Кіріспе

Перу қарулы күштерінің біріктірілген әскери қызметтері (исп. Fuerzas Armadas del Perú) – Перудің әскери қызметтері, дербес армия, теңіз күштері және әуе күштерінен тұрады. Олардың басты міндеті – елдің тәуелсіздігін, егемендігін және аумақтық тұтастығын кез келген қатерден қорғау. Екінші міндет ретінде олар экономикалық және әлеуметтік дамуға, сондай-ақ азаматтық қорғаныс шараларына қатысады. Перу ұлттық полициясы жиі қарулы күштер құрамына жатқызылады. Дегенмен, шындығында оның ұйымдық құрылымы және миссиясы азаматтық болғанымен, екі он жылдан астам уақыт бойы терроризмге қарсы күш ретіндегі оқулары мен қызметі айқын әскери сипаттарға ие болды, нәтижесінде құрлықта, теңізде және әуеде маңызды мүмкіндіктері бар және шамамен 140 000 қызметкерден тұратын дерлік төртінші әскери қызметке айналды. Перу қарулы күштері Қорғаныс министрлігі арқылы есеп береді, ал Перу ұлттық полициясы Ішкі істер министрлігі арқылы есеп береді.

19 ғасыр

Перу армиясы 1821 жылғы 18 тамызда Перу Тәуелсіздік соғысы кезінде генерал Хосе де Сан Мартин үкіметі Перу гвардиясы легионын құрғанда ресми түрде құрылды. Сан Мартин Перу теңіз күштерін кейінгі айларда, 1821 жылғы 8 қазанда құрды. Жаңадан құрылған республиканың қатысқан алғашқы халықаралық қақтығысы – Гран-Колумбия Перу соғысы, қазіргі Колумбия, Эквадор, Панама және Венесуэла мемлекеттерінен құралған Гран-Колумбия мемлекетіне қарсы теңіз және құрлықтағы қақтығыс. 1828 жылдың басында Симон Боливардың Боливияға жіберген Колумбия әскерлері елде бекініп, ықпалын күшейту мақсатында, Перуді Боливияға қарсы науқанға түрткі берді. Ашуланған Боливар 1828 жылғы 3 маусымда Перуге соғыс жариялады, ал Боливияның бұрынғы президенті Антонио Хосе де Сукре Колумбия армиясының бас қолбасшысы болып тағайындалды. Перу теңіз күштері дереу Гран-Колумбия жағалауларын басып алып, блокада орнатты, Пунта-Мальпело шайқасында алғашқы қақтығысты жеңіп, колумбиялықтарды шегінуге мәжбүр етті. Перу теңіз күштерінің жеңісінен кейін стратегиялық Гуаякиль портына көз тігіп, Крусес шайқасында оған шабуыл жасады, нәтижесінде Гран-Колумбия Тынық мұхиты флоты жойылды және Гуаякиль қаласына қатысты теңіз блокадасы соғыс аяқталғанға дейін сақталды. Құрлықтағы күштер тепе-тең болды, Перу армиясы 1829 жылғы 13 ақпанда Сарагуро шайқасында Куэнка қаласын басып алып, Гуаякильге қарай жылжыды. Алайда, Венесуэла генералы Де Сукре Тарки шайқасында перулықтарға жеңіліс сыйлады. Көптеген қарсыластарына қарағанда 900 перулық жаяу әскері қоршаудан қашу үшін 4500 Гран-Колумбиялық қарсы шабуыл күштеріне қарсы шегінуге мәжбүр болды. Шайқастан кейін Перу қорғаныс стратегиясын қабылдады, Гран-Колумбиялықтар талап еткен Жаен және Майнас бойында қорғаныс шебін құрды, бұл соғыстың себептерінің бірі болды. Бірнеше шайқастан кейін Перу армиясы осы провинцияларды ұстап тұруға қол жеткізді, бірақ Гуаякильді басып алудан бас тартуға мәжбүр болды. 