Кіріспе
Птерокарпус индика (көбінесе Амбойна ағашы, малай падаукі, Папуа-Жаңа Гвинея роза ағашы, филиппин махоганы, Андаман қызыл ағашы, Бирма роза ағашы, нара (тагалог тілінен) және Филиппинде асана, ангсана немесе Пашу падаукі деп аталады) – Птерокарпус туысына жататын, Оңтүстік-Шығыс Азия, Солтүстік Австралия және Батыс Тынық мұхиты аралдарында, Камбоджада, Оңтүстік Қытайда, Шығыс Тиморда, Индонезияда, Малайзияда, Папуа-Жаңа Гвинеяда, Филиппинде, Рюкю аралдарында, Соломон аралдарында, Таиландта және Вьетнамда өсетін түр. Птерокарпус индика 16-18 ғасырларда лигнум нефритикум деп аталатын дәстүрлі диуретик ретінде қолданылған екі түрдің бірі (екіншісі – Eysenhardtia polystachya). Птерокарпус индиканың көптеген популяциялары қатты қорғауға алынып, жойылу қаупінде. Вьетнамда және, мүмкін, Шри-Ланкада және Малайзия түбегінде бұл түр жойылған.
Pterocarpus indicus (commonly known as Amboyna wood, Malay padauk, Papua New Guinea rosewood, Philippine mahogany, Andaman redwood, Burmese rosewood, narra (from Tagalog) and asana in the Philippines, angsana, or Pashu padauk) is a species of Pterocarpus native to southeastern Asia, northern Australasia, and the western Pacific Ocean islands, in Cambodia, southernmost China, East Timor, Indonesia, Malaysia, Papua New Guinea, the Philippines, the Ryukyu Islands, the Solomon Islands, Thailand, and Vietnam. Pterocarpus indicus was one of two species (the other being Eysenhardtia polystachya) used as a source for the 16th to 18th century traditional diuretic known as lignum nephriticum. Many populations of Pterocarpus indicus are seriously threatened. It is extinct in Vietnam and possibly in Sri Lanka and Peninsular Malaysia.
Сипаттама
Бұл биіктігі 30-40 м, ал діңінің диаметрі 2 м-ге дейін жететін жапырақты ағаш. Жапырақтары 12-22 см ұзындықтық, қауырсын тәрізді, 5-11 жапырақшасы бар, айналымы 12-34 м. Pterocarpus түрлерінің көпшілігі маусымдық ауа райын жақсы көреді, бірақ P. indicus ылғалды тропикалық ормандарды жақсы көреді. Гүлдері 6-13 см ұзындықтағы шоғырларда (паникльдерде) гүлдейді, онда бірнешеден көптеген гүлдер болады; гүлдеу Филиппин, Борнео және Малай түбегінде ақпаннан мамырға дейін өтеді. Гүлдері жеңіл хош иісті, сары немесе қызғылт сары жапырақтары бар. Жемісі – 2-3 см диаметрлі жартылай шар тәрізді қауашақ, диаметрі 4-6 см жазық, қабықшалы қанатпен (қанат тәрізді құрылыммен) қоршалған, ол желмен таралуына көмектеседі. Оның ішінде бір немесе екі тұқым болады және піскен кезде жарылмайды; пісуіне 4-6 жыл уақыт керек, ал кепкен кезде күлгін түске енеді. Қауашақтың орталық бөлігі тегіс (f. indica), тікенді (f. echinatus (Pers.) Rojo) немесе аралық болуы мүмкін. Ескерту: Бирмаға тән ұқсас түр Pterocarpus macrocarpus Оңтүстік-Шығыс Азияда "Роузвуд" деп аталады. P. macrocarpus әдетте P. indicus-тан берік болады. Екеуі де түйін түрінде болғанда Амбойна түйіні деп аталады.
Қолданылуы
Қатты ағаш, күлгіш-қызғылт түсті, термитке төзімді және гүл иісімен ерекшеленеді. Индонезияда амбойна деп белгілі ағаш – бұл ағаштың түйіні, және осы материалдың көп бөлігі алғаш рет Амбон аймағында табылғандықтан, сол аймақтың атымен аталған. Амбойна көбінесе әдемі әсемдеу қаптамасын жасау үшін жұқа тілімдерге кесіледі, оны әшекейлеуге, жиһаз жасауға және маримба аспабының пернелерін жасауға пайдаланады. Бұл ағаш жоғары сапалы жиһаз, ағаш және жеңіл құрылысқа арналған фанера жасауға өте қолайлы. Сонымен қатар, одан арба дөңгелектері, ағаш өңдеу бұйымдары мен музыкалық аспаптар да жасалады. Гүлдерінен бал жиналады, ал жапырақтарынан шашыратуға арналған шайыр жасалады. Гүлдері мен жапырақтары жеуге де жарамды деп есептеледі. Жапырақтары мыс пен қола бұйымдарын жылтыратуға қолданылады. Бұл ағаш кино немесе шайырдың да көзі болып табылады. Халық медицинасында ісіктермен күресу үшін қолданылады. Дегенмен, бұл берік ағаш құрылыс және жиһаз жасау саласында кеңінен қолданылады. Сингапурда ағаштың оңай көбейтілуі, қала құрылысшыларына монокультура арқылы жаңа ағаштарды отырғызуға мүмкіндік берді, бұл 1969-1982 жылдар аралығында қарқынды дамып жатқан қаланы жасыл қалаға айналдыру мақсатын көздеген науқанның бір бөлігі болды. 1985 жылы "Ангсана қурау ауруынан" 1400 ағаш қурап, кесілді. Жұқпалы ауру ақырында мониторинг жүргізу, молниядан зақымдалған ағаштарды алып тастау және ауруға төзімді сорттарды қайта отырғызу арқылы бақылауға алынды.
Символизм
Бұл Филиппиннің ұлттық ағашы, сондай-ақ Таиландтың Чонбури және Пхукет провинцияларының провинциялық ағашы.