Кіріспе

1975–1976 жылдардағы Боб Диланның концерттік гастролі

The Rolling Thunder Revue – американдық әнші-құрастырушы Боб Диланның 1975–1976 жылдардағы концерттік гастролі. Гастрольдің мақсаты – ірі жазбалар жасаушы және концерттік орындаушы Диланға, көрермендерімен тығыз байланысқа түсуге болатын, халық азырақ қоныстанған қалалардағы кіші залдарда ойнау мүмкіндігін беру болды. Гастрольде Джоан Баез, Роджер МакГинн, Джони Митчелл, Рони Блейкли және Рамблин Джек Эллиот сияқты әртістер өнер көрсетті. Боб Нойвирт Диланның Desire альбомының жазу сессияларынан музыканттарды шақырды, олардың ішінде скрипкашы Скарлет Ривера, басист Роб Стонер, барабаншы Хоуи Уайет және гитарада Мик Ронсон болды. Гастроль екі кезеңнен тұратын 57 концерттен құралды – біріншісі 1975 жылдың күзінде Американың солтүстік-шығысында және Канадада, ал екіншісі 1976 жылдың көктемінде Американың оңтүстігінде және оңтүстік-батысында өтті. Desire альбомы 1976 жылдың қаңтарында жарық көрді, ол гастрольдің екі кезеңінің арасында болды, ал бірінші кезеңде орындалған көптеген әндер осы әлі шығарылмаған альбомнан алынған еді. Гастроль фильмге түсіріліп, дыбыс жазылған және баспа түрінде кеңінен жарияланды. Мартин Скорсезе режиссерлік еткен гастроль туралы деректі фильм, "Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese" деген атпен 2019 жылдың маусым айында Netflix және таңдалған кинотеатрларда көрсетілді.