1829 жылғы 28 ақпанда Перу президенті Ла Мар мен Сукре Ла Мар-Сукре келісіміне қол қойды, бұл жаулықты тоқтатты, бірақ шекара мәселесін шешпеді. Алайда, перулықтар бұл саяси жеңіс деп қарады, өйткені осы провинцияларды ұстап тұру аннексияға жол ашты, бұл 1830 жылы Гран-Колумбия таратылғаннан кейін бірнеше перулық-эквадорлық соғыстардың себебіне айналды. Келесі маңызды қақтығыс Перу үшін жаңадан тәуелсіз Эквадор мемлекетіне қарсы Эквадор-Перу соғысы (1857-1860) болды, бұл екі ел арасындағы негізгі қақтығыстардың біріншісі. Қақтығыс Эквадордың Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін еуропалық кредиторлардан, негізінен британдықтардан алған халықаралық қарызынан туындады. Кіріс көзін табуды көздеген қаржы министрі Франсиско де Паула кредиторларға орманның бірнеше аумағына құқық берді, олардың кейбіреулері Перумен даулы жерлерге қатысты. Бұл Перуде наразылық тудырды, өйткені жерлерге қатысты дау, әсіресе Перудегі Лорето департаментінің солтүстік жартысы, алдымен Гран-Колумбиямен, содан кейін Эквадормен және Колумбиямен келіспеушіліктердің басты мәселесі болды. Эквадор Амазонканың солтүстігіндегі жерлерге егемендігін қайта орнатты және британдық кредиторларға сол аумақтағы құқықтарын растады. Осылайша, 1858 жылғы 26 қазанда Перу конгресі президент Рамон Кастильяға еуропалық кредиторлардан ұлттық аумақты қорғау қажет болған жағдайда Эквадорға қарсы әскерді басқаруға рұқсат берді. Эквадор порттарына қарсы блокада да қолдау тапты. 1858 жылғы 1 қарашада алғашқы перу фрегаты Эквадор суларына келді, Гуаякиль мен Китоға қатысты блокада басталды. Бұл кезде Эквадор ішкі дағдарысқа тап болды, эквадор тарих кітаптарында "Қорқынышты жыл" деп аталады, онда елді басқару үшін бірнеше саясаткерлер күресіп жатты, ал оның жағалаулары блокаданың ортасында болды. Біріккен эквадорлық үкіметтен жауап алмаған Кастилья Гуаякиль маңындағы Эквадордың Мапасингуэ провинциясына 5000 әскерін жіберді, Эквадорды перулықтардың талаптарын қабылдауға және Амазонкадағы өз ниеттерінен бас тартуға мәжбүрлеу үшін. Әскери қимылдар нәтижесінде Эквадорды басқару үшін күрескен төрт үкімет каудильо Гильермо Франконы елдің жалғыз өкілі ретінде таңдап, Кастильямен Мапасинге келісіміне қол қойды, Перу шарттарына келісіп, Перу әскерлерінің Эквадордан шығарылуын қарастырды. Бұл эквадорлықтарды ашуландырды, олар Франконы перулықтармен ынтымақтасқандық үшін сатқын деп атады және Гуаякиль шайқасында оны қызметтен шеттетуге ұйтқы болды. Бұл әрекет Амазонкадағы Перу позициясын нығайтты, ол келесі ғасырға дейін күшін жойған жоқ. Тынық мұхиты соғысы, Боливия-Перу одағы мен Чили арасындағы қақтығыс, Чили әскерлері Лима қаласын және оңтүстік провинцияларды басып алған қарулы күштердің ең ауыр сәттерінің біріне әкелді, Перу Чилиге минералға бай Арика провинциясын Анкон шартнамасына және кейінгі шарттарға қол қою арқылы берді. Тынық мұхиты соғысы кезеңінде үкімет пен әскердің нашарлығы соншалық, Перу үшін мақтандыруды қайта жаңғыртуға арналған интеллектуалдық қозғалыс туды, бұл қазіргі перу ұлтшылдығын құруға әкелді.

