Тынық мұхитындағы Уэйк аралы шайқасы (1941)

Кіріспе

Тынық мұхитындағы Екінші дүниежүзілік соғыс шайқасы (1941)

Уэйк аралы шайқасы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы шайқас. Шабуыл 1941 жылғы 8 желтоқсан күні таңертең Гавайидегі Перл-Харбор теңіз және әуе базаларына жасалған шабуылмен бірдей уақытта басталды және 23 желтоқсанда американдық күштердің Жапония империясына бас июымен аяқталды. Бұл шайқас Уэйк аралы және оның кішігірім Пил мен Уилкс аралдарынан құралған атоллда Жапония империясының әуе, құрлық және теңіз күштері мен АҚШ күштері арасында өтті, екі тараптан да теңіз жаяу әскерлері маңызды рөл атқарды. Шабуыл 1941 жылғы 8 желтоқсанда Перл-Харборға жасалған шабуылдан бірнеше сағат өткен соң күтпеген бомбалаудан басталды, және соғыс аяқталғанға дейін әуе шабуылдары дерлік күн сайын жалғасты. Екі десанттық шабуыл болды: 1941 жылғы 11 желтоқсандағысы (ол сәтсіз аяқталды) және 23 желтоқсандағысы, нәтижесінде жапондықтар атоллды басып алды. Сонымен қатар, Уэйк үстінде және төңірегінде бірнеше әуе шайқастары мен екі теңіз кемесінің кездесуі болды. АҚШ аралды және 12 истребитель ұшағын жоғалтты; гарнизонмен қатар, жапондықтар 1200-ге жуық азаматтық мердігерлерді тұтқынға алды. Жапония шайқас барысында екі ондаған әртүрлі типтегі ұшақтар, төрт су үсті кемесі және екі су асты кемесін жоғалтты, сондай-ақ кем дегенде 600 әскери қызметкері қаза тапты. Бұл шайқаста тұтқынға алынған 98 азаматтық тұтқын құлдық жұмысына тартылып, кейін 1943 жылғы қазан айында Уэйк аралында өлім жазасына кесілді. Қалған тұтқындар Азиядағы әскери лагерлерге жіберілді, ал бесеуі теңіз сапарында қаза тапты. Арал Тынық мұхитындағы Екінші дүниежүзілік соғыс театрының аяқталуына дейін жапондықтардың бақылауында болды. Аралдағы қалған жапон гарнизоны 1945 жылғы 4 қыркүйекте АҚШ теңіз жаяу әскерінің жасағына берілді, бұл 1945 жылғы 2 қыркүйекте Токио шығанағындағы «Миссури» соғыс кемесінде генерал Дуглас Макартурға жасалған капитуляциядан кейін болды.

Кіріспе

1941 жылдың қаңтар айында АҚШ Әскери-теңіз күштері атолда әскери база салуды бастады. 19 тамызда бірінші тұрақты әскери гарнизон, 1-ші теңіз қорғаныс батальонының бөлімдері майор П.С. Деверьо басшылығымен Уэйк аралына жеткізілді, құрамында 450 офицер мен сарбаз болды. Атоллдың салыстырмалы түрде кішкентай болғанына қарамастан, теңізшілер барлық қорғаныс позицияларын жайлай алмады, сондай-ақ, олар барлық жабдықтарымен, әсіресе әуедегі іздеу радарларымен келмеді. Теңізшілер жасағы 12 F4F 3 Wildcat истребителінен тұратын Теңізшілер корпусының 211-ші ұрыс эскадрильясымен күшейтілді, оған Теңізшілер авиаторы майор Пол А. Путнам басшылық етті. Аралда сонымен қатар 68 АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қызметкері де болды. Моррисон Кнудсен азаматтық құрылыс компаниясының шамамен 1221 азаматтық жұмысшысы әскери нысандарды салу үшін аралда жұмыс істеді. Олардың көпшілігі Боулдер бөгеті, Бонневилл бөгеті немесе Гранд-Кули бөгеті жобаларының бұрынғы құрылыс бағдарламаларының қатысушылары еді. Ал қалғандары ақшаға мұқтаж, қиын жағдайдағы адамдар болды. Құрылыс жоспарларына әуежай, гидроұшақтар базасы, су асты кемелері базасы және Уилкс аралы арқылы лагунаға су асты кемелерінің өтуі үшін жасалған арна кірді. Pan American Airways компаниясының да аралдағы нысандары болды, ол 1935 жылы басталған Pan Am Clipper транстынықмұхитық амфибиялық әуе қызметінің бірі болды. Азаматтық нысан Тынық мұхиты арқылы алғашқы коммерциялық әуе бағытын ашқан гидроұшақтар базаларының бірі еді, ал басқа да аялдамалар Тынық мұхитындағы аралдарда орналасқан. Бұл ұшақтар сол кездегі ең үлкен қанатты ұшақтардың бірі болды, билеттері өте қымбат болғанмен, Азия мен Австралияға тез сапар жасауға мүмкіндік берді. Pan American компаниясының бірнеше ондаған қызметкерлері, сонымен қатар қырық бес шаморро адамы (Мариана аралдары мен Гуамнан шыққан микронезиялықтар) компанияның Уэйк аралындағы нысандарында жұмыс істеді, онда гидроұшақтар базасы мен қонақ үй орналасқан. Pan Am 1941 жылдың желтоқсан айындағы жапондық әуе шабуылына дейін жұмыс істеді. Теңізшілер алты 5 дюймдік (127 мм)/51 калибрлі зеңбірекпен, ескі USS Texas (1892) шайқас кемесінен алынған; он екі /50 калибрлі зениттік пулеметпен (олардың арасында тек бір жұмыс істейтін зениттік басқару пункті болды); он сегіз Браунинг ауыр пулеметімен; және отыз ауыр, орташа және жеңіл су және ауамен салқындатылатын пулеметтермен қаруланды. Теңізшілер әлі де бұрандалы M1903 Спрингфилд мылтығымен жабдықталған (30-06 патронымен атып), өйткені олар жартылай автоматты M1 Гаранд мылтығына көшуді жоспарлаған еді. Басқа да кіші қаруларға .45 калибрлі Томпсон автоматтары мен тапаншалары, сондай-ақ қол гранаталары кірді. Жаңадан салынған әуе базасының бір міндеті – Тынық мұхиты арқылы өтетін B-17 бомбалаушыларын жабдықтау болды. 28 қарашада Әскери-теңіз күштерінің ұшқышы, командир Уинфилд С. Каннингэм, аралдағы АҚШ күштерінің бас командасын қабылдау үшін Уэйкке келді. Соғыс басталғанға дейін оның қорғанысты тексеруге және әскерін бағалауға 10 күні болды. 6 желтоқсанда Жапондық 27-ші су асты кемелері дивизиясы (Ro 65, Ro 66, Ro 67) Кваджалейн атолынан кезекшілікке және операцияны тоқтатуға жіберілді.

In January 1941, the United States Navy began construction of a military base on the atoll. On 19 August, the first permanent military garrison, elements of the 1st Marine Defense Battalion deployed to Wake Island under the command of Major P. S. Devereux, USMC with a force of 450 officers and men. Despite the relatively small size of the atoll, the Marines could not man all their defensive positions nor did they arrive with all their equipment, notably their air search radar units. The Marine Detachment was supplemented by Marine Corps Fighter Squadron VMF 211, consisting of 12 F4F 3 Wildcat fighters, commanded by Marine aviator Major Paul A. Putnam, USMC. Also present on the island were 68 U. S. Navy personnel. About 1,221 civilian workers for the Morrison Knudsen Civil Engineering Company were present on the island for the construction of the military facilities. Most of these men were veterans of previous construction programs for the Boulder Dam, Bonneville Dam, or Grand Coulee Dam projects. Others were men who were in desperate situations and great need for money. The construction plans included an airfield, a seaplane base, a submarine base, and a channel cut through Wilkes Island for submarines to be able to reach the lagoon. Pan American Airways also had facilities on the island, which served as one of the stops on the Pan Am Clipper trans Pacific amphibious air service initiated in 1935. The civilian facility was part of a string of seaplane bases that opened the first commercial air route across the Pacific, and other stops were at islands across the Pacific. The flying boats were some of the largest fixed wing aircraft of the day, and the tickets were very expensive but did allow a much faster trip to Asia and Australia. A couple dozen or so Pan American employees, plus forty five Chamorro men (native Micronesians from the Mariana Islands and Guam) were employed at the company's facilities on Wake Island, which included a seaplane base and a hotel. Pan Am remained in operation up to the day of the first Japanese air raid in December 1941. The Marines were armed with six 5 inch (127 mm)/51 cal pieces, originating from the old battleship USS Texas (1892); twelve /50 cal anti aircraft guns (with only a single working anti aircraft director among them); eighteen Browning heavy machine guns; and thirty heavy, medium, and light water and air cooled machine guns. The Marines were still equipped with the bolt action M1903 Springfield rifle (firing 30 06), as they had yet to switch over to the semi automatic M1 Garand rifle. Other small arms included Thompson submachine guns and pistols in .45 caliber, as well as hand grenades. One of the tasks of the newly built air base was resupplying B 17 bombers transiting the Pacific Ocean. On 28 November, naval aviator Commander Winfield S. Cunningham, USN reported to Wake to assume overall command of U. S. forces on the island. He had 10 days to examine the defenses and assess his men before war broke out. On 6 December, Japanese Submarine Division 27 (Ro 65, Ro 66, Ro 67) was dispatched from Kwajalein Atoll to patrol and blockade the pending operation.