Шығу тегі

Диланның айтуынша, турдың мақсаты – «халық үшін ойнау», оның үлкен концерттерінде билет бағасының жоғары болуы және қолайсыз орналасқан жерлерге байланысты жақсы орынға ие бола алмайтындар үшін. Дилан кішкентай залдарда ойнауды жөн көрді, себебі, оның сөзіне қарағанда, «кішкентай залдардағы атмосфера біздің жұмысымызға көбірек үйлеседі». Ол 1975 жылдың жазында Гринвич Виллиджде тұрғанда досы Жак Левимен бірге тур жоспарын жасады және «Hurricane» әнін бірлесіп жазды. «Мен осы жігіттерді көптен білемін және оларды қатты жақсы көремін, бірақ олардың барлығы біршама тұрақсыз. Бірақ Бобимен қайта жұмыс істеу қызықты. Оны ұстап жүру қиын, бірақ маған сондай қиындық керек», – деді Джоан Баиз. Диланның досы Лу Кемп, турды ұйымдастыруға көмектескен адам, Rolling Thunder Revue туралы былай деді: «Түнде шығып, адамдармен кездесіп, оларды бізбен бірге келуге шақыратынбыз. Біз салыстырмалы түрде шағын музыканттар тобымен және көмекшілермен бастадық, ал соңында үлкен керуенге айналдық». Кантри/фолк музыкалық ортада өнер көрсетуге қызығушылық танытпаған Пэтти Смит Диланның шақыруын әдепті түрде қабылдамады. Брюс Спрингстин де шақырудан бас тартты, себебі «оның көптеген гастрольдік міндеттемелері болды және ол тамыз айында шыққан Born to Run альбомының сәттілігінен кейін өркендеп жатқан еді». Алайда Дилан Rolling Thunder Revue құрамына Мик Ронсонның қосылуымен бірнешеуін таң қалдырды. Ронсон Дэвид Боуидің бұрынғы тобы The Spiders from Mars-тың жетекші гитарисі және аранжировщигі болған. Турға шақырылған тағы бір музыкант 22 қазанда Диланмен танысты, ол Дэвид Блудың The Other End-дегі концертін көруге барған кезде. Сол жерде ол актриса және әнші Рони Блэклимен кездесті, ол жақында Роберт Альтманның танымал «Nashville» фильмінде ойнаған еді. Блюдің концертінің соңында Блэкли Диланмен сахнада бірнеше ән орындады, оларға ақын Аллен Гинзберг қосылды; кейін Дилан оған Rolling Thunder Revue-ге қосылуға шақырды. Блэкли бастапқыда бұрынғы міндеттемелеріне байланысты бас тартты, бірақ кейін ойын өзгертті және екі күннен кейін репетицияға келді. Кейін ол былай деп еске алды: «Мен оны бірден жақсы көрдім, жай ғана жақсы көрдім. Ол мен күткендей болды. Ол қызықты, құпиялы, ұялшақ, жақын және осал еді». Алайда, Блэкли репетицияға келген күні Дилан «Hurricane» әнін қайта жазу үшін студияға оралды (әннің түпнұсқалық мәтініне байланысты заңдық мәселелер болғандықтан). Эммилу Харристің орнына Блэклиді жұмысқа алған Дилан «Hurricane» әнін тез қайта жазды, бұл 1976 жылдың қаңтарында шыққан Desire альбомының соңғы жазбасы болды. 1975 жылдың 23 қазанында, иесі Майк Порконың 61-ші туған күнінде Дилан және достары тобы Gerde's Folk City-ді басып алды, басты концерт аяқталып жатқанда. Дилан мен Джоан Баиз «One Too Many Mornings» әнін орындады, содан кейін сахнада Ramblin' Jack Elliott, Eric Andersen, Patti Smith, Arlen Roth, Bette Midler, Buzzy Linhart, Phil Ochs және басқалар қосылды. Дилан мен оның тобы жарық пен камераларды әкеліп, түн ортасынан кейін басталған сессияны түсірді; Фил Окс Эрик Андерсеннің гитарын ашықтан қалыпты күйге келтіруге тырысқан қысқаша көрініс Renaldo and Clara фильміне енді. Бір аптадан кейін, 30 қазанда Rolling Thunder Revue өзінің алғашқы концертін өткізді. Қазан айында Дилан өзінің ескі досы және режиссер Говард Алкпен байланысқа түсті. Диланның мақсатында тур туралы фильм түсіру болған көрінеді, ал Алк Диланның фильм түсіру ұсынысын қабылдады. Тур репетициялары әлі жалғасып жатқанда, Алк фильмге енгізу үшін Гринвич Виллаждағы көріністерді түсіре бастады. Дилан актер және драматург Сэм Шепардпен, ол кезде салыстырмалы түрде белгісіз культ тұлғасы деп саналатын, фильмнің сценарийін жазу үшін жұмыс істеуге шақырды. Ол Диланның ортасындағы бірнеше тұлғалармен тығыз байланысты болды, соның ішінде Жак Леви, Шепардтың 1960-шы жылдардағы көптеген Бродвей пьесаларын қойған; Шепардтың бұрынғы сүйіктісі және драмалық әріптесі болған Пэтти Смит; және Шепардпен 1969 жылы Роберт Франктың «Мен және менің ағам» фильмінде жұмыс істеген Аллен Гинзберг. Дилан Шепардтан Марсель Карненің «Жәннәт балалары» немесе Франсуа Труфоның «Пианиношыны ату» фильмдерін көргенін сұрады және оған турде түсіргісі келетін фильмдердің осыған ұқсас болатынын айтты. Гинзберг 1975 жылы турдың көп бөлігін бірге өткізген болса да, оның жоспарланған речитациялары, сондай-ақ басқа Revue мүшелерінің кейбір қойылымдары концерттерді басқаруға болатын ұзақтықта ұстау үшін ашылу күнінен бұрын қысқартылды.

