Мунда: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

терминнің басқа қолданыстары

Мунда – Соломон аралдарының Батыс провинциясындағы Жаңа Джорджия аралындағы ең ірі елді мекен, ол бірнеше ауылдардан тұрады. Ол Жаңа Джорджияның батыс бөлігінің оңтүстік-батыс ұшында (Мунда нүктесі деп аталады) орналасқан, ал үлкен Ровиана лагунасы жағалауға жақын орналасқан. Мунда нүктесі бастапқыда ағылшын Норман Уитли құрған кокос плантациясының орны болды, кейіннен австралиялық Лесли Гиллге тиесілі болды.

Тарих

Колониалды кеңсе 1897 жылғы 17 ақпанда Чарльз Моррис Вудфордты Соломон аралдарындағы резидент комиссар болып тағайындады. Оған Соломон аралдарының суларындағы еңбек саудасын бақылау және атыс қаруларының заңсыз саудасын тоқтату міндеті жүктелді. Артур Махаффи 1898 жылғы қаңтарда Вудфордтың орынбасары комиссары болып тағайындалды. 1900 жылғы қаңтарда Махаффи Гизода үкіметтік бекет құрды, себебі Вудфорд Махаффидің әскери дайындығының арқасында оны Жаңа Джорджия және көршілес аралдардағы бас кесуді тоқтатуға лайықты деп санады. Махаффидің құрамында 25 мылтықпен қаруланған полицей болды. Бұл күштердің алғашқы нысаны – Шоисеул және Изабель аралдарына шабуыл жасап, жүздеген адамдарды өлтірген немесе құлдыққа сатқан Ровиана лагунасының вождісі Ингава еді. Махаффи үлкен соғыс каноэларын (томоколарды) тартып алып, жойды. Олардың бірі полицейлерді тасымалдау үшін қолданылды. Британдық Соломон аралдарының протекторатының отарлық әкімдерімен қарым-қатынас та қиындықтарға толы болды, оның себебі Голдидің Батыс Соломон аралдарына тиімді бақылауы еді. 1942 жылғы қарашада, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, қала стратегиялық маңызға ие болды, себебі жапондық күштер Гуадалканал шайқасындағы жапондық күштерді қолдау үшін әуежай (қазіргі Мунда әуежайының орнында) салды. Жапондық конвой 1942 жылғы 24 қарашада Мунда нүктесіне кіріп, кабельмен ілінген кокос пальмаларының қатары арқылы әуеден жасырып құрылыс жұмыстарын бастады. Әуежайды 3 желтоқсанда американдық ұшақтар тапты, ал алғашқы әуе шабуылдарын 9 желтоқсанда B-17 Flying Fortress бомбалаушылары жасады. Бірақ жапондықтар үнемі ауадан және теңізден бомбалауға қарамастан Мунданы пайдалана алды. Одақтастар жапондықтарды Соломон аралдарынан ығыстыру және Рабаулдағы үлкен жапондық базаны жою мақсатымен «Дөңгелек» операциясын бастады. Жаңа Джорджия кампаниясы 1943 жылғы маусымның соңында басталды, онда негізінен американдық, сондай-ақ Тынық мұхиты аралдарының әскерлері Рендоваға десант шығарды және Жаңа Джорджия тобында бірнеше десанттық операциялар жүргізді. 1943 жылғы шілде айында одақтас әскерлер Мунда нүктесіне шабуыл жасады, Мунда әуежайының маңындағы жапондық күштерді бомбалады, жапондықтардың ірі қарсы шабуылына тойтарыс берді және ақырында Мундаға құрлықтан жақындап, 4-5 тамызда Мунда шайқасында оны басып алды. Ауыр шайқастардың салдарынан екі тараптан да мыңдаған адам қаза тауып, көптеген адамдар жараланды.

The Colonial Office had appointed Charles Morris Woodford as the Resident Commissioner in the Solomon Islands on 17 February 1897. He was directed to control the labour trade operating in the Solomon Island waters and to stop the illegal trade in firearms. Arthur Mahaffy was appointed as the Deputy Commissioner to Woodford in January 1898. In January 1900, Mahaffy established a government station at Gizo, as Woodford considered Mahaffy’s military training as making him suitable for the role of suppressing headhunting in New Georgia and neighbouring islands. Mahaffy had a force of twenty five police armed with rifles. The first target of this force was chief Ingava of the Roviana Lagoon who had been raiding Choiseul and Isabel and killing or enslaves hundreds of people. Mahaffy seized and destroyed large war canoes (tomokos). One of which was used to transport the police officers. The relationship with the colonial administrators of the British Solomon Island Protectorate were also fraught with difficulty, at this time due to Goldie's effective control over the Western Solomon Islands. In November 1942, during World War II, the town became strategically important after Japanese forces built an airstrip (on the site of today's Munda Airport) to support Japanese forces fighting the Battle of Guadalcanal. A Japanese convoy put into Munda Point on 24 November 1942, and started construction under careful concealment from the air by means of rows of coconut palms suspended by cable. The airstrip was discovered by American planes on 3 December, and the first airstrikes were delivered by B 17 Flying Fortress bombers on 9 December. However, the Japanese were able to use Munda despite regular bombardment from both air and sea, and the Allies launched Operation Cartwheel in order to drive the Japanese out of the Solomons and ultimately eliminate the large Japanese base at Rabaul. The New Georgia Campaign was launched in late June, 1943 when mainly American but also Pacific Islander troops conducted the Landings on Rendova and several other amphibious operations throughout the New Georgia Group. The Allied forces spent July 1943 conducting the Drive on Munda Point, shelling and bombing Japanese forces in and around Munda Airfield, fighting off a large Japanese counterattack, and eventually closing in on Munda overland, capturing it on 4–5 August during the Battle of Munda Point. The heavy fighting left thousands dead on both sides and many more wounded.

Көлік

Қайықтар жағалау және аралдар арасындағы көлік құралының басты түрі болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған ұшу-қону жолағы кейіннен Мунда әуежайына айналдырылып, қазірде Хониара, Сетге және Гизо қалаларынан күнделікті рейстерді қабылдау үшін, соның ішінде Solomon Airlines рейстерін пайдаланылады.

География

Мундадағы ең ірі ауыл Ламбетеде бүгінде бірнеше дүкен, Оңтүстік Тынық мұхиты банкінің (BSP) бөлімшесі, пошта бөлімі, телекоммуникация орталығы, нан пісіретін орын, тұруға жай, әуежай және кішкентай порт бар.