Бастапқы әуе шабуылдары мен бомбалаулар

1941 жылдың 7 желтоқсаны Уэйк аралында ашық әрі шуақты күн болды. Бір күн бұрын майор Деверо өз теңізшілеріне жаттығу өткізуді бұйырды, бұл аралдың қорғанысына назар аудару қажеттігінен туындаған алғашқы жаттығу еді. Жаттығу жеткілікті жақсы өтті, содан кейін майор Деверо әскерилерге демалыс күнін демалуға, кіріктіруге, хат жазуға, ойлануға, тазалауға немесе қалағандарын істеуге уақыт беруді бұйырды. 1941 жылдың 8 желтоқсанында күн қалыпты жағдайда басталды, «China Clipper» Гуамға қарай жолын жалғастырды. Бірақ содан кейін Перл-Харборға шабуыл жасалғаны туралы радиохабарлама келді. Уэйк дата сызығының арғы жағында болғандықтан, Перл-Харбордан бірнеше сағат қашықтықта болғанымен, Жапонияның күшті шабуылдары жексенбіде емес, дүйсенбіде болды. 1941 жылдың 8 желтоқсанында, Перл-Харборға шабуыл туралы хабар алғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң, Маршалл аралдарындағы базалардан ұшқан 36 жапондық Mitsubishi G3M3 орташа бомбалаушылары Уэйк аралына шабуыл жасады, нәтижесінде 12 F4F 3 Wildcats-тің сегізі жерде жойылды және «Nisqually» (бұрынғы Design 1023 жүк кемесі, кейін баржаға айналдырылған) батты. Қалған төрт F4F Wildcats әуеде патрульдеуде болды, бірақ нашар көріну жағдайынан жапондық бомбалаушыларды көре алмады. Бұл Wildcats келесі күні екі бомбалаушыны атып түсірді. Теңізшілердің барлық қорғаныс бекіністері алғашқы шабуылда зақымдалмады, себебі шабуылдың басты нысаны әуе кемелері болды. 55 әскери-әуе күштерінің қызметкерлерінен 23-і қаза тауып, 11-і жараланды. 8 желтоқсанның таңында Pan American Martin M 130 жолаушыларымен Гуамға бет алғанда, Перл-Харборға шабуыл туралы радиохабарлама алды және Уэйкке қайтуға бұйрық берілді. Ол қайтып келген кезде жапондықтардың күтпеген бомбалау шабуылына тап болды, нәтижесінде 9 қызметкер қаза тауып, көптеген ғимараттар қирады. 45 шаморроның бесеуі 8 желтоқсандағы әуе шабуылында қаза тауып, бесеуі жараланды, ал ауруханада жатқан бесеуі келесі күні аурухана бомбаға ұшыраған кезде қайтыс болды. Уэйктің әскери қолбасшысы аман қалған шаморролардан аралды қорғауға көмектесуге дайын екендерін сұрады; олар келісіп, аралды нығайтуға көмектесті. Олар тұтқынға алынды, соғыстан 33-і аман қалды, ал 1982 жылы шайқастағы үлесі үшін оларға ардагер мәртебесі берілді. Ұшаққа мүмкіндігінше көп адам сыйып тұру үшін оны тазалап, шамамен 40 жолаушыға орналасуға болатын, бірақ олар еденде отыруға мәжбүр болды. Алайда, шабуыл PBY Catalina ұшағын жойды және бірнеше адам қаза тапты, сонымен қатар, ондағы нысандарға да зақым келді. Келесі күндері тағы екі әуе шабуылы болды. 9 желтоқсанда негізгі лагерь нысанаға алынып, азаматтық аурухана мен Pan Am әуе базасы қиратылды. Келесі күні жаудың бомбалаушылары Уилкс аралына бағытталды. 9 желтоқсандағы шабуылдан кейін, жапондықтар позицияны суретке түсірген жағдайда төрт зениттік пушканы басқа жерге көшірді. Олардың орнына ағаштан жасалған көшірмелер орнатылды, ал жапондық бомбалаушылар осы алдау орындарына шабуыл жасады. Азаматтық динамит қоймасына сәтті соққы тигенінен тізбекті реакция басталды және Уилкстегі қарудың оқ-дәрісі жойылды. 11 желтоқсандағы жапондықтардың жерге қондыру әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, G3M «Nells» және/немесе ұшу қайықтарымен көптеген күндері әуе шабуылы болды, ал F4F Wildcats және әуе кемелеріне қарсы батареялар қорғануға тырысты. Осы уақытта Перл-Харборда Уэйкті қайта жабдықтау және азаматтық мердігерлерді эвакуациялау жоспары жасалды.

December 7, 1941 was a clear and bright day on Wake Island. Just the previous day, Major Devereux ordered a practice drill for his Marines, which happened to be the first one done because of the great need to focus on the island's defenses. The drill went well enough that Major Devereux commanded the men to rest on the Sabbath and take their time relaxing, doing laundry, writing letters, thinking, cleaning, or doing whatever they wished. On Monday, December 8, 1941, the day started normally enough, with a China Clipper continuing its way to Guam. But then, radio word of an attack on Pearl Harbor arrived. Wake was on the other side of the date line, so though just hours away in time from Pearl Harbor, the massive attacks by Japan came on Monday, not Sunday. On 8 December 1941, just hours after receiving word of the attack on Pearl Harbor, 36 Japanese Mitsubishi G3M3 medium bombers flown from bases on the Marshall Islands attacked Wake Island, destroying eight of the 12 F4F 3 Wildcats on the ground and sinking the Nisqually, a former Design 1023 cargo ship converted into a scow. The remaining four F4F Wildcats were in the air patrolling, but because of poor visibility, failed to see the attacking Japanese bombers. These Wildcats shot down two bombers on the following day. All of the Marine garrison's defensive emplacements were left intact by the first raid, which primarily targeted the aircraft. Of the 55 Marine aviation personnel, 23 were killed and 11 were wounded. Early in the morning of 8 December, a Pan American Martin M 130 had left and was on its way to Guam with passengers, when it received a radio message about the attack on Pearl Harbor, and was told to return to Wake. It returned only to be caught in the Japanese surprise bombing raid which killed 9 employees and destroyed many of the buildings. Of the 45 Chamorros, five were killed and five wounded in the initial airstrikes on December 8, and the five in the hospital died the next day when the hospital was bombed. The Military commander of Wake asked the surviving Chamorros if they would help defend the island; they agreed and helped fortify the island. They were taken POW, with 33 surviving the war, and in 1982 they were granted veteran status for their contributions during the battle. The aircraft was stripped down to hold as many as possible, and about 40 passengers could fit but they had to sit on the bare floor. However, the attack destroyed a PBY Catalina and there was several casualties, along with damage to the facilities there. Two more air raids followed in the following days. The main camp was targeted on 9 December, destroying the civilian hospital and the Pan Am air facility. The next day, enemy bombers focused on outlying Wilkes Island. Following the raid on 9 December, the four antiaircraft guns had been relocated in case the Japanese had photographed the positions. Wooden replicas were erected in their place, and the Japanese bombers attacked the decoy positions. A lucky strike on a civilian dynamite supply set off a chain reaction and destroyed the munitions for the guns on Wilkes. After an unsuccessful Japanese landing attempt on 11 December, there would be air raids most days by G3M "Nells" and/or flying boats, with the F4F Wildcats and anti aircraft batteries trying to defend. Meanwhile, back at Pearl Harbor a plan was developed to resupply Wake and evacuate the civilian contractors.

Бірінші қону әрекеті (11 желтоқсан)

