Кіріспе

Бірінші ғасырдың аяғындағы Қытайдың әскери елшісі, Қытай елшісі Ган Ин (;) (шамамен 90 жылдары) – қытай дипломаты, саяхатшы және әскери шенеунік. 97 жылы Қытайдың әскери генералы Бан Чао оны Рим империясы туралы көбірек білу үшін Рим империясына миссиямен жіберді. Ган Ин Римге жетпеді, тек "батыс теңізіне" дейін барды, ол Жерорта теңізінің шығыс жағалауы, Қара теңіз немесе Парф шығанағының парфяндық жағалауы болуы мүмкін. Олар сол жерден бірнеше апта ішінде Евфрат өзенімен Сириядағы римдік шекараға дейін бара алатын еді, бірақ олар мұны білмеді, керісінше Арабияны айналып Римдік Египетке жетуді жоспарлады, бұл үш айға созылар еді. Жергілікті теңізшілердің нашар ауа-райы туралы айтқандары оларды көңілсіздікке түсірді, сондықтан олар үйлеріне қайтып келді, содан кейін қайта оралды. Бұрынғы ұрпақтар бұл аймақтарға ешқашан жеткен емес. Шаньцзин олар туралы ешқандай мәлімет бермейді. Ол, әрине, олардың әдет-ғұрыптары туралы есеп дайындады және олардың құнды және ерекше өнімдерін зерттеді". "Император Хэ билік еткеніндегі Йунъюаньның тоғызыншы жылында [97 ж.] Бас қорғаушы Бан Чао Ган Инды Да Циньге (大秦) [Рим империясы] жіберді. Ол Тиаочжиге (条支) (Хараксен) және Сибинге (斯宾) (Сусиана?) үлкен теңіздің жанында жетті. Ол одан өтуді қалады, бірақ Аньсидің (安息) [Парфия] батыс шекарасындағы теңізшілер оған былай деді:

"Мұхит өте үлкен. Егер жел жағдайы қолайлы болса, оны барып-қайту үшін үш ай жеткілікті. Бірақ егер сізді кешіктіретін желге тап болсаңыз, екі жылға созылуы мүмкін. Сондықтан теңізге шығатындар үш жылға жететін азық-түлік алады. Зор мұхит адамды өз елін ойлауға, сағынуға және кейбіреулерінің өліміне себеп болады". Ган бұны естігенде, сапарынан бас тартты. Хоу Ханшуда да мынадай жазылған:

"[Рим] жері бірнеше мың лиге созылады. Онда төрт жүзден астам қамал қалалары бар. Одан да көп кіші тәуелді мемлекеттер бар. Қалалардың қабырғалары тастан салынған. Олар аралықта пошта станцияларын құрды, олардың барлығы гипстен жабылып, әктелген. Онда қарағайлар мен кипаристер, сондай-ақ барлық түрлі ағаштар мен өсімдіктер бар."

Талдау

Генри Юлдің айтуынша, оның соңында Жерорта теңізінің коралл өнеркәсібі туралы толыққанды сипаттама келтірілген. Ган Ин император Нерва Траянды ізбасары ретінде қабылдаған шаққа жуық саяхаттады, бірақ олардың ешқайсысы жаман ниеттерден тақтан түскен жоқ; оның сөзіне қарағанда, "патшалар" кез келген римдік институттан гөрі, көне қытай мифологиясындағы данагөйлерге көбірек ұқсайды. Гректердің Кос аралында ежелгі заманда жібек құрттары өсірілген, бірақ оның өнімі қытай жібегімен салыстыруға келмейді. Дегенмен, бұл сілтеме өте сирек кездесетін және әдемі алтын түсті теңіз жібіне қатысты болып көрінеді, осы туралы III ғасырдағы Вейлюе тарихында да айтылған.