1975 жылғы күзгі тур

30 қазанда Дилан Массачусетс штатының Плимут қаласындағы Соғыс мемориалдық аудиториясында Rolling Thunder Revue тобының алғашқы концертін өткізді. 1974 жылы The Band тобымен өткізген гастролінің әсемдігіне қарамастан, бұл турдың бірінші кезеңі шағын болды, ол тек отыз концерттен тұрды. Турдың басым бөлігі кішкентай ареналар, театрлар мен спортзалдар сияқты жақын жерлерде өтті; Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі екі концерт, төрт концерттен тұратын канадалық кезең және Нью-Йорк аймағындағы соңғы концерттерден басқа, турдың маршруты толығымен Жаңа Англиямен шектелді. Алайда, турдың бағыттары, Диланның жаңадан орындаған әндері және Джоан Баездің он жылдан кейін Диланмен бірге сахнада көрінуі кең медиа жарияланымдарын қамтамасыз етті. 1975 жылдың 2 қарашасында тур Лоуэлл университетінде тоқтады. Диланның Лоуэллде ойнауына шабыттанған адам – қалада туып өскен және оның шығармашылығына зор әсер еткен Джек Керуак болды. Дилан, Beat Generation өкілі Гинзберг және топтың бірнеше мүшелері Керуактың қабірін зиярат етті. 1978 жылы жарық көрген «Боб Диланмен жолда» атты кітабында Ларри Сломан былай деп жазды: «Сахнада шұғылалы карнавал атмосферасы болды. Бобби Невирт және қосымша топ [Guam деп аталды] көрермендерді қыздырды. Содан кейін Дилан шамамен бес ән орындады. Түскі үзілістен кейін, перде көтеріліп, көп жылдан кейін қайтадан бірге болған Боб пен Джоанды көруге болады». Содан кейін Баез динамикалық алты әнді орындап, сахнаның ортасына шықты, одан кейін Диланның жеке әндері ойнады. Ол бірнеше әнге топпен қосылды, содан кейін Вуди Гатридің «This Land Is Your Land» әнімен аяқталды, сахнада барлығы болды. Атмосфера өте жылы болды, сондықтан Джони Митчелл, бастапқыда бір ғана концертке қатысуды жоспарлаған, турдың қалған үш түніне де қалуға шешім қабылдады. Концерт Диланның 1975 жылдың қараша айында жарық көрген «Hurricane» әніне сілтеме жасай отырып, «The Night of The Hurricane» деп аталды. Сахнада Мұхаммед Али және құқық қорғаушы Мартин Лютер Кингтің әйелі Коретта Скотт Кинг те болды. Орындаушылардың қатарында Роберта Флэк, Робби Робертсон, Рони Блейкли, Джоан Баиз, Джони Митчелл және скрипкашы Скарлет Ривера болды. Көрермендердің арасында көптеген саяси қайраткерлер, боксшылар және киножұлдыздар болды. Концерт кезінде Картер Трентон мемлекеттік түрмесінде отырған, ол өзіне арналған шара туралы және оған арналған ән туралы естігеннен кейін былай деді: «Уау, адам. Ол осы істі тоғыз жыл бойы алып, оны біріктіріп, барлық деңгейін, барлық қырын қамтыды. Мен: "Бұл жігіт – гений. Ол адамдарға шындықты айтуда" дедім. Бұл маған да күш берді. Мен өзімше: "Рубин, сен үнемі күш салуың керек, өйткені сен дұрыс іс жасап отырсың, саған көмектесуге тырысатын жақсы адамдар бар" дедім». Дилан көптеген концерттерде ақ макияж жағып, таң қалдырды. Кейбір концерттерде ол сахнаға пластикалық маска киіп шығып, бірінші әннен кейін оны лақтырып жіберіп, «It Ain't Me, Babe» әнінде гармоникада ойнады.

Сыни пікірлер мен фильм

Бірқатар сыншылар турнеге жоғары баға берді. "Rolling Thunder Revue шоулары Диланның тікелей тобымен жасаған ең ұлы музыкасының бірі болып қала береді", - деп жазды Клинтон Хейлин. "The Band" тобының дәстүрлілігі жойылды. Оның орнына ол рок музыкасында сирек кездесетін әртүрлі дыбыстар жиынтығын тапты. Менсфилдтің педальді болат аспабының синкопациясын, Ронсонның глэм-рок стиліндегі сололарын және Ривераның электрлік скрипкасын үйлестіру Диланның өлеңдері сияқты музыкалық түрде бай дыбыс жасады. [Дилан] сондай-ақ тіпті оған да тән емес дауыстық нақтылықты көрсетті, әр жолдың мәнін ашу үшін сөздерді өзгертіп, созып айтты. Райлидің сөзінше, "Бұл Диланның көптеген хиттерінің қайта жаңартылған, күшті нұсқалары. [Дилан] тіпті көрермендермен еркін сөйлеседі (қазір бұл жоқ). Ол "It Ain't Me, Babe" әнінің күшті электрлі нұсқасын орындайды, содан кейін "The Lonesome Death of Hattie Carroll" және "Isis" әндерінің керемет рок-н-рольдік нұсқаларын ұсынады, бұл Desire альбомындағы нұсқаларын қарапайым құттықтау карточкасы сияқты естітеді". Барлық сыншылар келісімде, турне бір жағынан сәтсіз аяқталды, ол – "Renaldo and Clara" фильмін жасау. Шепард көп ұзамай, сценарийші ретіндегі оның міндеті көбінесе қажетсіз екенін түсінді, өйткені фильмнің көп бөлігі Диланнан ешқандай бағыт немесе нұсқау алмай, толығымен импровизацияланып түсірілді. Сондықтан Шепард өзінің ойларын журналға жазып, кейін "The Rolling Thunder Logbook" (1977) деген атпен жариялады.