11 желтоқсанның таңертеңінде гарнизон, қалған төрт "Дикий мысық" күшінің қолдауымен, Оңтүстік теңіздер күшінің алғашқы жапондық қону әрекетін тойтарды. 11 желтоқсан шабуылына арналған жапондық басқыншылық флотына жеңіл крейсерлер – жапондық крейсер «Юбари», жапондық крейсер «Тенрю» және жапондық крейсер «Татсута»; ескі және жаңа жапондық эсминецтер «Яёи», «Муцуки», «Кисараги», «Хаяте», «Мочицуки» және «Оите», су асты кемесіне қызмет көрсететін «Цзингеи», екі қаруланған сауда кемесі («Кинрю Мару» және «Конго Мару») және екі «Моми» класындағы эсминец, 1941 жылы қайта жабдықталған қарауылдық қайықтар («№32» және «№33») кірді, олардың ішінде 450 әскери-теңіз күштерінің арнайы десанттық тобы болды. «Ro 65», «Ro 66» және «Ro 67» су асты қайықтары периметрді қамтамасыз ету үшін жақын жерде күзеттік қызмет атқарды. 11 желтоқсанның таңертеңгісінде жапондық флот аралға жеткізілген қашықтыққа келді және шамамен сағат 6-да аралды бастады. Арал таңертеңнен бері дайындыққа келген, өйткені Каннингемге жапондықтардың түнде радиобайланысты бұзуға тырысқаны туралы хабарланған. Құрлыққа шабуылға дейін Каннингем Перлмен бірге азаматтық тұрғындарды эвакуациялау үшін жұмыс істеді, бірақ әрине, Перл-Харбор шабуылда көптеген кемелерді жоғалтқандықтан, көмек миссиясы үшін жеткілікті ресурстар болған жоқ. Радиобайланысты бұзу мүмкіндігінен қауіптеніп, Уэйк флот келгенге дейін төрт жарамды F4F «Уайлдкэт» ұшақтарын күзеттікке жіберді. АҚШ теңіз жаяу әскерлері аралға жақындағанда, шабуылшы флотқа алты жағалау қорғаныс пулеметтерімен оқ атуды бастады. Пилл аралындағы «L» батареясы «Хаяте» эсминцін кем дегенде екі тікелей соққымен екі минут ішінде жарылып, суға батып, жағалаудағы қорғаушылардың көз алдында жойды. «A» батареясы «Юбари» крейсерін бірнеше рет соққандарын мәлімдеді, бірақ оның есебінде ешқандай зақым туралы мәлімет жоқ. Төрт «Уайлдкэт» те «Кисараги» эсминцін батыруға жетістікке жетті, оның артқы бөлігіне бомба тастады, онда тереңдік зарядтары сақталған, бірақ кейбіреулер бомба басқа жерге тиіп, ортаңғы бөлігінде жарылыс болды деп болжайды. Осылайша екі эсминец барлық экипажымен бірге жоғалды (тек «Хаятеден» бір адам ғана аман қалды), «Хаяте» соғыста суға батқан алғашқы жапондық соғыс кемесі болды. Жапондықтар алғашқы әрекетте 407 адамды жоғалтты. Жапондық күштер қонусыз кері шегінді, американдықтарға қарсы соғыстағы алғашқы сәтсіздікке ұшырады. Күннің соңында жапондықтар 17 «G3M2 «Нелл» бомбалаушы ұшақтарымен әуе шабуылын жасады, қорғаныстағы F4F «Уайлдкэт» және зениттік артиллерия олардың 2-сін атып түсіріп, 11-ін зақымдады деп мәлімдеді. Басқыншы флот Жапония бақылауындағы Маршалл аралдарына қайтып келді, ал Уэйкке көмек миссиясын дайындау Гавайиде жалғасты. Шабуыл кезінде бір «Уайлдкэт» отқа түсіп, аман-есен қонғанмен, оны пайдалану мүмкін болмады. Бұл әуе күзеті үшін үш «Уайлдкэт» қалдырды. Уэйк гарнизонына жапондық әуе шабуылы мен қоршау жалғасты, американдықтарға қайтадан жабдықтау жасалмады, тіпті мұны қалай жүзеге асыру туралы ілгерілеу жүргізіліп жатқан болса да. Келесі күні, 1941 жылдың 12 желтоқсанында, Каваниси H6K типті 97 «Mavis» бомбалау рейсі басталды, оны «Уайлдкэт» атып түсірді; кейіннен күні 26 «G3M2 «Нелл» шабуыл жасады. Айналадағы қорғаушылар бір «Неллді» атып түсіріп, төртіншісін зақымдады, бірақ ғимаратқа және зениттік артиллерияға зақым келді. Шабуыл туралы хабар АҚШ-қа жетті, өкінішке орай, жаңа хабарларда Уэйк аралындағы гарнизонның «өте кішкентай» екендігі хабарланды; Уэйкте олар бұл хабарды ести алды, бұл олардың мөлшері ашылғандығы үшін алаңдатады, ал әлі күнге дейін қайта жабдықтау болған жоқ. Уэйкке қайта жабдықтау миссиясы жоспарланып отырды, бірақ кемелердің қолжетімділігімен тоқтатылды. Ақырында, әскери-теңіз флотының әскери жоспарлау офицері ілгерілеуге қол жеткізді; олар егер гидросамолет тендерін (ол қолжетімді) түрлендіріп, Уэйктегі адамдар мүлкін алмаса, онда олар бәріне, тіпті 1500 адамға дейін сыза алады. Осылайша Перл-Харбор шабуылдан аман қалған USS «Танжер» (AV 8) гидросамолетін дайындау жұмыстары Гавайиде басталды. Алайда, әуе және теңізде тасымалды қорғаудың жолын табу керек. PBY «Catalina» аралдағы әскерилер мен азаматтық тұрғындар үшін, әсіресе эвакуациядан үміттенгендер үшін өте қызықты болды; шын мәнінде, PBY азаматтық тұрғындарды эвакуациялауды бастау туралы құпия бұйрықтарды жеткізді. Уэйк командиріне мердігерлердің көпшілігін эвакуацияға дайындау және оған радар, оқ-дәрі және қосымша персонал сияқты көмек миссиясы қандай жабдықтармен қамтамасыз етілетінін хабарлау тапсырылды. Бұл сондай-ақ Уэйк аралындағы қызметкерлерге болған шайқастың егжей-тегжейлі есебін және құжаттамасын беруге мүмкіндік берді. PBY отынмен толықтылып, 1941 жылдың 21 желтоқсанының таңында бір қосымша жолаушымен ұшып кетті. Жапондықтар PBY-дан радиохабарларды ұстап алды, бұл оларды екінші қону әрекетін бір күнге жылдыруға мәжбүр етті. 21 желтоқсан күні екінші және ірі басқыншы флот Маршалл аралдарындағы өзінің базасынан шықты, ал авиациялық топ жылдамдықпен өсті. Авиациялық топ 1941 жылдың 21 желтоқсанында Уэйкке жеткізілген қашықтыққа келді. 21 желтоқсан күні 49 ұшақ Уэйкке шабуыл жасады, жапондық авиациялық тобынан «Хирю» және «Сорю» шықты. Шабуылдан кейін F4F «Уайлдкэт» ұшағы авиациялық топтың базасына қайтуын қадағалауға жіберілді, ал Уэйк командирі Перлге шабуыл туралы хабарлады. Күнінің соңында тағы бір әуе шабуылы болды, 33 «G3M2 «Нелл» Уэйкке шабуыл жасады, бұл взвод сержантын өлтірді және бірнеше адамды жаралады; олар жапондық базадан Ройден келді. 22 желтоқсан күні «Хирю» және «Сорю» авиациялық тобынан 39 ұшақ келді. «Уайлдкэттер» қорғанысқа шықты, ал одан кейін болған әуе шайқасында екеуі атып түсірілді, біреуі базаға қайта оралды, ал екіншісінен хабар жоқ. Қызығы, авиациялық топтың адмиралы Абе екі теңізші пилотының батырлығына таң қалды және оны жазып алды. Теміртау аралындағы командир Пай да батыл қорғанысқа таң қалды, ол PBY сапарынан есептер алған. Бұл американдықтардың Танжерді қауіпке тікелей салса да, Уэйкті құтқаруға деген ниетін арттырды. Идея Танжерді екі эсминецпен бірге көмек миссиясына жіберу болар еді. Сырттағы теңізде екі авиациялық топ операцияны қолдайтын еді. Алайда, жапондық флот 1941 жылдың 23 желтоқсанының таңында келгендіктен, уақытқа қарсы күрес болды. Осы уақытта Уэйкке 24 желтоқсан күні көмек көрсетуге бағытталған АҚШ теңіз күштері жолға шықты, бірақ жапондықтардың екінші толқыны 23 желтоқсан күні аралына енгендіктен, бұл жоспар орындалмады. 8 желтоқсан мен 23 желтоқсан аралығындағы шайқаста қаза болған американдық және жапондықтар 23 желтоқсандағы соңғы тұруға дейін аралына жерленді.

Early on the morning of 11 December, the garrison, with the support of the four remaining Wildcats, repelled the first Japanese landing attempt by the South Seas Force. The Japanese invasion fleet for the 11 December assault included the light cruisers Japanese cruiser Yubari, Japanese cruiser Tenryū, and Japanese cruiser Tatsuta; the older and s Japanese destroyer Yayoi, Japanese destroyer Mutsuki, Japanese destroyer Kisaragi, Japanese destroyer Hayate, Japanese destroyer Mochizuki and Japanese destroyer Oite, submarine tender Jingei, two armed merchantmen (Kinryu Maru and Kongō Maru), and two Momi class destroyers converted to patrol boats that were reconfigured in 1941 to launch a landing craft over a stern ramp (Patrol Boat No. 32 and Patrol Boat No. 33) containing 450 Special Naval Landing Force troops. Submarines Ro 65, Ro 66, and Ro 67 patrolled nearby to secure the perimeter. In the early morning hours of 11 December the Japanese fleet moved with in range and began shelling the island around 6 a. m. The island was already on alert by morning because Cunningham had been informed the Japanese were trying to jam radio communication during the night. Prior to the landing assault, Cunningham had been working with Pearl to try to get the civilians away, but of course Pearl Harbor had lost so many ships in the Pearl Harbor attack that there were fewer resources available for a relief mission. Because of the concern over radio jamming, Wake was able to send up four serviceable F4F Wildcats on patrol before the invasion fleet arrived. The US Marines began firing at the invasion fleet with their six coast defense guns as they approached the island. "Battery L", on Peale islet, sank Hayate at a distance of with at least two direct hits to her magazines, causing her to explode and sink within two minutes, in full view of the defenders on shore. Battery A claimed to have hit Yubari several times, but her action report makes no mention of any damage. The four Wildcats also succeeded in sinking the destroyer Kisaragi by dropping a bomb on her stern, where the depth charges were stored, although some also suggest the bomb hitting elsewhere and an explosion amidships. Two destroyers were thus lost with nearly all hands (there was only one survivor, from Hayate), with Hayate becoming the first Japanese surface warship to be sunk in the war. The Japanese recorded 407 casualties during the first attempt. The Japanese force withdrew without landing, suffering their first setback of the war against the Americans. Later in the day, the Japanese conducted an air raid of 17 G3M2 "Nell" bombers, of which, between the defending F4F Wildcats and anti aircraft, they claimed 2 shot down and 11 damaged. The invasion fleet returned to the Japense controlled Marshall Islands, and preparations for the Wake relief mission continued in Hawaii. During the battle, one Wildcat had been hit by fire, which, although landing safely, rendered it unserviceable. This left three Wildcats available for air patrols. The siege and frequent Japanese air attacks on the Wake garrison continued, without resupply for the Americans, even though progress was being made on how to accomplish this. The next day, 12 December 1941, began with a bombing raid by Kawanishi H6K Type 97 "Mavis" which was shot down by a Wildcat; later in the day, 26 G3M2 "Nell" attacked. Wake defenders shot down one Nell and damaged four, although there was some damage to a building and an AA gun. News of the battle reached the USA mainland, which unfortunately broadcast in new reports that the garrison on Wake island was "very small"; on Wake they could hear this broadcast, which was a bit disconcerting that their size was revealed, and there was no resupply yet. A Wake resupply mission was under planning but was held back by the availability of ships. Finally, a Navy War planning officer made a breakthrough; they realized that if they converted a seaplane tender (which was available) and the people on Wake took no possessions, they could squeeze everyone into it, even 1500 people. So work to prepare the seaplane tender USS Tangier (AV 8), which had survived the Pearl Harbor attack, got underway in Hawaii. A way to provide air and sea protection for the transport would have to be worked out, though. The PBY Catalina was very exciting for the military and civilians on the island, especially those hoping for an evacuation; indeed, the PBY carried secret orders to begin the evacuation of civilians. The orders for the Wake commander were to prepare most of the contractors for evacuation and also to let him know what equipment was going to be supplied by the relief mission, such as a radar, ammunition, and additional personnel. This also allowed the Wake Island staff to provide a detailed account and paperwork for the battle that had been occurring. The PBY was refueled and took off the next morning of December 21, 1941, with one additional passenger. The Japanese intercepted radio transmissions from the PBY, which caused them to move the second landing attempt forward one day. On the morning of 21 December, the second and larger invasion fleet departed their base in the Marshalls, and the carrier group accelerated. The carrier group came within range of Wake on December 21, 1941. On December 21, 49 aircraft attacked Wake, striking from a Japanese carrier group consisting of the Hiryu and Soryu After the raid, a F4F Wildcat was launched to try to follow the carrier planes back to their base, and the Wake commander also notified Pearl of the attack. There was an additional air raid later that day, with 33 G3M2 Nells striking Wake, and this killed a platoon sergeant and wounded several others; these came from the Japanese base on Roi. On December 22, a carrier air raid from the Hiyru and Soryu consisting of 39 planes arrived. The Wildcats defended, and in the ensuing air battle, both were shot down, with one just making it back to base and the other was not heard from. Interestingly, the Japanese admiral Abe of the carrier group was impressed by the courage of two Marine pilots and made a note of this. Meanwhile, back at Pearl, Commander Pye was also impressed by the brave defense, who had gotten the reports from the PBY visit. This increased the Americans resolve to rescue Wake even if it meant risking the Tangier. The idea would be to send the Tangier in with two destroyers to do the relief mission. Further out to sea the two carrier groups would support the operation. However, it was a race against time, as the Japanese fleet would arrive the morning of the 23 December 1941. During this time, there was a US Naval force on the way that was going to resupply Wake on December 24, but it did not work as planned as the Japanese 2nd wave took the island on December 23 before this could take place. American and Japanese dead from the fighting between December 8 and 23 were buried on the island even before the last stand on 23 December.

