Кіріспе
Criss Cross) – Роберт Сиодмак түсірген 1949 жылғы американдық фильм-нуар қылмыстық фильмі. Бёрт Ланкастер, Ивон Де Карло және Дэн Дюрия бас рөлдерде ойнаған, ал сценарийі Дон Трейсидің 1934 жылғы аттас романы негізінде Дэниел Фукс жазған. Бұл қара-ақ фильм Лос-Анджелестің Бункер-Хилл аймағында түсірілді. Фильмнің музыкасын Миклош Роза жазды. 1995 жылы «The Underneath» деген атпен қайта түсірілді.
Criss Cross is a 1949 American film noir crime film starring Burt Lancaster, Yvonne De Carlo and Dan Duryea, directed by Robert Siodmak and written by Daniel Fuchs based on Don Tracy's 1934 novel of the same name. This black and white film was shot partly on location in the Bunker Hill section of Los Angeles. Miklós Rózsa scored the film's soundtrack. It was remade as The Underneath in 1995.
Сюжет
Стив Томпсон бұрынғы әйелі Аннаны іздеп Лос-Анджелеске оралады, барлық ақылға қарсы болса да, онымен жаңа махаббатты қайта жаққанға құштар. Ол броньды көлік компаниясындағы бұрынғы жұмысына қайта оралады. Анна енді мафиози Слим Дандиге үйленген, бірақ Томпсонмен құпия қарым-қатынасын жалғастырып келеді. Олардың арадағы қарым-қатынастың кез келген күдіктің назарына ілікпеуі үшін Томпсон Дандиді күндізгі уақытта броньды көлікті тонауға итермелейді, бірақ тонау орындалғанда Данди оны сатып жібереді. Тонау кезінде жараланған Томпсон ауруханада жатыр және тонаушыларды жарақаттаған батыр ретінде қарастырылады. Данди Томпсонды өзіне әкелу үшін ауруханаға адам жібереді, бірақ Томпсон сол адамды паралап, Анна жасырынып отырған жерге жеткізіп, ұрланған ақшамен жаңа өмір бастауға ниеттенді. Бірақ Томпсонның жаралы күйін көрген Анна, Данди оларды тауып алады деп қорқып, оған ақшаны алып, оны тастап кететінін айтып, күтпеген нәрсе жасайды. Томпсон Аннамен сөйлесіп көріп баяу келе жатқанда Данди келіп жетеді. Ол Томпсон жүргізушіні паралап, олардың соңынан келеді деп есептеген. Ол Анна мен Томпсонды өлтіреді, бірақ кете бергенде дабылдың үні естіледі.
Өндіріс жазбалары
Criss Cross фильмінде Тони Кертистің (сол кезде Энтони Кертис деп аталған) экрандағы тұңғыш дебюті көрсетілген. Ол Round Up Bar-дегі маңызды сахнада Эси Моралес және оның Rhumba Band орындаған "Jungle Fantasy" әнімен Де Карломен билейтін эпизодта, атаусыз актер ретінде шағын рөлде пайда болады. Продюсер Марк Хеллингер түсірілімдер басталмас бұрын күрт қайтыс болғандықтан, туындының жасалуына қауіп төнді. Хабарға сенсек, Ланкастер Сиодмак пен Фукстің Хеллингердің жарыс жолындағы қарақшылық туралы идеясын өлімге алып келетін махаббат үшбұрышына өзгертуіне наразы болған.