1976 жылғы көктемгі тур

25 қаңтарда Хьюстон қаласындағы Астродомда екінші «Харрикейн Картер» қайырымдылық шарасы өтті, ол турдың екі кезеңін байланыстырды. Осы өнер көрсетіліміне Ринго Старр, Стивен Стиллс және Джо Витале негізгі топқа қосылды. Концерт алдында Дилан өзін ашқан Рой Сильвермен және Сильвердің серіктесі, менеджер Ричард Фланзермен кеңес алуға бел буды. Фланзер мен Сильвер тез арада бірнеше жұлдыздарды (соның ішінде Стиви Уондер мен Доктор Джонды) шақырып, осы концертті турдың ең табысты шарасына айналдыруға көмектесті, ал Дилан күшті өнер көрсетті. Дилан Фланзерден осы қонақ жұлдыздарды қадағалау үшін онымен бірге ұшуын өтінді. Көктемгі кезеңге дайындықтар сәуір айында Флорида штатының Клервотер қаласында өтті, ал алғашқы концерт 18 сәуірде Флорида штатының Лейкленд қаласындағы Азаматтық орталықта болды. «Ренальдо мен Клара» жобасының бюджетінің өсуіне байланысты ареналар мен стадиондар басымдыққа ие болғандықтан, тур сәуір және мамыр айларында Американың оңтүстігі мен оңтүстік-батысында жалғасты. (Дилан мен Бейздің Клервотердегі репетицияларындағы орындалулары жазылып, «The Midnight Special» телебағдарламасында көрсетілді.) Күзгі құрамының көп бөлігі (Баиз, МакГинн, Ронсон және Неувирт басқарған Гуам) қайтып келсе де, Эллиотт, Блэкли, Рикс, Гинзберг және Шепард басқа жобаларға көшті. Кинки Фридман мен Донна Вайс ансамбльге ерекше орындаушылар ретінде қосылды, бұл бұрынғы екеуінің орнын толтырды, ал перкуссияшы Гэри Берк Рикстің орнын басты. Жаңа қонақтардың қатарында Деннис Хоппер болды, ол Жаңа Орлеандағы «The Warehouse» клубында Рудьярд Киплингтің «Егер» өлеңін оқыды. Джони Митчелл Форт-Уорт қаласында «Hejira» альбомынан екі әнді («Black Crow» және «Song for Sharon») алдын ала орындау үшін оралды. Турдың соңғы алдындағы концерті 23 мамырда Колорадо штатының Форт-Коллинс қаласындағы Хьюз стадионында өтті. Бұл концерт туралы пікірлер көктемгі турне туралы сезімді бейнелейді: «Топ ұзақ уақыт бірге ойнағанмен, олардың әңгімелесуінен қызығушылық жоғалды», - деп жазды Тим Райли. «Rolling Thunder Revue» тобының алғашқы өнер көрсетілімдерінің қуанышты және жанды болғанына қарамастан, олар күші таусылып қалды», - деп жазды музыка сыншысы Джанет Маслин «Rolling Stone» журналында. «Rolling Thunder» тобының соңғы концерті 25 мамырда Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласындағы Солт-Палас сарайында өтті. Бұл Диланның Юта штатында алғаш рет өнер көрсетуі еді. Концертке келген журналист Дэвид Бек «бірлесіп орындағанда, олар тіпті жеке орындағаннан да жақсы. Диланның кәсібилігімен ұйымдастырылған бұл концерт жылдам, дұрыс темпте, әртүрлі, көңілді және қызықты болды. . Ол сіз күткендей жақсы болды, осы деңгейдегі өнерпаздармен, одан да жақсы, өйткені бұл адамдар бірге өткізген уақыт, бір-біріне деген құрмет, «Rolling Thunder» тобының біріктіретін және көтеріңкі әсері. Ол ұзақ жүре берсін. Диланның жаңа материалдан тұратын келесі альбомын жазуға тағы екі жыл кетті.