Екінші шабуыл (23 желтоқсан)

Гарнизонның алғашқы қарсылығы жапон әскери-теңіз күштеріне екінші авианосец дивизиясын (жапондық авианосец «Сорю» және жапондық авианосец «Хирю») және оның эскорттарын – 8-ші крейсерлік дивизияны (жапондық крейсер «Чикума» және жапондық крейсер «Тоне»), сондай-ақ 17-ші эсминдік дивизияны (жапондық эсминец «Таниказе» және жапондық эсминец «Ураказе»), барлығы Перл-Харборға шабуылдан кейін жаңадан келген күштерді жұмылдыруға мәжбүр етті. Сонымен қатар, 6-шы крейсерлік дивизия (жапондық крейсер «Кинугаса», жапондық крейсер «Аоба», жапондық крейсер «Како» және жапондық крейсер «Фурутака»), эсминец «Оборо», теңіз ұшақтарын қызметкерлендіретін «Киокава Мару» және Гуам аралынан келген көліктік/мина орнатушы «Тенё Мару», ал Гилберт аралдарына шабуылдан келген 29-шы эсминдік дивизия (жапондық эсминец «Асанаги» және жапондық эсминец «Юунаги») шабуылға қолдау көрсету үшін жұмылдырылды. Екінші жапондық шабуыл күші 23 желтоқсанда келді, ол негізінен бірінші әрекеттегі кемелерден және 1500 жапондық теңіз жаяу әскерінен құралды. Құтқарушылар қонуды 02:35-те бастады. Алдын ала бомбалаудан кейін жапондықтар атоллдың әртүрлі нүктелеріне қонды. Олар дереу лейтенант Роберт Ханна басқарған "3" дюймдік зеңбірекпен қарсылыққа тап болды. Оның зеңбірегі бұрынғы эсминецтерді – «Патрульдік қайық №32» және «Патрульдік қайық №33»-ті жойды. Жапондық теңіз жаяу әскері зеңбірек позициясын айналып өтіп, әуеайлаққа шабуыл жасады. Осы уақытта Жапондық арнайы әскери-теңіз күштерінің теңіз жаяу әскері Уэйк аралына қонды. Олар капитан Плат басқарған күшті АҚШ қарсы шабуылына тап болғанша, ішкі аймаққа ілгеріледі, бұл жапондықтарға ауыр шығын келтіріп, оларды қону аймағына кері шегінуге мәжбүр етті. Қатты шайқасқаннан кейін әуеайлақты күзетіп тұрған теңіз жаяу әскері әуеайлақтың солтүстік-шығысындағы соңғы шепке шегінді. 100 әскери-теңіз күштерінің жауынгерлері осы позицияға кіріп, шабуыл жасап, арал гарнизонының берілуіне себеп болды. 15 күндік қоршау кезінде АҚШ теңіз жаяу әскері 49 адамнан қаза тапты, екі адам жоғалып кетті және 49 адам жараланды, ал үш АҚШ әскери-теңіз күштерінің қызметкері және кем дегенде 70 АҚШ азаматы қаза тапты, оның ішінде 10 чаморро және 12 азамат жараланды. 433 АҚШ әскери қызметкері тұтқындалды. Жапондықтар аралда қалған барлық ерлерді тұтқындады, олардың көпшілігі Моррисон Кнудсен компаниясының азаматтық мердігерлері болды. Шабуылдан кейін тұтқынға алынған азаматтар мен әскерилердің көпшілігі Азиядағы тұтқын лагерлеріне жіберілді. Алайда, кейбіреулерін жапондықтар құлдыққа түсіріп, аралдың қорғанысын жақсартуға жұмылдырды. Жапондықтар 144 адамнан, оның ішінде 140 теңіз жаяу әскері мен армиядан, ал кемелерде тағы 4 адамнан зардап шекті. Сонымен қатар, кем дегенде 28 құрлықтағы және авианосецтердегі ұшақтар атып түсірілді немесе зақымдалды. Капитан Генри Т. Эльрод, VMF 211 ұшқыштарының бірі, аралдағы әрекеттері үшін құрмет медалімен марапатталды: ол екі жапондық G3M Nell ұшағын атып түсірді, жапондық эсминеці «Кисараги» эсминецін батты және ұшуға жарамды АҚШ ұшағы қалмағаннан кейін жердегі әскерлерді басқарды. Аралды қорғауда шайқасқандарды құрметтеу үшін «Уэйк аралы құрылғысы» деп аталатын арнайы әскери награда жасалды, ол теңіз экспедициялық медаліне немесе теңіз жаяу әскерлерінің экспедициялық медаліне бекітіледі. Уэйк аралында тұтқындалудан немесе өлімнен құтылған жалғыз теңізші лейтенант полковник Уолтер Бейлер болды, ол 20 желтоқсанда АҚШ әскери-теңіз күштерінің PBY Catalina ұшағымен ұшып кетті. Ол Американың баспасөзіне және халқына Уэйк аралында болған оқиғаларды дәл баяндап, сонымен бірге аралдың фотосуреттері мен карталарын ұсынды. Ол сондай-ақ шабуыл туралы бүкіл ел бойынша таралған журналда жарияланды. Бейлер Уэйк аралын тастап кетудің жалғыз себебі, ол радиотехник болғандықтан, оның қызметі мен қабілеті басқа жерде өте қажет болды. Сондықтан ол жалғыз ұшақпен қашып кетті.

The initial resistance offered by the garrison prompted the Japanese Navy to detach the Second Carrier Division (Japanese aircraft carrier Sōryū and Japanese aircraft carrier Hiryū) along with its escorts 8th Cruiser Division (Japanese cruiser Chikuma and Japanese cruiser Tone), and the 17th Destroyer Division (Japanese destroyer Tanikaze and Japanese destroyer Urakaze), all fresh from the assault on Pearl Harbor; as well as 6th Cruiser Division (Japanese cruiser Kinugasa, Japanese cruiser Aoba, Japanese cruiser Kako, and Japanese cruiser Furutaka), destroyer Japanese destroyer Oboro, seaplane tender Japanese seaplane tender Kiyokawa Maru, and transport/minelayer Tenyo Maru from the invasion of Guam; and 29th Destroyer Division (Japanese destroyer Asanagi and Japanese destroyer Yūnagi) from the invasion of the Gilbert Islands, to support the assault. The second Japanese invasion force came on 23 December, composed mostly of the ships from the first attempt plus 1,500 Japanese marines. The landings began at 02:35; after a preliminary bombardment, the Japanese landed at different points on the atoll. They were immediately faced with resistance by a "3" inch gun manned by Lieutenant Robert Hanna. His gun destroyed the ex destroyers Patrol Boat No. 32 and Patrol Boat No. 33. The Japanese marines bypassed the gun position and attacked the airfield. Meanwhile, a company of Japanese Special Naval Landing Forces Marines landed on Wake Island. They had advanced quite inland, until they were met with a strong US counterattack led by Captain Platt, which inflicted heavy casualties on the Japanese and forced them to retreat back to their landing area. After heavy fighting, the marines guarding the airfield retreated to a final line northeast of the airfield. A group of 100 SNLF marines infiltrated to this position and attacked it, causing the surrender of the island's garrison. The US Marines lost 49 killed, two missing, and 49 wounded during the 15 day siege, while three US Navy personnel and at least 70 US civilians were killed, including 10 Chamorros, and 12 civilians wounded. 433 US personnel were captured. The Japanese captured all men remaining on the island, the majority of whom were civilian contractors employed by the Morrison Knudsen Company. In the aftermath of the battle, once the surrender was completed, most of the captured civilians and military personnel were sent to POW camps in Asia. However, some were enslaved by the Japanese and tasked with improving the island's defenses. Japanese losses were 144 casualties, 140 SNLF and Army casualties with another 4 aboard ships. At least 28 land based and carrier aircraft were also either shot down or damaged. Captain Henry T. Elrod, one of the pilots from VMF 211, was awarded the Medal of Honor posthumously for his actions on the island: he shot down two Japanese G3M Nells, sank the Japanese destroyer Japanese destroyer Kisaragi, and led ground troops after no flyable U. S. aircraft remained. A special military decoration, the Wake Island Device, affixed to either the Navy Expeditionary Medal or the Marine Corps Expeditionary Medal, was created to honor those who had fought in the defense of the island. The only Marine to escape capture or death on Wake Island was Lieut. Col. Walter Bayler who departed on a United States Navy PBY Catalina on 20 December. He was therefore able to provide an accurate recounting of the actual happenings on Wake Island to the press and people of America, while also providing photos and maps of the island. He was also published in a nationwide magazine about the attack. The only reason Bayler was able to leave Wake Island was because he was a radio technician, and thus his services and abilities were greatly needed elsewhere. Therefore, he left in the only plane that was available.

