Томас ФицДжеральд: Жібек Томас және Ирландия тарихындағы рөлі

Кіріспе

Ирландия ақсұлы (1513–1537) Томас Фицджеральд, Кильдардың 10-шы графы (1513 – 3 ақпан 1537), сондай-ақ Жібек Томас (ирландша: Tomás an tSíoda) ретінде танымал, 16 ғасырдағы ирландия тарихындағы маңызды тұлға.

Өмір

Томас Фицджеральд 1513 жылы Лондонда дүниеге келді, ол Джеральд Фицджеральдтың, Кильдардың 9-шы графының және оның бірінші әйелі Элизабет Зучтың ұлы. Анасы қайтыс болғаннан кейін, оны әкесінің үй басқарушысының әйелі Джанет Юстас тәрбиеледі. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ. Бір белгілісі – Томас бірнеше жылды Англия сарайында өткізді және сэр Адриан Фортескьюдің Франсис есімді кіші қызына үйленді. Бұл неке оның әкесі 1530 жылдың тамыз айында Ирландияға оралғанға дейін немесе кейін болғаны әлі анық емес. 1534 жылдың ақпанында оның әкесі Лондонға шақырылып, 21 жасар Томас (сол кезде Лорд Оффали) оның болмағанда Ирландияның вице-губернаторы болып тағайындалды. 1534 жылдың маусым айында Томас әкесінің Лондон мұнарасында өлімге кесілгені және Англия үкіметінің өзі мен інілеріне де сол тағдырды дайындап отырғаны туралы қауесет естіді.

Кильдар көтерілісі (1534-1535)

Ол кеңесті Дублиндегі Сент-Мэри аббаттығына шақырды және 1534 жылғы 11 маусымда 140 зәулім сауыт киген галлогластармен бірге, қапталдары жібекпен кернелген дулығалары бар (осыдан оның лақап аты шыққан), аббаттыққа аттанды және өзінің туысы, Ирландияның лорды VIII Генрихке адалдығын ресми түрде жоққа шығарды. Канцлер, архиепископ Джон Аллен, оны мұндай асығыс әрекетке бармауға көндіруге тырысты; бірақ жас лордтың күйшісі, тек ирланд тілін біліп, Фицджеральдтың сыртқы түріндегі күмәнділікті байқап, ата-бабаларының ерліктерін жырлайтын өлеңді оқып, сонымен бірге оған тым ұзақ уақыт сонда тоқталғанын айтты. Осыдан ызаланған ол мемлекеттік қылышын лақтырып, залдан шығып кетті, оның ізбасарлары да оны ұстады. Кеңес оның дереу тұтқындалуы туралы бұйрықты Дублиннің лорд-мэріне жіберді, бірақ оның қолында жеткілікті күш болмады. Осы уақытқа дейін оның әкесі ауырып, Лондонда қайтыс болды, ал ол техникалық түрде 10-шы граф атанды, бірақ тәж оның құқығын ешқашан растамады. Ол Мейнут қамалындағы бекінісіне қайтты, бірақ 1535 жылғы наурыз айында сэр Уильям Скеффингтон басқаратын ағылшын әскері күзетшіге пара беріп оны басып алды, ал Томас күш жинап, оны құтқаруға кеткен еді. Қарсыласып берілген гарнизон өлімге кесілді, бұл оқиға "Мейнут кешірімі" деп танылды. Томас өзінің ісіне зор қолдау көрсетілетініне сенген, әсіресе VIII Генрихтің реформасына қарсы болған католиктерден. Бірақ Генрихтің жаңа саясаты лютерандық дінді де тыйым салғандықтан, Генрих 1538 жылға дейін анафемаға түсірілмеді. Шілдеде Англиядан Ирландияның лорд-орынбасары Лорд Леонард Грей келді; Фицджеральд әскерінің еруде екенін және одақтастарының бірінен соң бірі бағынып жатқанын көріп, жасаған қылмыстары үшін кешірім сұрады. Ол әлі де қаулылы қарсыласы болды, ал Грей ұзақ соғыстан қашынбаққа ниеттеніп, оның жеке қауіпсіздігіне кепілдік берді және оны Патшаның мейіріміне толық бағынуға көндірді. Ирландиялық ағаштар кеңесінің мәліметінше, аңыз бойынша, Силькен Томас VIII Генрихке бағынуға дейін түнінде Ирландиядағы ең көне ағаш – Силькен Томас жидесінің бұтақтары астында лютняда ойнаған. 1535 жылғы қазан айында ол тұтқын ретінде Лондон мұнарасына жіберілді. Грейдің кепілдігіне қарамастан, ол бес інісімен бірге 1537 жылғы 3 ақпанда Лондонның Тайборн жерінде дарға асылды. Г.Г.Николстың сөзіне сүйенсек, бес інісі "Тайборн мұнарасынан алып келініп, онда дарға асылып, бастары кесіліп, төрт бөлікке бөлінді, бірақ Лорд Томас тек дарға асылып, басы кесілді, ал денесі Крост Фриерс шіркеуінің хорында жерленді". 1536 жылғы Заң 2005 жылғы Заңды қайта қарау (1922 жылға дейінгі) Заңымен жойылғанға дейін заң күшінде болды. Силькен Томас көтерілісі Генрихтің ирланд мәселелеріне көбірек назар аударуына себеп болды және 1542 жылы Ирландия Корольдігінің құрылуына ықпал етті. Атап айтқанда, лорд-орынбасарлардың билігі шектелді және берілу және қайтару сияқты саясаттар енгізілді. Қауіпсіздікті арттыру үшін Корольдік ирланд армиясы тұрақты армия ретінде құрылды.