Орналасқан жерлер
Крисс Крос Лос-Анджелес қаласының орталығында түсірілді, әуе панорамасымен басталып, қаланың солтүстігіндегі түнгі клубта аяқталады. Ланкастердің кейіпкері анасымен бірге Hill Street көшесіндегі үйде тұрады, ол Temple Street көшесіндегі қысқа Hill Street туннелінің солтүстік кіреберісінен жоғары орналасқан, Bunker Hill-дің Court Hill аймағында. Туннель және оның үстіндегі төбе (үйді қоса алғанда) 1955 жылы азаматтық орталықты кеңейту және Hill Street көшесіндегі Лос-Анджелес округінің жаңа сот ғимаратын салу үшін бұзылды, оны көбінесе "Перри Мейсон" телесериалының эпизодтарында көруге болады. Ұрық жоспарлау үшін Сиодмак Hill және Olive көшелері арасындағы тік қадамдардағы, Sunshine Apartments үйінің сыртқы және ішкі көрінісін пайдаланды, ол қонақ үй бөлмесінің терезелерінен көрінетін "Ангелдер рейсі" фуникулеріне қарама-қарсы орналасқан. Бункер Хиллдің бұл аймағы нуар режиссерлерінің сүйікті орны болды, алайда, өкінішке орай, ол 1960 жылдары бұзылып кетті. Alameda көшесіндегі Union Station вокзалының ішінде және сыртында да ұзақ сахна бар.
Сыншыл пікірлер
The New York Times газеті фильм туралы ара-жібір пікір жазып, былай деді: "Гангстерлер мен Анна есімді әйел туралы қатал, шамалы қызықты мелодрама, ол Стив есімді жігіттің қанына сіңіп, оған көптеген мәселелер туғызады. Көп жағынан, «Criss Cross» – Роберт Сиодмақтың шебер режиссурасының арқасында, ширақ әрекетке толы, күмәнді фильм. Бірақ кейде ол жалықтыратын және баяу болады, себебі Сиодмак мырза сценарийге тым көп сөздерді, қайталауларды және еліктеуді қосып жіберген. Дегенмен, сценаристтерге ескі үшбұрыш гангстерлік формулаға бірнеше жаңа, тіпті революциялық болмаса да, қызықты бұрылыстар енгізгендері үшін алғыс айту керек." Фильм 1959 жылы Universal International компаниясымен қайта шығарылды.
Қайта бағалау
2004 жылы киносыншы Деннис Шварц былай деп жазды: "Роберт Сиодмак махаббат пен сатқындыққа толы циникалық фильм-нуардың режиссері. Бұл 1940-шы жылдардағы стиль жағынан ең ықпалды фильм-нуар, оны Фрэнк Пленердің әдемі қараңғы түсірілімдері, Дэниел Фукстың тартымды сценарийі және Сиодмақтың серпінді темпі одан әрі күшейтеді. Бұл Дон Трейсидің әңгімесіне негізделген, Сиодмак болса шиденділікті қыздырып ұстап тұрады, ал кейіпкерлер өте жақсы сомдалған. "Крис Крос" – 1940-шы жылдардағы фильм-нуардың ең трагикалық мысалының бірі. Жанрдың жанкүйерлері міндетті түрде көруі керек." Чикаголық оқырманның киносыншысы Дейв Кехр фильмді жоғары бағалап, "Роберт Сиодмак 40-шы жылдардың ең ықпалды стилистерінің бірі болды, ол "Фантом Лэди" және "The Killers" сияқты фильмдерде американдық фильм-нуардың ерекше көрнектілігін қалыптастыруға көмектесті. Бірақ оның көптеген фильмдері тек суретке түсіру сапасымен ғана ерекшеленеді. "Крис Крос" – осы ерекшеліктердің бірі, үш және төрт рет айқай-шумен толы, жанрдағы ең таңғаларлық циникалық соңға апарып соқтыратын фильм." Film Noir Foundation негізін қалаушы Эдди Мюллер "Крис Крос" фильмін топ-25 фильм-нуар тізімінде 2-орынға қойып, былай дейді: "Ақымақтық, бұрын оның ядросында бірдеңе жетіспейтіндей болған. Бірақ мен оны көрген сайын одан да жақсы көремін. Де Карлоның тұраққа орналасқан камераға жалбарынуы – фильм-нуардың шешуші сәті болуы мүмкін." Rotten Tomatoes сайтындағы сыншылардың 92%-ы 12 шолуға негізделген фильмге оң баға берді.
Бейімделу
Фильм 1995 жылы Стивен Содерберг түсірген "The Underneath" фильмі ретінде қайта түсірілді.