Бас тарту және оның салдары

23 желтоқсанда американдықтар Уэйк аралын тапсырғаннан кейін, жапондықтар әскери және азаматтық тұтқындарды тіркеді. 1942 жылдың 12 қаңтарында шамамен 350-360 адамнан басқа барлығы "Нита Мару" кемесімен жіберілді, олардың 5-і жол жүрісінде атылып өлтірілді. Ақпан айының соңында АҚШ Уэйкке алғашқы шабуыл жасады, ол жағалауды атқылаудан, 23 және 24 ақпандағы әуе шабуылдарынан және жапондық күзет қайықтарымен болған шайқастан тұрды. Қаңтар мен қараша аралығында түрлі себептерден 45 тұтқын көз жұмды. 1942 жылдың 10 мамырында бір тұтқын атылды. 1942 жылдың 11 мамырында тағы 20 тұтқын, соның ішінде соңғы әскери тұтқын "Асама Мару" кемесімен Қытайға жіберілді. 1942 жылдың қыркүйегінде 265 тұтқын кемемен жіберілді, нәтижесінде аралда 98 тұтқын қалды, олар 1943 жылдың қазан айында өлім жазасына кесілді. Сакаибара 1942 жылдың желтоқсанынан бастап Уэйкке басшылық ету үшін ұшақпен келді. Ro 60, соғысқа қатысқан, бірақ әуе шабуылынан зақымданған және енді суға батып кетуге жарамсыз болған жапондық суасты қайығы, 1941 жылдың 29 желтоқсанында базаға қайтып бара жатқанда рифке шағылысты. Барлық 66 экипаж мүшесі құтқарылды, бірақ суасты қайығын сол жерде тастап кетуге мәжбүр болды.

Нита Мару сапары

23 желтоқсанда шайқас аяқталғанда 1603 адам тұтқынға алынды, оның ішінде 1150 бейбіт тұрғын болды. Үш аптадан кейін, барлығынан шамамен 350-360 адамды ғана «Нита Мару» кемесімен Азиядағы жапондық әскери тұтқын лагерлеріне жеткізілді. Қалғандарының көп бөлігі ауыр жарақат алғандар еді, ал кейбіреулері аралдағы машиналарды пайдалануды білетін азаматтық мердігерлер болды. Уэйктегі тұтқындық тәжірибесі туралы ақпараттың бір көзі – Уилкокс пен Расселдің қолбасшылық журналдарындағы есептер. 1942 жылдың 12 қаңтарында «Нита Мару» Уэйкке 500 жапондық әскер мен қосымша азық-түлік жеткізді. Тұтқындар бөлінді: жарақаттарына байланысты 20-ға жуығы ауруханада қалды, құрылыс тәжірибесі бар 367-сі Уэйкте қалды, ал 1230-дан астам адам кемеге мінбек болды. Кемедегі тұтқындар Тошио Сайтоның билігінде болды, ал кеме тұтқындар үшін «тозақ кемесі» деп танылды. Сайто қатыгездікке шақырды, тұтқындарға кеменің қоймаларында нашар санитарлық жағдайда азық-түлік пен су жеткіліксіз берілді, оларды жүйелі түрде ұрып-соғып, қинады. 17 қаңтарда кеме Жапонияға жетті, онда тұтқындар жапон баспасөзіне көрсетілді. 1942 жылдың 20 қаңтарында кеме жапондықтар басып алған Қытайдағы тұтқын лагеріне сапарлады. Адмирал Каджиока офицердің кейбір тұтқындарды өлімге жіберу туралы өтінішін қабылдамады, бірақ офицер табандылық танытып, Сайтоға тікелей келіп, сапар барысында олардың бірін өлтіруге бұйрық берді. 1941 жылдың 22 қаңтарында Сайто Уэйк тұтқындарын өлімге кесті. «Нита Мару» 1941 жылдың ақпанынан бастап жапондық әскери көлік кемесі болып табылды. Ол бірнеше сапар жасады, соның ішінде 1942 жылдың қаңтарында Уэйк аралынан Жапонияға шамамен 1200 американдық тұтқынды тасымалдады. Кеме 12 қаңтарда жолға шығып, алты күннен кейін Йокогамаға жетті. Ол 20 адамды түсіріп, Қытайға бағыт алды. Жолда күзет жасағының жапон командирі лейтенант Тосио Сато кездейсоқ бес адамды таңдап, оларды палубаға шығарды. Оларға жапон тілінде: «Сіздер шайқаста көптеген жапондық сарбаздарды өлтірдіңіздер. Сіздер жасағандарыңыз үшін енді американдық сарбаздардың өкілдері ретінде өлімге кесілесіздер» деді. Жапондықтар оларды содан кейін бас кесіп өлтірді. Денелері штыкпен жаттығу үшін пайдаланылып, кейін теңізге лақтырылды. Сол тұтқындар Шанхайға жетіп, пойызбен Вусунгқа жеткізілді, онда бірнеше жыл өтті. 1945 жылы оларды теміржолмен Маньчжурияға, содан кейін Жапонияға көмір шахтасында жұмыс істеуге алып кетті. Соғыс аяқталғаннан кейін оларды АҚШ бұйрығымен Токио маңындағы лагерьге орналастырды. Уэйк тұтқындарының соңғыларының бірі оралмай тұрып, лагерьге тасталған азық-түлік контейнеріне шалынып қайтыс болды. Жапониядан оларды Гуамға емдеуге, медициналық көмек алуға және содан кейін үйлеріне қайтаруға жіберді.

At the end of the battle on December 23, 1,603 people, of whom 1,150 were civilians, were taken prisoner. Three weeks later, all but roughly 350 360 were taken to Japanese prisoner of war camps in Asia aboard the Nita Maru (later renamed Chūyō). Many of those that stayed were those that were too badly wounded, and some were civilian contractors that knew how to operate the machinery on the island. One source for the prisoner of war experience on Wake were the accounts in the commanding officer logs for Wilcox and Russel. The Nita Maru brought supplies and 500 additional Japanese troops to Wake on 12 January 1942. The POWs were separated; about 20 stayed at the hospital due to injuries; about 367 stayed on Wake due to their construction experience; and over 1230 were put on the ship. The prisoners on the ship were under the authority of Toshio Saito, and the ship was noted as a "hell ship" for the POWs. Saito encouraged cruel treatment, and the POWs were given too little food and water in unsanitary conditions in the ship's holds, and were systematically beaten and tormented. On 17 January the ship arrived in Japan, where the POWs were displayed to the Japanese press. On 20 January 1942, it went on a voyage to the prisoner of war camp in Japanese occupied China. Admiral Kajioka had refused a request by an officer to execute some of the POWs, but this officer persisted and went to Saito directly to execute some of them on the voyage. On 22 January 1941, Saito carried out the execution of the Wake POWs. The Nita Maru had been a Japanese military transport since February 1941. She made a few voyages, including one transferring roughly 1,200 American prisoners of war from Wake Island to Japan in January 1942. The ship departed on 12 January, arriving in Yokohama six days later. After unloading 20 men there, she departed for China. En route, the Japanese commander of the guard contingent, Lieutenant Toshio Sato, picked five men at random and ordered them topside. There they were ordered to kneel, and he told them in Japanese: "You have killed many Japanese soldiers in battle. For what you have done you are now going to be killed as representatives of American soldiers." The Japanese then beheaded them. The bodies were used for bayonet practice and then thrown overboard. Those POWs arrived in Shanghai and were transported by train to Woosung, where they spent several years. In 1945, they were taken by train to Manchuria, then Japan, to work in a coal mine. Finally, the war ended, and they were taken to a camp near Tokyo as ordered by the US. One of the last of Wake POWs to die before repatriation was hit by a container of supplies dropped on the camp by aircraft trying to get food and aid to them. From Japan, they were taken to Guam for processing, medically recovering, and then return home.

Қосымша оқиғалар

1942 жылдың қыркүйегінде тағы 265 адам "Тачибана Мару" кемесімен Уэйк аралынан әкетілді, олардың ішінде Уилкокс пен Рассел де болды; өлгендер мен өлім жазасына кесілгендерді есептемегенде, аралда 98 адам қалды. Сонымен қатар, 1942 жылдың қаңтар және қараша айлары аралығында 45 адам қайтыс болды. Олардың арасында едәуір егде жастағы адамдар да болды, тіпті Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері де бар еді. 1943 жылдың шілдесінде Сакаибараның бұйрығымен азық-түлік ұрлағаны үшін бір әскери тұтқын атылды, бірақ бұл тұтқынның кім екені белгісіз. 1943 жылдың 7 қазанында Сакаибараның бұйрығымен әскери тұтқындар атылып өлтірілді. Оларды танкке қарсы орға жетелеп алып, пулеметтен атып өлтірді. Соғыс аяқталғаннан кейін жапон гарнизоны капитуляциялап, тұтқындарды бомбалау салдарынан өлген деді; алайда, кейбір офицерлер шындықты баяндайтын жазбалар қалдырғаннан кейін бұл жалғандық әшкере болды, ал Сакаибара жаппай өлім жазасын мойындады. (Толық ақпарат алу үшін төмендегі "Жапондық оккупация" бөлімін қараңыз.)

