Кіріспе

Британияның миы – BBC радиосының жалпы білімді тесті, BBC Radio 4 арнасында эфирге шығарылады.

Тарих

Бұл 1953 жылы "Сіз не білесіз?" бағдарламасының бір бөлігі ретінде басталды. Бағдарламаның негізгі бөлігі – бастапқыда "Маған тағы бір сұрақ қойыңыз" деп аталған, "Британияның миы" викторинасы болды. Бағдарламада тағы да бірнеше викториналар болды, олардың көпшілігі кейін "Британияның миына" көбірек эфир уақыты беру үшін тоқтатылды, алайда танымал жазбаша бәйге "Бейт Бреййнс" бүгінге дейін "Британияның миы" аясында өткізіліп келеді. 1968 жылы ол жеке бағдарламаға айналды. Франклин Энгельман 1972 жылы қайтыс болғанға дейін бағдарламаны жүргізіп келді.

Формат

Әр бағдарламада әліпбилік ретімен, тегі бойынша төрт қатысушы бақ сынасады. Байқауды бастау үшін бірінші қатысушыға сұрақ қойылады; 10 секунд ішінде дұрыс жауап берсе, бір ұпай және келесі сұраққа бақылау беріледі. Кез келген сәтте дұрыс жауап бермесе, қатысушының кезекі аяқталады, ал сұрақ үнсіз дабыл арқылы қалғандарына ұсынылады. Кім дұрыс жауап берсе де, бақылау бастапқыда қате жіберген қатысушыдан кейінгіге өтеді. Егер қатысушы бес сұраққа қатарынан дұрыс жауап берсе, бір бонус ұпай қосылады және бақылау келесі қатысушыға беріледі. Әр қатысушыға да дыбыс жазбасына негізделген бір сұрақ қойылады. Бағдарлама соңында ең көп ұпай жинаған қатысушы жеңіске жетеді. Егер ең жоғары ұпай бойынша теңдік болса, ең көп бонус ұпай жинаған (қатарынан бес рет дұрыс жауап берген және басқалар жіберген сұрақтарға дұрыс жауап берген) қатысушы жеңімпаз атанды. Егер тең түскен қатысушылар осы көрсеткіш бойынша да тең болса, алғашқы дұрыс жауап берген қатысушы жеңіп шығады. Жарыс әдетте 12 іріктеу кезеңінен тұрады, осы іріктеу кезеңдерінің жеңімпаздары және ең жоғары ұпай жинаған төрт жүлдегері төрт жартылай финалға өтеді. Бұл жартылай финалдардың жеңімпаздары ірі финалға шығады, ал ірі финалда жеңімпаз чемпион болады. 2015 жылғы жарыста, іріктеу кезеңдерінің бірінің жеңімпазы қаза болғаннан кейін, ең жоғары ұпай жинаған бесінші жүлдегер іріктеуге алынды. 2016 жылғы жарыста бес жүлдегер бірдей ең жоғары ұпай жинады. Жартылай финалға қайсысының өтетінін анықтау үшін, эфирде көрсетілмеген плей-офф өтті. Шоуда "Beat The Brains" атты сегмент те бар, онда тыңдаушы (немесе, Ірі финалда, алдыңғы серияның жеңімпазы) ұсынған екі сұрақ оқылады. Егер қатысушылар кем дегенде бір сұраққа жауап бере алмаса, сұрақ ұсынған адам кітап белгісін жеңіп алады. Егер екі сұраққа да дұрыс жауап берілсе, сұрақ ұсынған адамға көрермендердің қошаметі сыйлық ретінде беріледі. Бір кезде сыйлық "Британияның миы" викториналық кітабы болған, бірақ кітап басылымнан тускен кезде кітап белгісімен ауыстырылды.

Қонақ

Британдық миды Роберт Робинсон өмірінің көп бөлігінде жүргізді, бірақ оның ауруы кезінде 2004 жылғы серияны Рассел Дэвис жүргізді. Питер Сноу 2007 жылы Робинсонның ауруына байланысты осы қызметке тағайындалды, Робинсонның конкурсанттарды олардың атағы мен тегімен шақыру әдетін (мысалы, "Мырза Бленкинсоп") тоқтатып, олардың есімдерін қолдануды ұсынды. Робинсон 2008 жылдың күзінде қайтадан жүргізуші болды, соның нәтижесінде бұрынғы ресми стиль қайта жаңғырды; Дэвис 2009 жылы тағы да шоуды жүргізді, Робинсонның денсаулығы жақсарғанда қайта оралуы күтілді. Робинсон 2010 жылы шоудан ресми түрде зейнетке шықты, 2011 жылдың тамызында қайтыс болды, ал Дэвис жүргізуші қызметін жалғастыруда.

