1817 жылғы Чакабуко шайқасы: Шилі тәуелсіздік соғысы

Кіріспе

1817 жылғы Чили Тәуелсіздік соғысындағы шайқас

Чили Тәуелсіздік соғысы барысында 1817 жылдың 12 ақпанында Чакабуко шайқасы болды. Рио-де-ла-Плата біріккен провинцияларының Анд армиясы, Капитан-генерал Хосе де Сан Мартиннің басшылығымен, Рафаэль Марото басқарған испан әскерін жеңді. Бұл Перу вице-корольдігінің бөлінуінен кейін құрылған Чили генерал-капитандығының, жақтаушы үкіметі үшін жеңіліс болды.

Өмірбаян

1814 жылы Жозе де Сан-Мартин Аргентинада халық сайлаған конгресс құруға зор үлес қосып, испан роялистерін Оңтүстік Америкадан толығымен қуу мәселесін ойластыра бастады. Ол, бірінші қадам ретінде, оларды Чилиден шығару қажеттігін түсінді және осы мақсатта әскер жинауға және жабдықтауға кірісті. Шамамен екі жылдың ішінде ол 6 мыңға жуық сарбаз, 1200 атты әскер және 22 зеңбірек жинады. 1817 жылдың 17 қаңтарында ол осы күштермен Анды тауларын кесіп өтуге шықты. Оның сақтықпен жоспарлауының арқасында Чилидегі роялистік күштердің назары жоқ қауіптерге аударылды, ал оның өтуіне ешқандай қарсылық болмады. Дегенмен, Анд армиясы (Сан-Мартиннің әскері деп аталды) жол жүрісі кезінде ауыр шығынға ұшырады, үштен біріне жуық сарбазы мен жылқыларының жартысынан астамын жоғалтты. Сан-Мартин чилилік патриот Бернардо О’Хиггинспен одақтасты, ол өз әскерін басқарды. Роялистер олардың жақындауына жауап ретінде солтүстікке асықты, ал бригадалық генерал Рафаэль Марото басқаратын 1500 шамасындағы күш Сантьягоның жанындағы Чакабуко аңғарында Сан-Мартиннің ілгерілеуін тоқтатты. Роялистік күштердің ыдырауына байланысты Марото астананы тастап, оңтүстікке шегінуді ұсынды, онда олар жаңа науқан үшін ресурстар жинап, бекініп ала алатын еді. 8 ақпанда Корольдік губернаторы, фельдмаршал Казимиро Марко дель Понт шақырған әскери кеңес Маротоның стратегиясын қабылдады, бірақ ертесі күні генерал-капитан ойын өзгертті және Маротоға Чакабукода шайқасқа дайындалуға бұйрық берді. Шайқасқа дейін Антонио де Квинтаньилья, кейіннен Чилоэді қорғауда ерекше көзге түсетін, басқа испан шенеунігіне дұрыс емес стратегия туралы пікірін жеткізді: көтерілісшілердің орналасқан жерін ескере отырып, роялистік күштер Колина төбелеріне қарай бірнеше лигаға шегінуі керек. "Марото бұл әңгімені жақын жердегі бөлмеден естіп, мақтандығы мен өзімшілдігінің кесірінен маған құлақ қоймады, тіпті тыңдағысы келмеді, өзінің дауысымен қызметшіні шақырып, қайтып кетуді ұсынғандарға өлім жазасы ескертілген жарлық жариялады." Марото мен оның әскерінің міндеті – Сан-Мартинді тоқтатып тұру болды, өйткені ол Сантьягодан қосымша роялистік күштердің келе жатқанын білген. Сан-Мартин де мұны жақсы білгендіктен, сандық артықшылығын сақтап қалғанда шабуылға өтуді жөн көрді.

In 1814, having been instrumental in the establishment of a popularly elected congress in Argentina, José de San Martín began to consider the problem of driving the Spanish royalists from South America entirely. He realized that the first step would be to expel them from Chile, and, to this end, he set about recruiting and equipping an army. In just under two years, he had an army of some 6,000 men, 1,200 horses and 22 cannons. On January 17, 1817, he set out with this force and began the crossing of the Andes. Careful planning on his part had meant that the royalist forces in Chile were deployed to meet threats that did not exist, and his crossing went unopposed. Nonetheless, the Army of the Andes (as San Martin's force was called) suffered heavy losses during the crossing, losing as much as one third of its men and more than half of its horses. San Martin found himself allying with Chilean patriot Bernardo O'Higgins, who commanded his own army. The royalists rushed north in response to their approach, and a force of about 1,500 under Brigadier Rafael Maroto blocked San Martín's advance at a valley called Chacabuco, near Santiago. In the face of the disintegration of the royalist forces, Maroto proposed abandoning the capital and retreating southward, where they could hold out and obtain resources for a new campaign. The military conference called by Royal Governor Field Marshal Casimiro Marcó del Pont on February 8 adopted Maroto's strategy, but the following morning, the Captain General changed his mind and ordered Maroto to prepare for battle in Chacabuco. The night before the clash, Antonio de Quintanilla, who would later distinguish himself extraordinarily in the defense of Chiloé, confided to another Spanish official his opinion of the ill chosen strategy: Given the position of the insurgents, the royalist forces ought to retreat a few leagues towards the hills of Colina. "Maroto overheard this conversation from a nearby chamber and either couldn't or refused to hear me because of his pride and self importance, called on an attendant with his notorious hoarse voice and proclaimed a general decree on pain of death, to whoever suggested a retreat." All Maroto and his troops had to do was delay San Martín, as he knew that further royalist reinforcements were on the way from Santiago. San Martín was well aware of this as well, and opted to attack while he still had the numerical advantage.