USN көмек жоспарлары мен операциялары

Адмирал Флетчердің 14-ші арнайы тобы (TF–14) Уэйк аралын босату үшін, ал адмирал Браунның 11-ші арнайы тобы (TF–11) Маршалл аралдарындағы Джалуит аралына шабуыл жасау үшін белгіленді. Вице-адмирал Халси басқаратын үшінші топ, «Энтерпрайз» айналасында шоғырланған, жапонның Екінші әуе кемелер дивизиясы (第二航空戦隊) операция аймағында болғандықтан, маңызды қауіптің алдын алу үшін, қалған екі топқа қолдау көрсетуге міндеттелді. TF–14 құрамына флоттық әуе кемесі «Саратога», флоттық май кемесі «Нечес», гидросамолеттерге арналған «Танжер» (бұл жағдайда ол жүкті және адамдарды тасымалдауға жабдықталған, гидросамолеттер емес), үш ауыр крейсер («Астория», «Миннеаполис» және «Сан-Франциско») және 8 эсминец («Селфридж», «Мэгфорд», «Джарвис», «Паттерсон», «Ральф Талбот», «Хенли», «Блю» және «Хелм») кірді. Конвой 4-ші теңіз қорғаныс батальонын (F батареясы, 4 3 дюймдік зениттік қарумен, және B батареясы, 2 5 дюймдік/51 қарумен) және Brewster F2A 3 Buffalo истребительдерімен жабдықталған VMF 221 эскадрильясын, аралдағы 3 дюймдік зениттік батареялар үшін үш толық атыс басқару жиынтығын, құралдар мен қосалқы бөлшектерді; 5 дюймдік жағалау қорғаныс қаруларына және атыс басқару құралдарын алмастыруға арналған қосалқы бөлшектерді; 9,000 5 дюймдік оқ, 12,000 оқ және 3 миллион оқ; автоматты командаларды және 4-ші қорғаныс батальонының қызмет көрсету және қолдау элементтерін; VMF 221 жасағын (ұшақтар «Саратогаға» тиелді); сондай-ақ 3 дюймдік қарулар үшін SCR 270 әуе іздеу радарын және SCR 268 атыс басқару радарын, батальонның минометтері мен басқа да ұсақ қаруларына арналған көп мөлшерде оқ-дәріні тасымалдады. TF–11 құрамына «Лексингтон» әуе кемесі, «Неошо» май кемесі, үш ауыр крейсер («Индианаполис», «Чикаго» және «Портленд») және 1-ші эсминец эскадрильясының тоғыз эсминці (эскадрильяның флагманы «Фелпс», сондай-ақ «Дьюи», «Халл», «Макдонау», «Уорден», «Айлвин», «Фаррагут», «Дейл» және «Монаган») кірді. «Саратога» 1941 жылдың 15 желтоқсанында Перлге келді, жанармай құйып, келесі күні Уэйк аралына бағыт алды. Кеме Контр-адмирал Фрэнк Джек Флетчердің басқаруындағы 14-ші арнайы топқа (TF) тағайындалды; VF 3 Гавайидегі екі қосымша «Уайлдкэт» истребительдерімен күшейтілді, бірақ бір SBD 11 желтоқсанда жерге қонуға мәжбүр болды. «Саратога» күш-жабдықтар мен жабдықты тасымалдаған «Танжер» гидросамолетімен және баяу толықтырушы «Нечес» май кемесімен кездесті. «Саратоганың» жұмыс тобы 21 желтоқсанда эсминецтеріне жанармай құю қажеттілігінен кешікті, аралға жеткенше. Бұл процесс қатты ауа райынан ұзартылды, бірақ жұмыс тобы жоспарланғандай 24 желтоқсанға дейін Уэйкке жетті. Жапон әуе кемелерінің күшті шабуылдары және содан кейін әскерлердің қонуы туралы хабарлар алғаннан кейін, TF–14 23 желтоқсанда қайтарылып алынды, яғни Уэйк жапондықтар басып алған күні. Қайту жолында «Саратога» 1941 жылдың 25 желтоқсанында Мидуэйге VMF 221 эскадрильясын жеткізді. Кеме 1941 жылдың 29 желтоқсанында Гавайидің Перл-Харборында болды және Флетчер келесі күні 14-ші арнайы топтың командирі лауазымынан контр-адмирал Герберт Ф. Лиримен ауыстырылды. Лири «Саратоганы» өзінің флагманы етіп қойды, ал контр-адмирал Обри Фитч сол күні жағалау командалығына ауыстырылды. Жұмыс тобы 31 желтоқсанда теңізге шығып, Мидуэй маңында патруілдеді. Бұл соғыстың басында болғандықтан, Уэйк шайқасына қатысқан көптеген кемелер соғыстан аман қалмады; жапон жағынан тек «Киёкава Мару» және Ro 62 жапондық гидросамолеттері соғыстың соңына дейін аман қалды. АҚШ-тың көптеген кемелері Коралл теңізі шайқасы, Мидуэй шайқасы және Гуадалканал операциясы сияқты болашақ шайқастарда маңызды рөл атқарды. Уэйкке көмек миссиясын қолдаған «Саратога» әуе кемесі, «Танжер» сияқты, соғыстың соңына дейін аман қалды. Алайда көптеген кемелер батып кетті, соның ішінде 1945 жылы экипажының көп бөлігімен торпедалық шабуылға ұшыраған ауыр крейсер «Индианаполис», 1943 жылы батқан «Тритон» су асты кемесі. VMF 221 эскадрильясының F2A 3 Buffalo истребительдері 1942 жылдың маусым айындағы Мидуэй шайқасында қатысты.

Admiral Fletcher's Task Force 14 (TF–14) was tasked with the relief of Wake Island while Admiral Brown's Task Force 11 (TF–11) was to undertake a raid on the island of Jaluit in the Marshall Islands as a diversion. A third task force, under Vice Admiral Halsey, centered around the Enterprise was tasked with supporting the other two task forces as the Japanese Second Carrier Division (第二航空戦隊) remained in the area of operations, presenting a significant risk. TF–14 consisted of the fleet carrier Saratoga, the fleet oiler Neches, the seaplane tender Tangier (in this case it was outfitted for transport of cargo and people not Seaplanes), three heavy cruisers (Astoria, Minneapolis, and San Francisco), and 8 destroyers (Selfridge, Mugford, Jarvis, Patterson, Ralph Talbot, Henley, Blue, and Helm). The convoy carried the 4th Marine Defense Battalion (Battery F, with four 3 inch AA guns, and Battery B, with two 5 inch/51 guns) and fighter squadron VMF 221, equipped with Brewster F2A 3 Buffalo fighters, along with three complete sets of Fire Control equipment for the 3 inch AA batteries already on the island, plus tools and spares; spare parts for the 5 inch coast defense guns and replacement fire control gear; 9,000 5 inch rounds, 12,000 rounds, and 3 million rounds; machine gun teams and service and support elements of the 4th Defense Battalion; VMF 221 Detachment (the planes were embarked on Saratoga); as well as an SCR 270 air search radar and an SCR 268 fire control radar for the 3 inch guns, and a large amount of ammunition for mortars and other battalion small arms. TF–11 consisted of the fleet carrier Lexington, the fleet oiler Neosho, three heavy cruisers (Indianapolis, Chicago and Portland), and the nine destroyers of Destroyer Squadron 1 (squadron flagship Phelps along with Dewey, Hull, MacDonough, Worden, Aylwin, Farragut, Dale, and Monaghan). Saratoga arrived at Pearl on 15 December 1941, refueled, and departed for Wake Island the following day. The ship was assigned to Task Force (TF) 14 under the command of Rear Admiral Frank Jack Fletcher; VF 3 had been reinforced by two additional Wildcats picked up in Hawaii, but one SBD had been forced to ditch on 11 December. USS Saratoga rendezvoused with the seaplane tender Tangier, carrying reinforcements and supplies, and the slow replenishment oiler Neches. Saratogas task force was delayed by the necessity to refuel its escorting destroyers on 21 December, before reaching the island. This process was prolonged by heavy weather, although the task force could still reach Wake by 24 December as scheduled. After receiving reports of heavy Japanese carrier airstrikes, and then troop landings, TF 14 was recalled on 23 December, the day Wake was captured by the Japanese. On the return voyage, Saratoga delivered VMF 221 to Midway on 25 December 1941. The ship arrived at Pearl Harbor, Hawaii on 29 December 1941 and Fletcher was replaced as commander of Task Force 14 by Rear Admiral Herbert F. Leary the following day. Leary made Saratoga his flagship and Rear Admiral Aubrey Fitch was transferred to a shore command that same day. The task force put to sea on 31 December and patrolled in the vicinity of Midway. Because it was earlier in WW2, many of the ships involved in the Battle for Wake did not survive through the war; on the Japanese side, only the Japanese seaplane tender Kiyokawa Maru and Ro 62 made it to the end of the war. Many of the US vessels played important roles in future battles such as the Battle of Coral Sea, Battle of Midway, and Guadalcanal campaign. The carrier Saratoga, which would have supported the Wake relief mission, survived the whole war, as would the Tangier. However, many ships were sunk, including the heavy cruiser Indianapolis, which was torpedoed with most of the crew lost in 1945, the submarine Triton was sunk in 1943. The F2A 3 Buffalos of VMF 221 would see action in the critical Battle of Midway in June 1942.

