Кіріспе

1936 жылы Фриц Лангтың түсірген "Ашу" фильмі – 1936 жылы Фриц Ланг режиссерлік еткен американдық қылмыс фильмі. Фильмде бір бейкүнә адам (Спенсер Трейси) өртеуге ұшыраудан аман қалады, бірақ оны линч жасауға тырысқан топтан кек алуға бел буады. Фильмді Metro Goldwyn Mayer компаниясы шығарды, басты рөлдерде Сильвия Сидни мен Спенсер Трейси ойнады, сондай-ақ Уолтер Абель, Брюс Кэбот, Эдвард Эллис және Уолтер Бреннан сияқты актерлер де қатысты. Фильм Калифорния штатының Сан-Хосе қаласындағы Брук Харттың өліміне байланысты оқиғаларға негізделген, ал сценарийін Бартлетт Кормак пен Фриц Ланг Норман Краснаның "Халық билігі" әңгімесінен жазған. "Ашу" фильмі Фриц Лангтың Америкада түсірген алғашқы фильмі болды.

Сюжет

Кэтрин Грантпен кездесуге бет алғанда, бензин станциясының иесі Джо Уилсон, бір баланың қанағаттандырмайтын жағдайларда ұрлануына байланысты жалған айыптаумен тұтқындалады. Шабыс тез арада шағын қаланың арасында тарап, әр қайталаған сайын бұрмаланып, түрме алдында халық жинала бастайды. Әділдікке берілген шериф тұтқынды беруден бас тартқанда, ашуланған қала тұрғындары ғимаратты өртеп, қашқанда өртке динамит лақтырады. Ешкім білмейтіндей, жарылыс Джоны босатады, бірақ оның кішкентай иті Рейнбоу қаза табады, ол оны жұбату үшін камераға жүгірген еді. Аудандық прокурор негізгі қылмыскерлерді кісі өлтіруден сотқа береді, бірақ ешкім кінәлілерді анықтауға дайын емес, ал бірнешеуі жалған желеулер келтіреді. Іс үмітсіз көрінеді, бірақ прокурор нақты дәлелдер ұсынады: 22 адамның қылмыстық әрекетін көрсететін киножазба. Кэтрин Джоның өрттен құтылып, ағалары оның аман қалғанын жасырып, күдіктілерді оның өлтірілуіне кінәлі ету арқылы кек алуға көмектесіп жатқанын біледі. Ол Джоға барады және оған бұл әрекетті тоқтатуын өтінеді, бірақ ол өзінің өлтірушілерін жазалауға бекінеді. Оның санасы мазалай бастайды, және үкім оқылып жатқанда, ол сот залына кіріп, шындықты айтады.

Қабылдау

Фильм "Үздік түпнұсқалық сценарий" номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Франк Нюгент «Нью-Йорк Таймс» газетінде жазған рецензиясында оны «ұлттық дерттің ересек, салмақты және терең зерттелуі» деп бағалаған. 1936 жылы «The Spectator» журналына жазған Грэм Грин фильмді «Мен білетін жалғыз фильм, оған «ұлы» деген сипаттама беруге құштар едім» деп жоғары бағалаған. Фильмнің «рухани тұтастық сезімін дыбыс пен бейне арқылы басқа ешбір ортадан жақсы жеткізгенін» айтқан Грин, Сильвия Сиднидің еңбегіне ерекше назар аударды: «Ол ешқашан мұң мен сезімнің айтылмаған ауыртпалығын осылай терең жеткізбеген, ал басқа ешбір режиссер өзінің құралын осылай толыққанды меңгермеген, дыбыс пен бейне арасындағы үйлесімді осылай сезімталдықпен ұстаған жоқ». 1995 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізу үшін іріктеді. 2021 жылы фильм Солтүстік Америка аймағында Warner Bros. компаниясының «Архивтер жинағы» арқылы Blu-ray дискісінде жарық көрді. Фильмтің ішкі саудадан түскен кірісі 685 000 доллар, ал шетелде – 617 000 доллар құрады.