Кіріспе

Ричард А. Крамер (Бостон, Массачусетс штатында 1947 жылдың 22 шілдесінде туған) – Сан-Франциско округінің Жоғарғы сотында қызмет ететін судья. Ол ең көп танымал болғаны – 2005 жылы неке институтын тек ер мен әйел арасында ғана жарамды деп анықтаған Калифорния штатының 22-ші қауымдық бастамасын күштен шығарған шешімімен.

Білім және мансап

Крамер 1969 жылы саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін алып, үздік дипломмен бітірді. 1972 жылы Оңтүстік Калифорния университетінің заң мектебін заң ғылымдарының докторы дәрежесінде аяқтады. Крамер банк секторында азаматтық дауларды қараған адвокат болып жұмыс істеді. 1996 жылы Калифорния губернаторы Пит Уилсон оны Сан-Франциско округінің Жоғарғы сотына судья етіп тағайындады. Крамер күрделі істерді шешудегі қабілетімен танылды, соның нәтижесінде Калифорнияның Сот Кеңесі оны бір жынысты некеге қатысты істердің үйлестірушісі етіп тағайындады.

Некеге тұру туралы іс және жауап

2005 жылғы наурыз айында Креймер Калифорниядағы 22-ұсынысты күштен шығарғанда жаңалықтарға түсті, бұл ұсыныс некені ер және әйел арасындағы одақ ретінде анықтады. Ол «әрбір адамның өз таңдаған адамына үйленуге құқығын жоққа шығарады» деген негізге сүйенді. Өз шешімінде ол «бала туу үшін үйленудің қажеті жоқ, ал үйлену үшін бала туудың қажеті жоқ» деген «көзге көрінетін табиғи және әлеуметтік шындықты» атап өтті және «Калифорнияның бір жынысты жұптарға құқық беруі мемлекеттің некеден бас тартуға заңды мүддесі бар деген кез келген аргументті жоққа шығарады», сондай-ақ «оларға неке рәсімдерін де бас тартуға ақылға қонымды мемлекеттік мүдде жоқ» деген қорытындыға келді. Бұл туралы «Сан-Франциско Хроникасы» газетінде жазылған. «Шешімнің маңызды тұсы – судьяның неке заңы жыныстық дискриминацияға тең екені туралы қорытындысы болды, бұл штаттың қатаң конституциялық стандартына сәйкес Калифорнияның кез келген заңын жоққа шығаруға жеткілікті». Заң бойынша «ерлі-зайыптылардың жынысы неке заңдылығын анықтайтын жалғыз фактор» болып табылады, деді Креймер; ол заңның жақтастарының заң ерлер мен әйелдерге тең қарастырады деген мәлімдемелері бұрынғы расааралық некеге қарсы заңдар ақ және қараларға тең қарасты деген мәлімдемелерден артық емес екенін айтты. Шешім апелляциялық процесте заңды күшіне енген жоқ. Калифорнияның губернаторы Арнольд Шварценеггер отандық серіктестік құқықтарының қалыпты күйін қолдады, бірақ Калифорнияның Жоғарғы сотының шешімін орындайтынын және соттардың күшін жойған конституциялық түзетулерді қолдамайтынын мәлімдеді. National Review журналының редакциондық мақаласында Креймер: «[F] заңның некені ер және әйелдің одағы ретінде анықтауын ғана емес, сонымен қатар ақылға сыймайтын деп табады. Ол некені ер-әйел одағы ретінде қарастыруға болатын себепті естіген емес. Мұндай көзқарас соттың заңға қатысты қарауына тіпті төтеп бере алмайды». National Review журналы «Бұл псевдо рационализм кез келген неке заңын әлсіретеді», себебі барлық некелер олар үшін арналған рөлдерді орындамайды деп мәлімдеді. Журнал бұл шешімді демократияға қарсы сот белсенділігі деп санады. «Мемлекеттік конституцияның ешбір ережесі бастапқыда бір жынысты некеге тұруды талап ететінін түсінген болуы мүмкін емес», - деп жазады редакциондық мақала. Саяси комментатор Эндрю Салливан бұл шешімді сот белсенділігі деп мойындады, ол оны ыңғайсыз сезіндіреді. Дегенмен, ол бұл шешімді блогында мақтап, былай деді: «[W] егер мемлекеттік конституциялар осыны талап етсе, азшылықты құқығынан айыру үшін қазіргі некеге қарсы күштер ұсынғаннан гөрі күшті аргумент болуы керек. Дәстүр? Расааралық некеге тыйым да дәстүрлі болған. Ұрпақ беру? Ұрпақ тудырмайтын гетеросексуалдар азаматтық куәлік ала алады. Өркениеттің құлдырауы? Оны дәлелдеу немесе тіпті сенімді түрде аргументтеу мүмкін емес. Егер сіз гомосексуализм мен гетеросексуализм арасында моральдық айырмашылық жоқ екенін қабылдасаңыз, бір жынысты некеге қарсы аргументтер күшін жояды. Бір ғана моральдық айырмашылық – ұрпақ тудырмау мүмкіндігі, ал қазір бұл дәстүрлі гетеросексуалдық некеде норма, сондықтан гомосексуал жұптарға азаматтық некеге рұқсат берудің моральдық себебі жоқ. Қалғаны – қорқыныш, көзқарастар және діни сенім. Бұлардың ешқайсысы сотта заңды аргумент ретінде пайдаланылмауы керек». Салливан сондай-ақ: «Креймер радикал емес. Ол бұрынғы республикалық губернатор тағайындаған католик-республикандық». Соңында Салливан шешімнің барлық неке заңдарын бұзады деген аргументке қарсы тұрды: «Ешкімнің некеге тұру құқығын жоққа шығару үшін азаматтық некенің осы нақты, әрдайым емес аспектілерін қолданбайды. Менің білуімше, ешкім де жұптарға некеге тұруды тыйым салу керек деп айтпайды, өйткені олар бір-біріне ғашық емес немесе бірге тұрмайды немесе басқа да критерийлер. Бірақ олар бала тудыра алмайтын жұптарға осы себеппен ғана некеге тұрудан бас тарту керек дейді. Креймердің айтқаны – қазіргі неке заңдарында мұндай ерекшелік жоқ және бұл ерекшелікті пайдаланып, бір топты ұрпақ тудырмайтын жұптардың (гейлердің) есесіне басқа топты (гетеросексуалдарды) алып тастау логикалық емес. Әсіресе, көптеген лесбияндық (және кейбір гейлік) некелерде биологиялық балалар бар, ал кейбір гетеросексуалдық некелерде асырап алынған балалар бар». 2008 жылы Калифорнияның Жоғарғы соты Креймердің шешімін жоққа шығарған шағымды қайтарып, Креймердің бастапқы шешімін қолдады, бірақ басқа негізде, Креймер Сан-Францискодағы алғашқы бір жынысты некелердің бірін тойлады.