Су асты кемелері бойынша іс-шаралар

Соғыстың басында Уэйк аймағында екі американдық "Тамбор" класты су асты кемесі патрульде болды, ал кем дегенде алты жапондық су асты кемесі қатысты. Жапондықтар операция кезінде екі су асты кемесін жоғалтты, бірақ бұл тікелей жаудың шабуылынан болған жоқ. Екі жапондық су асты кемесі бір-бірімен соқтығысып, біреуі батып, екіншісі шайқастан кейін базаға қайтуға тырысқанда рифке шағылысты. 10 желтоқсан күні түні АҚШ-тың бір су асты кемесі жапондық кемеге шабуыл жасады, бірақ нәтижесіз болды. (Қосымша мәліметтер үшін Mark 14 торпедасын қараңыз). АҚШ су асты кемелері – жаңадан құрылған флоттың кемелері болды, ал жапондықтар Ro 65, 66 және 67 су асты кемелерін патрульдеуге жіберді. Шайқас барысында олар бұл үшеуін Ro 60, 61 және 62 су асты кемелерімен ауыстырды. Оларға Маршалл аралдарындағы жапондық база және "Жингей" су асты кемесі қолдау көрсетті. Ro 66 соқтығысу салдарынан батып, ал Ro 60 шайқаста зақымданып, рифке шағылысты, бірақ "Жингей" оның барлық экипажын құтқарып үлкерді.

АҚШ-тың су асты кемелері

Соғысқа дейін және соғыс басталғанда Уэйк айналасындағы суларда екі АҚШ теңіз күштерінің суасты кемесі – USS Triton және USS Tambor патрульдеді. Соғысқа дейін USS Triton экипажының бір мүшесі ауырып, 1941 жылдың 1 желтоқсанында Уэйк аралына түсірілді. Ол соғыс аяқталғанда тұтқынға алынып, Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалды. 62-ші суасты кемелер дивизиясына бекітілген Triton 30 тамыздан 15 қыркүйекке дейін Мидуэйге оқу сапары жасады, содан кейін Гавайи аймағында жергілікті және флоттық операцияларға қатысты. 19 қарашада суасты кемесі батысқа қарай жаттығу үшін бағытталды және 1941 жылдың 26 қарашасында Уэйк аралына жетті. 8 желтоқсанда ол арал үстінен түтін көтерілгенін көрді, бірақ бұл құрылыс жұмыстарынан болды деп ойлады. Сол түні батареяларын зарядтау үшін су бетіне шыққанда, радиоарнасы арқылы Уэйктан Перл-Харбор бомбаланғаны туралы хабарланды және Уэйктің артиллериясының қаупінен алыс қалуға бұйрық берілді. Келесі күні таңертең Triton жапондықтардың аралды бомбалауын көрді. 10 желтоқсан түнінде ол су бетіне шығып, батареяларын зарядтағанда, Уэйктен шыққан жарықтар параллель бағытта келе жатқан эсминец немесе жеңіл крейсерді көрсетті. Суасты кемесі айдың фонында көрінді, ал жау кемесі оған бұрылды. Triton тереңге түсіп, қашу амалдарын бастады. Жапон кемесі артта баяулағанда, суасты кемесі 120 фут (37 м) тереңдікке жетіп, сонар бағыттары бойынша төрт корма торпедасын атты – Екінші дүниежүзілік соғыста атылған алғашқы американдық торпедалар. 58 секундтан кейін ол тұйық жарылыс естіді және біреуі нысанаға тигенін ойлады, содан кейін 175 фут (53 м) тереңдікке түсіп, аймақтан шықты. (Суға батқандығы туралы ешқандай жазба жоқ, сондай-ақ ол суға батқандығы үшін жауапкершілік алған жоқ.) 11 желтоқсанда жапондықтар екі авианосец – Хирю және Сорюмен қайтып келді, бірақ Triton туралы хабарлама алмады және оларға шабуыл жасаған жоқ. Сондай-ақ ол Уэйктен адамдарды эвакуациялауға тырыспады. 21 желтоқсанда суасты кемесіне Гавайиге қайтуға бұйрық берілді және ол 1941 жылдың 31 желтоқсанында Перл-Харборға келді. USS Tambor 1940 жылдың маусымында тапсырылған кезде АҚШ теңіз күштерінің жаңа флоттық суасты кемелерінің бірі болды және соғыс басталғанда Уэйк аралының жанында бейбіт уақытта патрульдеді. Ол Уэйк маңында патрульдеуді жалғастырды, бірақ қозғалтқышы бұзылып, портқа қайтуға мәжбүр болды. Ол жөндеуден өтті және 1942 жылдың басында ғана қайтадан қызметке кірді. 1941 жылдың 10 желтоқсанында ол жапондық шабуыл флотының Уэйкке шабуыл жасап, кейін оңтүстікке шегініп кеткенін көрді, бірақ бұл Triton патрульдік аймағында болғандықтан, ол оларды қумай, солтүстікке бет бұрды. USS Tambor механикалық қиындықтарға байланысты желтоқсан ортасында Гавайидегі өзінің базалық портына оралуға мәжбүр болды және ешқандай ұрысқа қатыспады.

Prior to and at the start of hostilities, the waters around Wake were patrolled by two USN submarines, the USS Triton and the USS Tambor. Prior to the battle, a USS Triton crew member became sick and was dropped off at Wake Island on December 1, 1941. He became a prisoner of war at the conclusion of the battle and survived WWII. Assigned to Submarine Division 62, Triton made a training cruise to Midway from 30 August to 15 September, then participated in local and fleet operations in the Hawaiian area. On 19 November, the submarine headed west to conduct a practice war patrol and arrived off Wake Island on 26 November 1941. On 8 December, she saw columns of smoke rising over the island but assumed it was caused by construction work being done ashore. That night, when she surfaced to charge her batteries, she was informed by radio Wake that Pearl Harbor had been bombed and was ordered to stay out of range of Wake's guns. The next morning, Triton observed the Japanese bombing the island. On the night of 10 December, she surfaced and was charging her batteries when flashes of light from Wake revealed a destroyer or light cruiser on a parallel course. The submarine was silhouetted against the moon, and the enemy ship turned towards her. Triton went deep and began evasive action. When the Japanese ship slowed astern, the submarine came to 120 feet (37 m) and fired four stern torpedoes—the first American torpedoes shot during World War II—on sonar bearings. She heard a dull explosion 58 seconds later and believed one had hit the target, then went to 175 feet (53 m) and cleared the area. (No sinking was recorded, and she was not credited with one.) After their initial repulse on 11 December, the Japanese returned with two aircraft carriers, Hiryū and Sōryū; Triton was not informed, and made no attacks on them. Neither did she make any effort to evacuate people from Wake. On 21 December, the submarine was ordered to return to Hawaii, and she arrived back at Pearl Harbor on 31 December 1941. The USS Tambor was on the USN's new fleet submarines when it was commissioned in June 1940, and was on a peacetime patrol near Wake Island when war broke out. It was on patrol near Wake until it had an engine failure and had to go back to port. It had to be repaired and did not return service until early 1942. It was able to observe the Japanese invasion fleet on 10 December 1941, bombarding Wake and its subsequent withdrawal south; however, the Tambor did not pursue them as this was in Triton's patrol area so it headed north. The submarine USS Tambor had to return to its home port in Hawaii in mid December due to mechanical difficulties and did not have any combat engagements.

Жапондықтар басып алған жер

Жапондықтар алдағы шабуылдан қорқып, Уэйк аралын одан да мықты қорғаныспен нығайтты. Америкалық тұтқындарға Уэйкте бірнеше бекініс пен қорғаныс құрылыстарын салу тапсырылды. Жапондықтар төрт теңіздік зеңбірек әкелді, олар жиі Сингапурдан алынған деп қате айтылады. АҚШ Әскери-теңіз күштері Уэйк аралына десант түсірудің орнына су асты кемелерімен блокада ұйымдастырды. Нәтижесінде жапон гарнизоны аштықтан қиналып, Уэйк аралындағы эндемикалық құс – теміржолдың (rail) жойылуына себеп болды деп саналады. 1942 жылдың 24 ақпанында «Энтерпрайз» авиатасымалдағышынан келген ұшақтар Уэйктегі жапон гарнизонына шабуыл жасады. 1942 жылдан 1945 жылға дейін, Жапонияның бағынуына дейін АҚШ күштері аралды үнемі бомбалады. 1943 жылдың 24 шілдесінде АҚШ Әскери Әуе күштерінің 42-ші эскадрильясының (11-ші бомбалау тобы) лейтенанты Джесси Стей басқарған «Консолидейтед B-24 Либератор» Мидуэй аралынан өте келе Уэйктегі жапон гарнизонына шабуыл жасады. Осы шабуылдағы кем дегенде екі адам ерлігі үшін «Дистинктивті Ұшу кресімен» марапатталды. Болашақ АҚШ президенті Джордж Буш та Уэйк аралы үстінде әскери-теңіз авиаторы ретінде алғашқы ұрыс миссиясын орындады. Осыдан кейін Уэйкке сирек рейдтер жасалды, бірақ жаппай шабуыл болған жоқ. Жапондықтар тұтқындарды 200-ден астам коралл және бетоннан жасалған бекіністер, пулеметтік қабырғалар, қорғаныс тіктептер және ұшақтарға арналған коралл тіктептер сияқты нығайту құрылыстарын салуға пайдаланды. Осы тұста Тынық мұхитында жапондықтардың әлдеқайда ірі әскери базалары болды, оның ішінде 1943 жылға қарай Рабаулда 100 мыңнан астам әскер орналасқан еді. 1942 жылдың қаңтар айында оны жапондықтар басып алып, ірі теңіз және әуе базасына айналдырды. Сонымен қатар, олардың оңтүстігінде Маршалл аралдарында және Уэйктің батысында Микронезияда да базалары болды. Аралды басып алу туралы шешімді салмақты түрде қабылдау қажет болды, себебі шайқастар өте қымбатқа түсуі мүмкін еді, мысалы, Тарава немесе Иво Джима шайқасында мыңдаған адам қаза тапты. Уэйк сияқты көптеген кішкентай аралдар мен атоллдар айналып өтілді, соның ішінде Минами Тори Шима («Оңтүстік құс аралы» немесе Маркус аралы) да бар. Бұл Уэйктің солтүстік-батысындағы шалғай арал еді, онда жапондық әскери базасы орналасқан, бірақ ол бомбаға түсірілгенімен, десант түсірілген жоқ. Алайда, Уэйктен айырмашылығы, Маркустың (Минами Тори Шима) аралында жұмыс істейтін су асты кемелері порты болды, бұл соғыстың соңына дейін де су асты кемелерімен жабдықталуына мүмкіндік берді. 1944 жылдың басында Уэйкке жабдықтау жолы қиын болды, себебі Одақтастардың Тынық мұхитындағы әскери операциясы Уэйкке қарсы бағытталды, әсіресе, Уэйкке жабдықтау жасаған Оңтүстік Маршалл аралдарындағы жапондық база 1944 жылдың қаңтарында басып алынды. 1944 жылдың мамыр айында Уэйктегі жапондық күштері азық-түлікті рациондауды бастады, ал рациондау шаралары күрт қатаңдатылды. Бұл кезде балық аулау, көкөніс өсіру, құс жұмыртқалары мен егеуқұйрықтар маңызды азық-түлік көзіне айналды, кейде аштықтан құтылу үшін он мыңдаған егеуқұйрықтар желінді. Олардың негізгі жабдықтау базасы Одақтастардың Гилберт және Маршалл аралдарындағы операциясында алынды, бұл гарнизон үшін жабдықтау мәселесін тудырды. Жапондықтар су асты кемелерімен жабдықтауға тырысты, бірақ жағаға жеткізу қиын болды. Бұл жағдайды «Макдермут II» тіркеп алды, ол жапондықтар эвакуациялаған әскерлердің 15 пайызының ауыр сырқатқа шалдыққандарын хабарлады. Басқыншылықтың салдарынан атоллға тән ұшпайтын құс – Уэйк аралы теміржолының (rail) жойылуына себеп болды деп есептеледі.