Кіріспе

Сан-Мартин испандықтардың жоспарлары туралы көптеген хабарламаларды Чилидің кедей шаруасы – рото кейіпіндегі тыңшыдан алды. Рото оған испан генералы Марконың тауда шайқас болатынын білгенін және әскеріне «далаға қашқыңыз келсе, қашыңыз» деген бұйрық бергенін айтты, бұл Чакабукоға сілтеме жасады. Сондай-ақ, ол Талавера полкінің басшысы генерал Рафаэль Маротоның және 2000-ға дейін еріктілерден тұратын күштің жоспарын Сан-Мартинге жеткізді. Оның жоспары тау беткейін басып алып, Сан-Мартинге шабуыл жасау болды. 11 ақпанда, жоспарланған шабуыл күнінен үш күн бұрын, Сан-Мартин жоспарды бекіту үшін соғыс кеңесін шақырды. Олардың басты мақсаты – төбеде орналасқан роялистердің штаб-пәтері – Чакабуко ранчосын басып алу еді. Ол 2000 әскерін екі бөлікке бөліп, таудың екі жағынан екі жолмен жіберді. Оң жақ топты Мигель Эстанислао Солер, сол жақ топты О’Хиггинс басқарды. Жоспар бойынша Солер олардың қанаттарына шабуыл жасап, сонымен бірге кері шегінулерін болдырмау үшін артқы жасақтарын қоршауға тиіс еді. Сан-Мартин екі басшының да бір уақытта шабуылға шығатынын күтті, сондықтан роялистер екі бағытта соғысуға мәжбүр болар еді.

Шайқас

Сан-Мартин 11-ші күні түнгі жартысында әскерін таудан төмен жіберіп, таңертең шабуылға дайындық бастады. Таң атқанда оның әскері роялистерге күткеннен әлдеқайда жақын болды, бірақ қаһармандықпен күресті. Сол кезде Солер әскері тар жолмен төмен түсіп, күткеннен ұзаққа созылып, қиын болды. Генерал О’Хиггинс өз отанын көріп, құмарлыққа беріліп, шабуыл жоспарынан бас тартып, 1500 адамымен бірге шабуылға шықты. Осы шайқастың осы бөлігінде не болғаны туралы пікір таласы қызу жүруде. О’Хиггинс роялистердің шегінуін тоқтатып, оның әскеріне қарай қарсы шабуылға көшкенін мәлімдеді. Егер ол әскерін тар жолмен кері қайтарса, олар бірінен соң бірі қырылатынын айтты. Сан-Мартин О’Хиггинстің асық шабуылын көріп, Солерге роялистердің қанатына шабуылдауды бұйырды, бұл О’Хиггинске көмектесіп, оның әскеріне бекініп тұруға мүмкіндік берді. Содан кейін болған атыс түске дейін жалғасты. Солер роялистердің маңызды артиллериялық бекінісін басып алғанда, Анд армиясының жағдайы өзгерді. Осы сәтте роялистер Чакабуко ранчосының айналасына қорғаныс шебін құрды. О’Хиггинс роялистердің орталығына шабуыл жасады, ал Солер роялистердің артына шығып, олардың қашу жолын кесті. О’Хиггинс пен оның әскері роялистерді жеңіп алды. Олар қашқанда, Солердің әскері оларды тоқтатты және ранчоға қарай итерді. Ранчоның ішінде және сыртында қолма-қол соғыс болды, барлық роялистер өлтірілді немесе тұтқынға алынды. 500 роялистер қаза тауып, 600-ы тұтқынға алынды. Анд армиясы шайқаста он екі сарбазынан айырылды, ал тағы 120 сарбаз шайқаста алған жараларынан көз жұмды. Уақытша губернатор Франсиско Руис Тагль басшылық еткен жиналыста Сан-Мартин губернатор болып тағайындалды, бірақ ол осы ұсыныстан бас тартып, жаңа жиналыс өткізуді сұрады, нәтижесінде О’Хиггинс Чилидің Жоғарғы директоры болды. Бұл Чили тарихындағы "Жаңа Отан" кезеңінің басталуын білдіреді. 1817 жылдың 12 ақпанында болған Чакабуко шайқасы Чилидің Тәуелсіздік соғысының маңызды оқиғасы болды, нәтижесінде генерал Хосе де Сан-Мартин мен Бернардо О’Хиггинс басшылығындағы тәуелсіздік күштері испан роялистеріне қарсы шешуші жеңіске жетті. Шайқастың салдары бірнеше маңызды әсерлерге ие болды:

San Martín sent his troops down the mountain starting at midnight of the 11th to prepare for an attack at dawn. At dawn, his troops were much closer to the royalists than anticipated, but fought hard and heroically. Meanwhile, Soler's troops had to descend a narrow path that proved long and arduous, taking longer than expected. General O’Higgins, supposedly seeing his homeland and being overcome with passion, abandoned the plan of attack and charged, along with his 1,500. What exactly happened in this part of the battle is fiercely debated. O’Higgins claimed that the royalists stopped their retreat and started advancing towards his troops. He said that if he were to lead his men back up the narrow path and retreat, his men would have been picked off one by one. San Martín saw O’Higgins' premature advance and ordered Soler to charge the royalist flank, taking the pressure off O’Higgins and allowing his troops to hold their ground. The ensuing firefight lasted into the afternoon. The tide turned for the Army of the Andes as Soler captured a key royalist artillery point. At this point, the royalists set up a defensive square around the Chacabuco Ranch. O’Higgins charged the center of the royalist position, while Soler moved into position behind the royalists, cutting off any chance of retreat. O’Higgins and his men overwhelmed the royalist troops. When they attempted to retreat, Soler's men cut them off and pushed towards the ranch. Hand to hand combat ensued in and around the ranch until every royalist soldier was dead or taken captive. 500 royalist soldiers were killed and 600 taken prisoner. The Army of the Andes lost only twelve men in battle, but an additional 120 lost their lives from wounds suffered during the battle. Interim governor Francisco Ruiz Tagle presided at an assembly, which designated San Martín as governor, but he turned down the offer and requested a new assembly, which made O'Higgins Supreme Director of Chile. This marks the beginning of the "Patria Nueva" period in Chile's history. The Battle of Chacabuco on February 12, 1817, was a pivotal event during the Chilean War of Independence, resulting in a decisive victory for the independence forces led by General José de San Martín and Bernardo O'Higgins over the Spanish royalists. The aftermath of the battle had several significant impacts:

1. Reclamation of Santiago:

Following the battle, the patriot forces re entered Santiago, the capital of Chile, with San Martín being offered the position of Supreme Director, which he declined, instead placing O'Higgins in the post, where he remained until 1823. 2. Beginning of Spanish Expulsion:

The victory at Chacabuco marked the commencement of the expulsion of Spanish forces from Chile, a process which was completed the following year at the Battle of Maipú. This battle set the stage for Chile's eventual independence from Spanish rule. 3. Boost to Independence Movement:

The Battle of Chacabuco was an essential military encounter in Chile's struggle for independence, bolstering the morale of the pro independence Army of the Andes, which was instrumental in furthering the cause of independence in the region. 4. Continental Significance:

The battle was not only a crucial moment in Chilean history but also in the broader history of the continent, contributing to the larger movement of liberation from Spanish colonial rule across South America. San Martín's role in the battle and the subsequent liberation of Chile was a significant addition to his legacy of efforts towards liberating the continent from Spanish rule. The Battle of Chacabuco was thus a turning point in the Chilean War of Independence, laying the groundwork for further victories and the eventual liberation of Chile and other regions from Spanish colonial rule.

1. Сантьягоның қайтарылуы:
Шайқастан кейін патриоттық күштер Чилидің астанасы Сантьягоға қайта кірді, Сан-Мартинге Жоғарғы директор лауазымы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, О’Хиггинсті осы лауазымға тағайындады, ол 1823 жылға дейін қызмет етті. 2. Испандарды ығыстырудың басталуы:
Чакабукодағы жеңіс Чилиден испандық күштерді ығыстырудың басталуын белгіледі, бұл процесті келесі жылы Майпу шайқасында аяқтады. Бұл шайқас Чилидің испан билігінен тәуелсіздік алуына жол ашты. 3. Тәуелсіздік қозғалысына демеу:
Чакабуко шайқасы Чилидің тәуелсіздік күресіндегі маңызды әскери кездесу болды, бұл аймақта тәуелсіздік мәселесін ілгерілетуде маңызды рөл атқарған Анд армиясының рухын көтерді. 4. Континенттік маңызы:
Бұл шайқас Чили тарихында ғана емес, континент тарихында да маңызды оқиға болды, Оңтүстік Америкада испан отаршылдығынан азат етудің жалпы қозғалысына үлес қосты. Сан-Мартиннің шайқастағы рөлі және Чилиді азат етудегі одан әрі іс-қимылдары оның континентті испан билігінен азат етуге бағытталған еңбегіне маңызды қосымша болды. Чакабуко шайқасы Чилидің Тәуелсіздік соғысының шешуші нүктесі болды, одан әрі жеңістерге және Чили мен басқа да аймақтарды испан отаршылдығынан азат етуге негіз салды.