Сұрақтар құру

2007 жылға дейін барлық сұрақтарды бір адам дайындап, ол жазбалар кезінде қатысып (бірақ үнсіз) отыратын. Апарушы, дәстүр бойынша псевдониммен белгілі болған сұрақ дайындаушыға, жауап нақты болмаған жағдайда шешім қабылдау үшін кеңесетін. Көп жыл бойы Иан Гиллис осы рөлді Микрофт (Шерлок Холмстың ағасы және данарақ ағасы Микрофт Холмс) деген атпен атқарды. 2002 жылдың сәуірінде оның қайтысынан кейін, жаңа сұрақ дайындаушы Кевин Эшман болды, ол «Британның миы» және «Mastermind» жеңімпазы атанды. Ол Диккенстің «Дэвид Копперфилд» романының кейіпкері Жоркинс есімімен танылуды жөн көрді. 2007 жылғы сериядан бастап, көптеген басқа викториналардағыдай, сұрақ дайындаушылардың тобы жұмысқа тартылды.

Музыкалық тақырып

Өмірінің көп бөлігінде "Британияның миы" бағдарламасының музыкалық ашылуы Вольфганг Амадей Моцарттың "Eine Kleine Nachtmusik" шығармасының төртінші бөлімі болды, бірақ Вальдо де лос Риос жасаған "жаңартылған" нұсқада. Бұл таңдау классикалық музыканы ұнататын көрермендердің (бағдарлама олардың арасында танымал болған) жиі шағымдануына әкелді, ал жүргізуші Роберт Робинсон оны эфирде "Моцартқа жасалған құрметсіздік" деп атады. 1990 жылдардың басында музыкалық ашылу стандартты нұсқаға өзгертілді.

Чемпионат

Әр үш жылда ең соңғы үш чемпион және соңғы үш финалда ең көп ұпай жинаған екінші орын алған қатысушы "Милердің миы" (Brain of Brains) титулы үшін жарысады, соңғы рет 2018 жылы өткізілді және Джон Бейнон жеңіске жетті. Әр тоғыз жылда "Милердің миы" (Brain of Brains) байқауының ең соңғы үш жеңімпазы "Жоғарғы ми" (Top Brain) атағы үшін күреседі; Марк Грант 2018 жылы соңғы жеңімпаз атанды.

Рекордтық ұпай

Бағдарламадағы жеке рекорды - 38 ұпай, оны Кевин Эшман (кейіннен алты мәрте әлемдік викторина чемпионы атанған, сондай-ақ Mastermind-те ең жоғары ұпай жинау рекордын ұстаған, Ұлыбританияның миы сұрақтарын дайындаушысы және Eggheads командасының мүшесі болған) 1996 жылы көрсеткен. Финалдағы жеке рекорды - 35 ұпай, оған Питер Барлоу (1981), Питер Бейтс (1984) және Кевин Эшман (1996) қол жеткізді.

Эфир

Британияның миы көптеген жылдар бойы BBC World Service радиосында да көрсетілді; шын мәнінде, американдық ток-шоу жүргізушісі Дэвид Леттерман осы шоудың жанкүйері болды және 1993 жылғы жеңімпаз Джеффри Колтонды өзінің ток-шоуына шақырды. Дегенмен, кейбір World Service хабарларында эфир уақытын шоуға және жаңалықтарға қарай бейімдеу үшін монтаж жасалған, нәтижесінде кейбір ережелерде түсініксіздіктер туды (мысалы, бір қатысушыға сұрақ қойылып, дұрыс жауап бергеннен кейін, келесі сұрақ басқа қатысушыға беріледі, ал бірінші қатысушының бес дұрыс жауабы толыққан жоқ).

Серия чемпиондары

ЖылЖеңімпазҚонақжайлаушы1954Дэвид Мартин ДакинФранклин Энгельман1955Артур Маддокс1956Антони Карр1957Розмари Уотсон1958Дэвид Киз1959Др. Реджинальд Вебстер1973Глин КортРоберт Робинсон1974Роджер Притчард1990Джим Экклсон1991Крис Райт1992Майк Биллсон1993Джеффри Колтон1994Иан Уинн Маккензи1995Иан Кинлох1996Кевин Эшман1997Дэфни Фаулер1998Гай Герберт1999Лесли Данкалф2000Майк Смит Раунсли2001Том Корф2002Дэвид Джонс2003Дэвид Стетман2004Алан БеннеттРобинсон/Рассел Дэвис2005Кристофер ХьюзРоберт Робинсон2006Пэт Гибсон2007Марк БайтвейПитер Сноу2009Джефф ТомасРоберт Робинсон2010Иан БейлиРассел Дэвис2011Др. Иван Томас2012Рэй Уорд2013Барри Симмонс2014Марк Грант2015Нигель Джонс2016Майк Кларк2017Джон Бейнон2018Клайв Даннинг2019Дэвид Стайнер2020Грехам Баркер2021Карл Уилан2022Сара Тревартен2023Дэн Адлер