Fearing an imminent invasion, the Japanese reinforced Wake Island with more formidable defenses. The American captives were ordered to build a series of bunkers and fortifications on Wake. The Japanese brought in four naval guns, which are often incorrectly reported as having been captured in Singapore. The U. S. Navy established a submarine blockade instead of an amphibious invasion of Wake Island. As a result, the Japanese garrison starved, which is thought to have led to their hunting the Wake Island Rail, an endemic bird, to extinction. On 24 February 1942, aircraft from the carrier Enterprise attacked the Japanese garrison on Wake Island. U. S. forces bombed the island periodically from 1942 until Japan's surrender in 1945. On 24 July 1943, Consolidated B 24 Liberators led by Lieutenant Jesse Stay of the 42nd Squadron (11th Bombardment Group) of the U. S. Army Air Forces, in transit from Midway Island, struck the Japanese garrison on Wake Island. At least two men from that raid were awarded Distinguished Flying Crosses for their efforts. Future U. S. President George H. W. Bush also flew his first combat mission as a naval aviator over Wake Island. After this, Wake was occasionally raided but never attacked en masse. The Japanese used the POWs to build over 200 coral and concrete bunkers, pillboxes, revetments, and other fortifications such as coral revetments for aircraft. In context, there were much larger Japanese military bases in the Pacific, including over 100 thousand troops stationed in Rabaul by 1943. It was captured by Japanese forces in January 1942 and turned into a large sea and air base. In addition, they had bases to the south in the Marshall Islands and also west of Wake in Micronesia. A decision to take an island had to be taken carefully, as the battles could be extraordinarily costly, with many thousands perishing in battles for remote islands such as the Battle of Tarawa or the Battle of Iwo Jima. So many small islands or atolls were bypassed, like Wake, including Minami Tori Shima ("Southern Bird Island" aka Marcus Island). It was a remote island to the northwest of Wake, with a small Japanese military base that was bombed but not landed upon. However, unlike Wake, Marcus (Minami Tori Shima) island had a working submarine port, which enabled it to be supplied by submarines even late in the war. (see also Japanese submarine Ha 104) In early 1944, Wake was largely cut off from resupply because the Allies Pacific campaign had moved past Wake, in particular, the Japanese base to the south in the Marshall Islands that had been resupplying Wake was captured in January 1944. By May 1944 the Japanese forces on Wake began rationing food, and the rationing became progressively more strict. Fishing, growing vegetables, bird eggs, and rats were important food supplies at this time, and sometimes tens of thousands of rats were eaten to stave off starvation. Their main resupply base was taken in the Allied Gilbert and Marshall Islands campaign, which created a supply issue for the garrison. The Japanese attempted resupply by submarine, but it was difficult to get supplies ashore. The condition was recorded first hand by the McDermut II, which reported that about 15% troops that were evacuated by the Japanese were extremely sick. The occupation is believed to have resulted in the extinction of a small flightless bird unique to the atoll, the Wake Island Rail.

Соғыс қылмыстары

1943 жылдың 5 қазанында «Лексингтоннан» американдық әскери-теңіз авиациясы Уэйк аралын шапты. Екі күннен кейін жапон әскери-теңіз капитаны Шигемацу Сакаибара ұрлық жасап ұсталған американдық азаматтық жұмыскердің басын кесуге бұйрық берді. Ол және тағы 97 адам бұрын мәжбүрлі еңбекке тартылған болатын. Сакаибара жауапкершілік шабуылдан қорқып, олардың барлығын өлтіруге бұйрық берді. Оларды аралдың солтүстік жағына алып барып, көздерін байлап, пулеметпен атты. Тұтқындардың бірі (аты ешқашан анықталмаған) қашып құтылды, ол, әрине, құрбандар асығыс түрде жаппай қабірге жерленген жерге жақын үлкен коралл тасқа «98 US PW 5 10 43» деген жазуды ойып қою үшін қайта оралды. Белгісіз американдық қайта ұсталды, ал Сакаибара оны катанамен басын кесті. Тасқа жазылған жазу әлі де көрініп тұр және ол Уэйк аралының танымал нысаны болып табылады. Тынық мұхитындағы соғыс 1945 жылдың тамызында аяқталды, Жапония императоры жапон халқына капитуляция жариялады, ал келісім 1945 жылдың 2 қыркүйегінде ресми түрде қол қойылды. 1945 жылдың 4 қыркүйегінде қалған жапон гарнизоны генерал-бригадир Лоусон Х.М. Сандерсон басқаратын АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің жасағына берілді, ал тапсыру рәсімі «Леви» эсминеці бортында қысқа церемонияда ресми түрде өтті. Бұрын гарнизон Императорлық Жапонияның жеңілісінің жақын екені туралы хабар алған, сондықтан жаппай қабір асығыс түрде ашылып, сүйектер басып алғаннан кейін Пикок-Пойнтта құрылған АҚШ зиратына көшірілді, күтілетін АҚШ әскерлерінің келуіне дайындық ретінде ағаштан жасалған кресттер орнатылды. Бастапқы тергеулер кезінде жапондықтар аралда қалған 98 американның көпшілігі американдық бомбалаудан қаза тапқанын мәлімдеді, бірақ кейбіреулері қашып, Уэйк аралының солтүстік жағажайында қоршауға түскеннен кейін өлімге дейін соғысқан. Американдық күзеттегі бірнеше жапон офицерлері Сакаибараны кінәлі екенін көрсететін жазбаша мәлімдемелер қалдырып, оқиғадан кейін өз-өзіне қол жұмсады. Сакаибара және оның бағыныштысы, командир-лейтенант Тачибана, осы және басқа да соғыс қылмыстары үшін сотталғаннан кейін өлім жазасына кесілді. Сакаибара 1947 жылдың 19 маусымында Гуамда дарға асылды, ал Тачибананың жазасы өмір бойына түрмеге қамауға ауыстырылды. Қайтыс болған азаматтардың қалдықтары эксгумацияланып, Гонолулудағы Тынық мұхитының ұлттық ескерткіш зиратының G бөлімінде, көбінесе Панчбоул кратері деп аталатын жерге қайта жерленді.

On 5 October 1943, American naval aircraft from Lexington raided Wake. Two days later, Japanese Naval Captain Shigematsu Sakaibara ordered the beheading of an American civilian worker who was caught stealing. He and 97 others had initially been kept to perform forced labor. Fearing an invasion, Sakaibara ordered all of them killed. They were taken to the northern end of the island, blindfolded and executed with a machine gun. One of the prisoners (whose name has never been discovered) escaped, apparently returning to the site to carve the message "98 US PW 5 10 43" on a large coral rock near where the victims had been hastily buried in a mass grave. The unknown American was recaptured, and Sakaibara personally beheaded him with a katana. The inscription on the rock can still be seen and is a Wake Island landmark. The Pacific war finally drew to a close starting in August 1945, and the Emperor of Japan announced the surrender to the Japanese people and the agreement was formally signed by September 2, 1945. On 4 September 1945, the remaining Japanese garrison surrendered to a detachment of United States Marines under the command of Brigadier General Lawson H. M. Sanderson, with the handover being officially conducted in a brief ceremony aboard the destroyer escort Levy. Earlier, the garrison received news that Imperial Japan's defeat was imminent, so the mass grave was quickly exhumed and the bones were moved to the U. S. cemetery that had been established on Peacock Point after the invasion, with wooden crosses erected in preparation for the expected arrival of U. S. forces. During the initial interrogations, the Japanese claimed that the remaining 98 Americans on the island were mostly killed by an American bombing raid, though some escaped and fought to the death after being cornered on the beach at the north end of Wake Island. Several Japanese officers in American custody committed suicide over the incident, leaving written statements that incriminated Sakaibara. Sakaibara and his subordinate, Lt. Cmdr. Tachibana, were later sentenced to death after conviction for this and other war crimes. Sakaibara was executed by hanging in Guam on June 19, 1947, while Tachibana's sentence was commuted to life in prison. The remains of the murdered civilians were exhumed and reburied at Section G of the National Memorial Cemetery of the Pacific, commonly known as Punchbowl Crater, on Honolulu.

Тарихи ескерткіштер

Соғыс аралды Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған бекіністер мен ескерткіштерге толы қалдырды.