Мұра

23 мамырдағы Колорадодағы концерт 1976 жылдың қыркүйегінде NBC телеарнасы үшін түсірілген "Қатаң жаңбыр" арнайы бағдарламасына жазылды; "Қатаң жаңбыр" концерттік альбомы осы және мамырдың соңындағы тағы бір концерттен алынған үзінділерді қамтиды және бір уақытта жарық көрді. Телевизиялық бағдарлама Диланның "TV Guide" журналының мұқабасында және оған жасалған сұхбатқа қарамастан, нашар пікірлер мен көңіл көншітпейтін рейтингтерге ие болды. Альбомның сатылымы АҚШ-та салыстырмалы түрде шамалы болды, ол No. 17-ге жетті. Дилан мен Шепардтың аяқталған фильмі, қазір символистік романтика мен концерттік фильм "Ренальдо мен Клара", 1978 жылға дейін жарық көрмеді және көбінесе жағымсыз сынға ұшырады. Көп жылдар бойы ол 1975 жылдың күзіндегі концерттерді ресми түрде жазған жалғыз шығарма болды. Дегенмен, фильмнің көп бөлігі тур кезінде түсірілген, ойдан шығарылған, ретсіз драмадан тұрды. Кейін 1978 жылы фильмнің өңделген нұсқасы пайда болды, ол көптеген драмалық көріністерді алып тастап, концерттерге көбірек назар аударды. 1975 жылдың күзіндегі турдегі көптеген концерттер кәсіби түрде жазылды (көптеген заңсыз көшірмелермен қатар). "Bootleg Series" томы 5: Bob Dylan Live 1975, The Rolling Thunder Revue, күзге қатысты бірнеше концерттен алынған орындаулармен 2002 жылы жарық көрді. Revue-дің өркендеген шағын алғашқы ресми жарияланым ретінде ол жанкүйерлер мен сыншылар тарапынан жылы қабылдады. 2010 жылдың тамызында Диланға жақын дереккөз Rolling Stone журналына Rolling Thunder турнесі туралы деректі фильм бірнеше жылдан бері дамып келе жатқанын және жақын арада жарық көруі мүмкін екенін айтты. 2019 жылдың маусымында Netflix Мартин Скорсезе режиссерлік еткен тур туралы псевдо-деректі фильмді шығарды, ол "Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese" деп аталды. Netflix мәліметінше, фильм "1975 жылғы Американың қиын рухын және Диланның сол жылдың күзінде орындаған қуанышты музыкасын көрсетеді. Бір жағынан деректі фильм, екінші жағынан концерттік фильм, үшінші жағынан қызыл ой, 'Rolling Thunder' - шебер режиссер Мартин Скорсезеден бірегей тәжірибе".

Көктемгі аяқ

Күні Қала Ел Орын
18 сәуір 1976 Лейкленд АҚШ Лейкленд Азаматтық орталығы
20 сәуір 1976 Сент-Питерсберг АҚШ Bayfront Arena
21 сәуір 1976 Тампа Curtis Hixon Hall
22 сәуір 1976 Belleair Starlight Ballroom
23 сәуір 1976 Орландо Орландо спорт стадионы
25 сәуір 1976 Гейнесвилл Флорида алаңы
27 сәуір 1976 Таллахасси Tully Gymnasium
28 сәуір 1976 Пенсакола UWF Field House
29 сәуір 1976 Мобил Mobile Expo Hall
1 мамыр 1976 Хаттисбург Reed Green Coliseum
3 мамыр 1976 Нью-Орлеан The Warehouse
4 мамыр 1976 Батон-Руж LSU Assembly Center
8 мамыр 1976 Хьюстон Hofheinz Pavilion
10 мамыр 1976 Корпус-Кристи Corpus Christi Memorial Coliseum
11 мамыр 1976 Сан-Антонио San Antonio Municipal Auditorium
12 мамыр 1976 Остин Austin Municipal Auditorium
15 мамыр 1976 Гейтсвилл Gatesville State School for Boys
16 мамыр 1976 Форт-Уэрт Tarrant County Convention Center
18 мамыр 1976 Оклахома-Сити Jim Norick Arena
19 мамыр 1976 Уичита Henry Levitt Arena
23 мамыр 1976 Форт-Коллинз Hughes Stadium
25 мамыр 1976 Солт-Лейк-Сити Salt Palace