20 ғасыр

1929 жылғы 20 мамырда Перу әуе күштері армия мен теңіз күштерінің авиациялық бөлімшелері біріккен кезде Перу авиациялық корпусы ретінде құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс және Эквадор-Перу соғысынан кейін 1957 жылы Перу Қарулы күштерінің Бірлескен штабы құрылды, бұл әртүрлі күштердің қызметін үйлестіру үшін орталықтандырылған ұйымға қажеттілігін көрсетті. Мануэль Прадо Угартече үкіметі саяси билікті азаматтықтарға беруге тырысқанда, әскерилер бұл жаңа тәсілге наразылық білдірді. Сонымен қатар, 1962 жылғы Перу парламенттік сайлауында Америкалық халықтық революциялық альянсы жеңіске жетті, ал қарулы күштер мен дәстүрлі аристократия олардың жер реформасы және Перудің жергілікті халқының саяси құрамына енгізу туралы ұстанымдарын қауіп деп қарады. 1975 жылғы Такназодан және одан кейін Веласконың құлатылуынан кейін Франсиско Моралес Бермудес 1980 жылға дейін Революциялық үкіметке жетекшілік етті, оның әскери үкіметі «Кондор» операциясы кезінде солшылдарды саяси қуғынға салуға қатысты. Алан Гарсия үкіметі кезінде елдегі гиперинфляция күшейді және Перудегі ішкі қақтығыстың басталуы, «Жарқын жол» қозғалысымен байланысты өршіді. Президент Гарсияның саясаты елге зиян келтіреді деген қарулы күштердің пікірі «Жасыл жоспарды» құруға әкелді, бұл Перудің кедей және жергілікті халқын геноцидке ұшыратуды, елдегі БАҚ-ты бақылауға алуды немесе цензуралауды және Перудегі әскери хунта бақылауындағы неолибералды экономиканы құруды қамтитын құпия әскери операция болды. Жоспарға бастапқыда енгізілген төңкеріске Перудегі АҚШ елшісі Энтони К.Э. Куинтон қарсылық көрсетті. Әскери жоспарлаушылар да төңкеріске қарсы шешім қабылдады, өйткені олар 1990 жылғы Перу парламенттік сайлауында неолибералды кандидат Марио Варгас Льосаның жеңіске жетеді деп күтті. Рендон АҚШ Фухимориді қолдағанын жазды, себебі оның Перу қарулы күштерін ЦРУ үшін тыңдаған деген айып тағылған Владимиро Монтесиноспен байланысы бар еді. 1992 жылғы Перу төңкерісінен кейін «Жасыл жоспардың» көптеген мақсаттары қабылданды. Фухимори әкімшілігі кезінде Монтесинос үкіметті бақылауға алды және бақылауды сақтау үшін әлсіз офицерлерді тармақ басшылары етіп тағайындады, әрбір әскери тармақтың басшысын Монтесинос жеке таңдады. Осы кезеңде қарулы күштердің «Колина» тобы Перудегі түрлі қырғындар кезінде ондаған адамды өлтірді, ал әскерилер 1995 жылы Эквадорға қарсы «Сенепа» соғысына қатысты.

21 ғасыр

XXI ғасырда Перу қарулы күштерінің басты міндеті – елде бейбітшілік пен ішкі тәртіпті сақтау, сондай-ақ "Шайнинг Пат" коммунистік террористік ұйымдарының және басқа да есірткі тасымалдаушы топтардың қалдықтарын жоюға бағытталған. Бұдан бөлек, ұлттық егемендікке сырттан қауіп туған жағдайда, үлкен ұлттық резервті дайындап ұстау.

Бірлескен командалық

Қарулы Күштердің бірлескен қолбасшылығына "Перудің тәуелсіздігіне, егемендігіне және аумақтық тұтастығын қамтамасыз ету және Перудің ұлттық дамуын қолдау мақсатында әскери операциялар мен іс-қимылдарды жоспарлау, дайындау, үйлестіру және жүргізу" міндеті жүктелген. Бұл қарулы күштер бөлімі 1950 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Перу қолданылған операциялық тактикаларды бағалап, оларды өз әскеріне бейімдеген кезде құрылды. 1957 жылдың 1 ақпанында қорғаныс агенттіктерінің комиссиясы оның рөлін зерттегеннен кейін бірлескен қолбасшылық құрылды. Бірлескен қолбасшылық Перу Президентіне тікелей бағынышты және сонымен бірге "Армия, Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштерінің операцияларын жоспарлау және үйлестірудегі ең жоғары деңгей" болып табылады.

