Кіріспе
Фанси биі, пан-үнді биі, Фанси-пері немесе Фанси-соғыс биі – бұл кейбір тайпалардың 1920-1930 жылдары өз мәдениетін және дінін сақтап қалу үшін жасаған деп саналатын би стилі. Ол соғыс биіне шала-шала негізделген. Фанси биін резервацияларға келген қонақтарға көрсету және "Жабайы Батыс" шоуларында орындау лайықты деп есептелді. Бірақ қазіргі күні, сәнді бишілерді бүкіл елде, тіпті әлемнің түкпір-түкпіріндегі пау-вауларда көруге болады.
Тарих
1883 жылы «Индейлер кодексінің» енгізілуімен ақ үкімет өкілдері американдықтардың дәстүрлі билерін, емшілердің амалдары мен діни рәсімдерін тыйым салды. Көптеген қысымға ұшыраған мәдениеттердегідей, рәсімдер билік тарапынан анықталмау үшін жасырын түрде өткізілді. Тайпалар заңмен рұқсат етілген билерді қоғамдық орындарда орындау үшін жаңа билер жасады. Киова және команчи тайпалары 1930 жылдары жаңа стильдегі би киімдерін жасады: тізеден белге дейін қоңыраулар тігілген ұзын шалбар, екі кішкентай қолғап, ақ түсті екі жиек, моншақтан жасалған әшекейлер және кейбір қауырсындар, ал роуч биік және көбінесе түстермен безендірілді. Бұл киімдер сәнді биге енгізілді. Понка тайпасының екі жас жігіті көрермендердің ұнатуын қамтитын жылдам биді дамытты. Олардың бірі Понка тайпасының жолбасшысы Пэрриш Уильямстың әкесі болды. Бұл би «Жабайы Батыс» шоуларында кеңінен танымал болды. Гас Макдональд (Понка) – әлемнің бірінші Фэнси Военный бишісі. Тайпалар аралық пау-вау айналымы 20 ғасырдың басында құрылып, Оңтүстік жазықтарға тарады. Киова тайпасы 1918 жылдан бастап пау-вау жарыстарын өткізді. Киова тайпасы арасында сәнді билер О-хо-мах қоғамына енгізілді. Жарыс пау-ваулары Ұлы депрессия кезінде маңызды табыс көзіне айналды. 1930 жылдардағы кәсіби сәнді бишілердің қатарында Честер Лефхэнд (Арапахо), Стивен Мопоп (Киова), Деннис Раф Фейс (Понка) және Джордж "Вуги" Уотчетэкер (Команче) болды. 1940 жылдары Элмер Шугар Браун сәнді биіне артқа қарай домалап секіруді, ал Гас Макдональд арба дөңгелегі мен аяқтарын бөлуді қосты. Африка тілінен алынған атауына қарамастан, Бермуданың Гомбей бишілері Алгонкин дәстүрлеріне көбірек қарыздар сияқты, өйткені 17 ғасырда жүздеген американдықтар Бермудаға құл ретінде жіберілді. Олардың қазіргі киімдері 17 және 18 ғасырларда Бермудада табу қиын немесе мүмкін емес материалдардан жасалған, соның ішінде бас киімді безендіретін азиялық таусық құйрық қауырсындары. Бұрын, қарапайым, бірақ әр түрлі түсті киімдерді безендіру үшін жергілікті құстардың қауырсындары қолданылған болуы мүмкін. Олардың биі бұрын соғыс биі болған, труппа мүшесі, садақ пен жебе ұстаған «Салықшы» немесе «Жетекші Индеец» ұзақ сапарларда жолды барлау үшін труппаның алдында жүрген, ал «Жауынгерлер» томахоктерді ұстап, оларды иықтарына қойып, бір-бірімен күрескенде қолданған. Вампаноаг және Пекот тайпалары 2000 жылы бермудалықтармен бірлесіп «Қайта қосылу» фестивальдерін өткізгеннен кейін, олардың би қимылдарын Вампаноаг бишілері таныды.
with the troupe member called The Bowman or Lead Indian carrying a bow and arrow and often going slightly ahead of the troupe to scout the way on long marches, and the Warriors carrying tomahawks, which they place on their shoulders and use during cockfights when they face off against each other, and the steps were recognised by Wampanoag dancers after the Wampanoag and Pequots began a series of Reconnection festivals with Bermudians in 2000.
Сипаттама
Ерлердің сәнді биі – әсем, түрлі-түсті және жоғары энергетикалық. Ол күш пен шыдамдылықты қажет етеді және көбінесе жас жігіттер мен балалар орындайды. Доба барабаны орташа соғыс ритмін, жылдамдықты, секіруді және жылдам соққыны ойнай алады. Сәнді бишінің әрбір ритмнің соңында поза жасауы міндетті. Кейбіреулері тізе бүгіп немесе ауада тоқтауы мүмкін. Әдетте, сәнді бишілер жарқын түсті әшекей киімдерін киеді. Қос қауырсынды арқалық – қазіргі заманғы сәнді би әшекейлерінің ерекше белгісі, сондай-ақ, моншақтан жасалған корсет, тайц немесе шалбар, бүйірлік тіліктер (ең танымал), тізеден төмен қоңыраулар, Исландия қойының жүні немесе "Ешкі" деп те аталады, мокасиндер, екі қауырсынды басканшы (көбінесе бишінің қозғалысымен қауырсындарды шайқап тұратын басканшы рокерін киеді), моншақтан жасалған білезіктер, моншақтан жасалған бас киім және басқа да қауырсынды немесе моншақты әшекейлер бар. Әшекейлердің жиегі көбінесе түрлі-түсті болады. Әйелдердің сәнді шал биі ерлердің сәнді биінен әлдеқайда кеш пайда болды. Сәнді би бірнеше онжылдықтар бойы қалыптасқаннан кейін ғана әйелдер оған қатыса бастады.
Жарыс
Ерлердің әшекей биі – қазіргі кездегі ең танымал үнді билерінің бірі. Әшекей биінің танымалдылығы кейде бәсекелестік спорт түрі ретінде кеңіректе тарады, және қазір оны көптеген американдық үнді тайпалары билейді.