Кіріспе

Екі саусақты амфиума (Амфиума деген сөз) – АҚШ-тың оңтүстік-шығысында кең таралған суда тіршілік ететін саламандра. Оны жиі, бірақ қате түрде, "конго жыланы", "конгер егізі" немесе "көзі жоқ егіз" деп атайды.

Сипаттама

Екі саусақты амфиумалар Amphiumidae туысының ең ірі өкілдері және АҚШ-тағы ең ұзын саламандр түрлері. Оларда екі саусақпен аяқталатын төрт қанағаттанған аяқ бар; саусақтардың саны – Amphiuma means және оның туыстары, бір саусақты және үш саусақты амфиумалардың арасындағы басты айырмашылық. Үш түр бойынша қосымша генетикалық зерттеулер жүргізілді; генетикалық қашықтық бойынша есептеулер екі саусақты және үш саусақты амфиумалардың өте ұқсас екенін, ал бір саусақты амфиума мен екі саусақты амфиума арасындағы айырмашылықтың әлдеқайда зор екенін көрсетеді. Басы сүйір, үшбұрышты пішіндес, ал көздері кішкентай. Ересек амфиумалардың басының екі жағында бір-бір жаңқалы тесігі сақталады. Олардың түсі қара, қоңыр немесе қара сұр болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Амфиумалар батпақтарда, шығанақтарда, көлдерде және тоғандарда, сондай-ақ ылғалды шабындықтарда, өсімдігі көп, ағысы баяу сулы жерлерде тіршілік етеді. Олардың өмір сүруі үшін жұмсақ топырақ қажет, себебі олар оны қазып, қуыса алады.

Мінез-құлық

Екі аяқты амфиума түнгі өмір сүреді және терісі сырғақ болғандықтан ұстау қиын. Ауа райы ылғалды болса, олар уақытша судан шығуы мүмкін. Олар лайлы өзен төбінде қуыстар қазады немесе басқа су жануарларының қуыстарына кіріп кетеді. Олар негізінен балық пен рактердің көптеп таралған, өсімдіктердің жүзіп, шөптесін немесе су астында орналасқан жағалау аймақтарында кездеседі. Олар адамдарға зиян келтірмейді, бірақ мазалағанда қатты шағып, қабынуға әкелуі мүмкін. Мазаланғанда А. естілетін сыбызғы дауысын шығарады. Екі аяқты амфиумалардың әлеуметтік өзара әрекеттесу кезінде қысқа қашықтықта байланыс үшін дыбыстық сигналдарды қолданатыны зерттелді, себебі түрлер жеке ұсталғанда мұндай дыбыстарды шығармады. Бұл дыбыстық сигналдар "щылқырау" деп сипатталады. Әртүрлі жиіліктері бар үш түрлі щылқырау дыбысы бар. Шабақтар шамамен ұзындығында болады және жұмыртқадан шыққаннан кейін көп ұзамай жоғалатын үш жұп ашық түсті сыртқы жалаңаш қабыршақтары болады. Кейбір жағдайларда ұрпақ тікелей дамуға қабілетті және сыртқы жалаңаш қабыршақтарынсыз жұмыртқадан шығады. Бір зерттеу еркектердің ұрық безінде және әйелдердің бауырында маусымдық май жиналымын арттыратынын көрсетті. Олардың аң аулау мінез-құлқы толыққанды зерттелмеген, бірақ олар белсенді түрде азық іздеп, қоқыстар мен қуыстарда жемтің жақындауын күтеді деп есептеледі. Олардың иіс сезу арқылы жемтің орнын анықтайтындары мүмкін.