Әскери-теңіз флоты

Перу әскери-теңіз күштері (Marina de Guerra del Perú) Пюра, Лима, Арекипа, Икитос және Пукалпа қалаларындағы штабтарында орналасқан бес теңіз аймағынан құралған. Оның құрамында шамамен 25 988 әскер бар, олар Тынық мұхиты және Амазония операциялары бас басқармалары мен Теңіз күзеті арасында бөлінген. Тынық мұхиты флотының флагманы – басқарылатын зымырандық крейсер BAP Almirante Grau (FM 53), ол 19 ғасырдағы Тынық мұхиты соғысында (1879–1883) қатысқан перулік адмиралдың құрметіне аталған. Флотқа 7 Lupo класындағы фрегат (оның екісі Перуде салынған), 6 PR 72P класындағы корвет, 2 Pohang класындағы корвет, бірнеше десанттық кемелер, 2 Type 209/1100 және 4 Type 209/1200 типіндегі неміс жасаған дизельдік суасты кемелері (Оңтүстік Америкадағы ең ірі суасты кемелер тобы), сондай-ақ патрульдік кемелер, танкерлер және жүк тасымалдау кемелері кіреді. Перу әскери-теңіз күштерінің әскери-теңіз авиациясы, бірнеше теңіз жаяу әскер батальондары және арнайы күштері де бар.

Әскери-теңіз әскері

Перу теңіз жауынгерлері 1821 жылы 6 қарашада Перу теңіз флоты сарбаздар батальонын сұраған кезде пайда болды. Оның алғашқы шайқасы испандарға қарсы шабуыл жасап, Арика қаласын (қазіргі Тачна) табысты басып алды. 20-ғасырдың ортасында Перу теңіз жауынгерлері өз жабдықтарын жаңғыртты және 1980-ші жылдары "Жылы жол" Перуге жаңа қауіп ретінде пайда болған кезде теңіз жауынгерлеріне терроризмге қарсы операцияларды жүргізу тапсырылды. Перу теңіз флотының құрамында Перу теңіз жауынгерлері теңіз флотының жабдықтары мен логистикасын пайдаланады. Әскери-теңіз әскерлерінің әртүрлі батальондары Анкон, Икитос, Моллендо, Пукалпа, Пуно және Тумбесте орналасқан. Перулік теңіз жауынгерлерінің де американдық Дельта күштері мен АҚШ армиясының рейнджерлеріне негізделген Espíritus Negros және Fuerza Delta құрамында арнайы күштері бар.

Әуе күштері

1929 жылы 20 мамырда Перу армиясы мен теңіз күштерінің авиациялық бөлімдері Перу авиациялық корпусына (CAP, Cuerpo de Aviación del Peru) біріктірілді. 1950 жылы корпус қайта ұйымдастырылып, Перу әуе күштері (FAP, Fuerza Aérea del Perú) аталды. Перу әуе күштері алты қанатты аймаққа бөлінеді, олардың штаб-пәтері Пиура, Чиклайо, Лима, Арекипа, Риоха және Икитос қалаларында орналасқан. 17 969 әскери қызметшіден тұратын FAP қару-жарағында МиГ-29 (тұғырлы ұшақ) және Мираж-2000 (ұрыс қимылына араласушы / көп мақсатты ұшақ) бар. Сондай-ақ, құрамында Su 25 жақын қолдау ұшағы, Mi 25 шабуылдық тікұшақтары, Mi 17 көліктік тікұшақтары, Aermacchi MB 339, Embraer EMB 312 Tucano субдыбыстық оқу ұшағы және жеңіл шабуыл мен COIN (халыққа қарсы көтеріліспен күресу) миссиялары үшін Cessna A 37B ұшақтары бар. 1995 жылы FAP армия мен теңіз күштерінің операцияларын қолдау үшін Эквадорға қарсы Сенапа соғысына қатысты. Соғыстан кейін FAP жаңа ұшақтарды, әсіресе МиГ-29 және Su 25 жақын қолдау ұшақтарын сатып ала бастады, олар Мираж-2000 ұшақтарымен бірге FAP-тың негізгі соғыс күштері болып табылады.