He summoned the council to St. Mary's Abbey, Dublin, and on 11 June 1534, accompanied by 140 armoured gallowglasses with silk fringes on their helmets (from which he got his nickname), rode to the abbey and publicly renounced his allegiance to his cousin King Henry VIII, Lord of Ireland. The Chancellor, Archbishop John Alen, attempted to persuade him not to commit himself to such a rash proceeding; but the young lord's harper, understanding only Irish, and seeing signs of wavering in FitzGerald's bearing, commenced to recite a poem in praise of the deeds of his ancestors, telling him at the same time that he lingered there over long. Roused by this he threw down the sword of state and rushed from the hall, followed by his adherents. The council sent an order for his immediate arrest to the Lord Mayor of Dublin, who, however, had not sufficient force at his disposal. By this time his father had taken ill and died in London, and he had technically succeeded as 10th earl, but the Crown never confirmed his title. He retreated to his stronghold at Maynooth Castle, but in March 1535 this was taken by an English force under Sir William Skeffington by bribing a guard, while Thomas was absent gathering reinforcements to relieve it. The surrendered garrison was put to death, which became known as the "Maynooth Pardon". Thomas had wrongly assumed that his cause would attract overwhelming support, in particular from Catholics opposed to Henry VIII's English Reformation. But Henry's new policy also outlawed Lutheranism, and so Henry was not finally excommunicated until 1538. In July, Lord Leonard Grey arrived from England as Lord Deputy of Ireland; Fitzgerald, seeing his army melting away and his allies submitting one by one, asked for pardon for his offences. He was still a formidable opponent, and Grey, wishing to avoid a prolonged conflict, guaranteed his personal safety and persuaded him to submit unconditionally to the King's mercy. According to the Irish Tree Council, legend has it that Silken Thomas played a lute under the boughs of the now oldest planted tree in Ireland, the Silken Thomas Yew, the night before he surrendered to King Henry VIII. In October 1535 he was sent as a prisoner to the Tower of London. Despite Grey's guarantee, he was executed with his five uncles at Tyburn, London, on 3 February 1537. According to G. G. Nichols, the five uncles were " draune from the Tower in to Tyborne, and there alle hongyd and hedded and quartered, save the Lord Thomas for he was but hongyd and hedded and his body buried at the Crost Freeres in the qwere "

The Attainder of the Earl of Kildare Act 1536 was passed to permit his execution and the confiscation of his property. The 1536 Act remained law until it was repealed by the Statute Law Revision (Pre 1922) Act 2005. Silken Thomas's revolt caused Henry to pay more attention to Irish matters, and was a factor in the creation of the Kingdom of Ireland in 1542. In particular, the powers of the lords deputy were curbed, and policies such as surrender and regrant were introduced. To provide for greater security the Royal Irish Army was established as a standing army.