады. Бизнес мәселелерін шектеуге жасалған күш-жігерге қарамастан, кездесулер әдетте кем дегенде екі күнге созылады және түнгі уақытқа дейін жалғасады. Бұл келісімді іске асырудың алға жылжуы 2002 жылы болды, онда кейбір мемлекеттер кездесулерді қабылдау құқығынан бас тартып, Брюссельді орналасқан жер ретінде басымдық берді. ЕО 2004 жылғы кеңейту арқылы 25 мүше мемлекетке жеткеннен кейін, Еуропалық Кеңестің барлық ресми саммиттері Брюссельде өтті, тек 2017 жылы Мальтада өткен сияқты, кейбір ресми емес кездесулер бұл ережені бұзды. Ірі саммиттерді ұйымдастырудың логистикалық, экологиялық, қаржылық және қауіпсіздік аспектілері Еуропалық Кеңестің тұрақты орнын құру туралы ЕО басшыларының шешіміне ықпал ететін басты факторлар ретінде жиі айтылады. Алайда, 2004 жылы басшылар ескірген ғимараттардың тудырған логистикалық мәселелерінің жаңа, арнайы салынған орынды қажет ететініне келісті, ол жыл сайынғы 6000-қа жуық отырыс, жұмыс топтары мен саммиттерді қабылдай алатын болады. Осының нәтижесінде 2017 жылы есіктерін ашқан «Еуропа» ғимараты салынды. Жаңа ғимараттың орталық бөлігі – негізгі отырыс залы орналасқан ерекше көп қабатты «фонарь тәрізді» құрылыс, ол Еуропалық Кеңес пен Еуропалық Одақ Кеңесінің ресми логотиптерінде пайдаланылады.