Кіріспе

Би түрі

Каиао – Тынық мұхитының оңтүстігіндегі Тонга мемлекетінің мәдени биі. Оның бастауы Уоллис және Футуна аралдарынан.

Тарих

Калао Уоллис және Футуна аралдарында пайда болған, ол әлі күнге дейін қоғамдық шараларда орындалады. Тонгада бұл би қоғамдық және жеке шараларда орындалады. Ерлер стильдес дулығаларды (пате калао) ұстап, соғыс еліктейтін қарқынды би орындайды, оған барабанның соғылуы немесе қаңыл тиін қосылады, ол бидің темпін анықтайды. Тонганың көптеген билерінен айырмашылығы, бұл би әнсіз орындалады. Би қозғалыстарының тізбегін жетекші биші атайды, ол тізбектердің аттарын айтады және оларды қашан орындау керектігін көрсетеді. Бишілер арасында имитациялық шайқас, формациядағы өзгерістер және пате-калаомен жасалған әртүрлі трюктар болуы мүмкін. Бұл қозғалыстар бишілердің тәртіптілігін, бағынуын және қару-жарақпен шеберлігін көрсетеді. Ротуманың ұқсас биі, сондай-ақ 'Увеадан шыққан, ка'лоа деп аталады. Тонганың регби құрамасы 'Икале Тахи 1974 жылы Уэльске қарсы ойнағандағыдай, калао дулығаларымен немесе таяқтармен калао биін орындаған. 1980 жылдары олар калао биін орындауды тоқтатып, таяқсыз орындалатын сипи тау биіне ауысты, себебі ол ресми емес жағдайға көбірек сәйкес келеді деп саналды.

Сипи Тау

Тонга регби одағының ұлттық құрамасының ойынға дайындалу шақыруы – Сипи Тау 1994 жылы патша Тама Туи Тауфахау Тупу IV жазған, бірақ оның тамырлары одан да тереңге сіңген. Тонгада 1800 жылға дейін соғыс алдында шақырулар болған жоқ. Керісінше, шайқаста сөйлеуді әлсіздік белгісі деп есептеген. Бірақ 19 ғасырда көршілес Уоллис және Футуна аралдарынан соғыс биі келді, және Тонга оны жылдам қабылдады. Тонга регби командасы жылдар бойы әртүрлі Сипи Тау нұсқаларын қолданды, бірақ олардың регбиде алғаш рет қашан пайда болғаны белгісіз. Соңғы нұсқа 1994 жылы Жаңа Зеландияға жасалған қысқа, сәтті сапар құрметіне жазылды. Қазіргі сөздер алғаш рет 2011 жылғы Регби әлем чемпионатында қолданылды.