Кіріспе

Француз физигі, математигі және астрономы (1794–1872)

Жак Бабине (babinɛ; 5 наурыз 1794 – 21 қазан 1872) – француз физигі, математигі және астрономы, ең көп танымал оптика саласына қосқан үлесімен.

Өмірбаян

Оның әкесі Жан Бабине, анасы Мари-Анн Фелисити Бонно дю Шесн болды. Бабине білімін Лицей Наполеонда бастады, бірақ ғылымды қуып, құқықтан бас тартуға көндірілді. 1812 жылы Мецтегі әскери мектепке кеткен Эколь Политехниктің түлегі, кейін Сорбонна мен Колледж де Франста профессор болды. 1840 жылы Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Сонымен қатар, ол Бойлықтар бюросының астрономы болды. Бабинеттің жетістіктерінің қатарында 1827 жылы қызыл кадмий сызығының толқын ұзындығын қолдана отырып, жарықты өлшеу үшін Ангстрем бірлігін стандарттау және екі толықтыратын экраннан ұқсас дифракциялық суреттер пайда болады деген қағида (Бабинет қағидасы) бар. Ол өлшемдерді стандарттау үшін жарық толқындарының ұзындығын пайдалануды алғаш ұсынды. Оның идеясы алғаш рет 1960-1983 жылдар аралығында қолданылды, онда метр криптон газынан шыққан жарық толқынының ұзындығы ретінде анықталды. Бабине өмірі бойы минералдардың оптикалық қасиеттеріне қызығушылық танытты. Ол кристалдық құрылым мен поляризациялық қасиеттерді анықтау үшін қолданылатын көптеген ғылыми құралдарды, соның ішінде полярископты және сыну көрсеткіштерін өлшейтін оптикалық гониометрді жасады. Поляризацияланған жарық микроскопиясында пайдалы аксессуар – Бабинет компенсаторы, өзара перпендикуляр кристаллографиялық осьтері бар екі қарама-қарсы кварц клинінен жасалған және микроскопияда кеңінен қолданылады. Бұл конструкция негізгі кварц клиніне тән проблемаларды болдырмайды, онда нөлдік көрсеткіш клиннің жіңішке ұшымен сәйкес келеді, ол өндіріс кезінде пластинаны ұнтақтау кезінде жиі жоғалады. Дифракцияға деген құштарлығын метеорологияға дейін кеңейткен Бабинет радуга оптикасын зерттеуге көп уақыт арнады. Оның астрономиялық зерттеулері Меркурийдің массасы мен Жердің магниттігіне қатысты болды, ал оның өнертабыстарына ауа сорғыштары мен гигрометрге арналған клапандарды жақсарту кірді. География және гидрогеоморфологияда Баер-Бабинет заңы өзендердің бағытын түсіндіруге және болжауға көмектеседі. Бабинеттің картографиялық жұмыстарына параллельдер тік, ал меридиандар эллипстік болатын гомалографиялық проекциялар кіреді. Метеорология және оптика бойынша керемет лекцияларынан басқа, Бабинет ғылымды жарнамалаушы, қызықты және тапқыр лектор, сондай-ақ танымал ғылыми мақалалардың жарық, қызықты және жемісті авторы болды. Оның мейірімді және қайырымды мінезі үшін көптеген адамдар оны жақсы көретін.

Отбасылық өмір

1820 жылы 30 қазанда Жак Бабине Аделаида Лажиеге үйленді (1795 жылдың 14 шілдесі – 1849 жылдың 27 шілдесі). Олардың екі баласы болды: Чарльз Бабине (1821 жылдың 8 желтоқсаны – 1907 жылдың 31 мамыры) және Леон Бабине (1825 жылдың 26 шілдесі – 1913 жыл).